Μενού

ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ, Ο - Στράτος Κερσανίδης

2094 8

Όταν απειλείται το περιβάλλον

Βιώνοντας ήδη τις συνέπειες της οικολογικής κρίσης με τον πλανήτη να αγγίζει τα όριά του, ο Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι αφηγείται ακόμη μια ιστορία στην οποία το περιβάλλον απειλείται από την ακόρεστη δίψα του ανθρώπου για κέρδος. Η ταινία του «Ο διάβολος δεν υπάρχει» (Aku wa sonzai shinai) που έχει χαρακτηριστεί ως οικολογικό παραμύθι, περισσότερο μοιάζει με μια ακόμη ιστορία επικείμενης καταστροφής.Υπάρχει ένα όμορφο χωριό, όχι μακριά από το Τόκιο, όπου οι κάτοικοι ζουν έχοντας συνδέσει τη ζωή τους με τους ρυθμούς της φύσης. Ο Τακούμι είναι ένας από αυτούς και καθημερινά περπατά με την κόρη του Χάνα μέσα στο δάσος μεταδίδοντάς της την αγάπη του για τη φύση. Όμως η ήρεμη, ισορροπημένη και ειδυλλιακή ζωή των ανθρώπων αναστατώνεται όταν μια μεγάλη τουριστική εταιρία σχεδιάζει να κατασκευάσει στην περιοχή ένα… glamping (συνδυασμός των λέξεων glamour και camping), δηλαδή ένα πολυτελές κάμπινγκ. Έτσι καταφθάνουν στην περιοχή δύο εκπρόσωποι της εταιρία, ένας άνδρας και μία γυναίκα, με σκοπό να ενημερώσουν τους κατοίκους και να ακούσουν τη γνώμη τους. Εκείνοι όμως διαπιστώνουν τους κινδύνους που αντιμετωπίζει το χωριό, το περιβάλλον και ιδίως το ευεργετικό νερό της περιοχής και αντιτίθενται στο σχέδιο της εταιρίας. Και ενώ οι δύο εκπρόσωποι φαίνεται πως αντιλαμβάνονται τις αιτιάσεις των κατοίκων, οι ιδιοκτήτες της εταιρίας είναι αποφασισμένοι να προχωρήσουν στην κερδοφόρα γι’ αυτούς επένδυση.

Ο ιάπωνας σκηνοθέτης Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι απλώνει αργά-αργά τις εικόνες τους, τις διαστέλλει και μέσα από τον αργόσυρτο, σχεδόν υπνωτιστικό ρυθμό του παρασέρνει τους θεατές στον γοητευτικό του κόσμο. Αρχικά τους περιφέρει στο χώρο για να τους γνωρίσει την φυσική ομορφιά του τοπίου, τα δέντρα, τα λουλούδια, τα ζώα, το νερό και το χώρα, ακολουθώντας θαρρείς τους αρχέγονους ρυθμούς της φύσης. Κι ύστερα εμφανίζει το πρόβλημα που έχει τη μορφή των δύο εκπροσώπων της επενδυτικής εταιρίας. Και μαζί με το πρόβλημα έρχεται και η αντίδραση των κατοίκων που δεν γοητεύονται από τις «αναπτυξιακές» προοπτικές ούτε από το οικονομικό κέρδος που θα φέρει η επένδυση. Και τέλος, με μία αναπάντεχη ανατροπή, ο Χαμαγκούτσι προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο, τη μυστηριώδη εξαφάνιση της Χάνα η οποία σα να αποζητούσε να φύγει μακριά από μια επικείμενη καταστροφή.

Είναι σαφέστατη η πολιτική διάσταση της ταινίας και η σύγκρουση του καπιταλιστικού κέρδους με την προστασία του περιβάλλοντος. Βέβαια ο σκηνοθέτης ξέρει να προστατευτεί και έτσι δεν καταφεύγει στην ευκολοχώνευτη πολιτική καταγγελία και τις κραυγές. Αυτό που θέλει, και το κατορθώνει, είναι να φέρει τους θεατές σε επαφή μα τη φυσική ροή των πραγμάτων, όπως τον βιώνουν οι κάτοικοι της όμορφης ιαπωνικής κοινότητας. Και να δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα στοχασμού σε σχέση με το σύγχρονο τρόπο ζωής που οδηγεί στην καταστροφή του περιβάλλοντος. Και τέλος έρχεται το διφορούμενο φινάλε που δημιουργεί ανάμεικτα συναισθήματα καθώς μετεωρίζεται μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας.

Άραγε ποια είναι η αλληγορία του φινάλε; Μήπως μια ματιά στο μέλλον της περιβαλλοντικής καταστροφής; Ή μήπως ο σκηνοθέτης αντιμέτωπος με την αμηχανία που οδηγήθηκε, επέλεξε ένα διφορούμενο φινάλε; Προσωπικά, και χωρίς να έχω καμία διάθεση να μειώσω στο ελάχιστο το καλοδουλεμένο, λυρικό φιλμ του Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι, θα προτιμούσα ένα πιο γειωμένο φινάλε το οποίο, κατά τη γνώμη μου, θα ταίριαζε περισσότερο με τα όσα μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαμε δει.

Η ταινία απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ της Βενετίας.  

Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com

Smart Search Module