Μενού

ΖΩΝΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ - Στράτος Κερσανίδης

2094 8

Η φρίκη της απουσίας

Λίγο πριν εκπνεύσει το 2023 βλέπουμε στις αίθουσες την ταινία που κατά πως φαίνεται θα είναι η πιο πολυσυζητημένη της χρονιάς. Γιατί η «Ζώνη ενδιαφέροντος» (The zone of interest) του Τζόναθαν Γκλέιζερ είναι μια ταινία που κρατά το θέμα της… αόρατο! Που η φρίκη των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης, για τα οποία μιλά, απουσιάζουν κι ωστόσο, τούτη η απουσία κάνει ακόμη πιο έντονη και πιο θηριώδη την ύπαρξή τους. Γιατί η ειδυλλιακή εικόνα της οικογενειακής θαλπωρής και της ευτυχίας που βλέπουμε αποτελεί την αντίστιξη της τερατώδους πραγματικότητας που δεν βλέπουμε. Γι’ αυτό και η πραγματικότητα γιγαντώνεται και ως αόρατη γίνεται πιο απειλητική.

Μια ιδανική οικογένεια, με ιδανικές συνθήκες ζωής. Είναι η επταμελής οικογένεια του Ρούντολφ Ες, του μακροβιότερου διοικητή του Άουσβιτς, του ανθρώπου που επινόησε τη μαζική θανάτωση των κρατουμένων με το εντομοκτόνο Zyklon B. Ο Ρούντολφ, η σύζυγός του Χέντβικ και τα πέντε παιδιά τους απολαμβάνουν τη ζωή στο υπέροχο σπίτι, με τον μεγάλο κήπο και την πισίνα, το οποίο χωρίζει από το Άουσβιτς μόνον ένας τοίχος. Το τι συμβαίνει από την αόρατη άλλη πλευρά ουδόλως ενδιαφέρει την οικογένεια Ες. Μόνον όταν ο Ρούντολφ πρόκειται να μετατεθεί, η Χέντβικ θα θορυβηθεί φοβούμενη πως θα απολέσει τα αγαθά που απολαμβάνει. Όλη αυτή η ιδανική συνθήκη “μολύνεται” από την παρουσία κάποιων ανθρώπων με ριγέ στολές που κάνουν δουλείες στο σπίτι, από τους θορύβους που ακούγονται από τη μεριά του στρατοπέδου και από τους καπνούς που βλέπουμε να βγαίνουν από τις καμινάδες. Αλλά, είπαμε. Όλα αυτά βρίσκονται από την άλλη μεριά, είναι κάτι που δεν μας αφορά, είναι “η δουλειά του συζύγου και πατέρα”. Του Ρούντολφ Ες που είναι ιδανικός σύζυγος και ιδανικός πατέρας. Τρυφερός και δοτικός.

Αυτήν είναι η ουσία της ταινίας του Γκλέιζερ ο οποίος μας παρουσιάζει μια οικογένεια που ζει σε ένα παράλληλο σύμπαν από εκείνο της πραγματικότητας. Διάβασα πως είναι η θεωρία της Άρεντ για την “κοινοτοπία του κακού”, ιδωμένη μέσα από τον κινηματογραφικό φακό και δεν θα διαφωνήσω.

Τα άψογα ισορροπημένα, καθαρά κι αποστειρωμένα πλάνα του Γκλέιζερ, αποτυπώνουν την οικογενειακή ευτυχία και παράλληλα αναδεικνύουν με μεγαλύτερη ένταση αυτό που δεν δείχνουν. Ακόμη και το παραμύθι που διαβάζει ο μπαμπάς Ρούντολφ στην κόρη του, είναι το «Χάνσελ και Γκρέτελ», το πιο τρομακτικό και αιματοβαμμένο παραμύθι που έχει γραφτεί. Όμως σε ολόκληρο το οικοδόμημα της ευτυχίας υπάρχει μια μικρή ρωγμή. Το φέρνει το ασπρόμαυρο όνειρο του κοριτσιού που θα μπορούσε να συμβολίζει τις κοιμισμένες τύψεις της οικογένειας ή και μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Το ιδιαίτερης έμπνευσης φιλμ του βρετανού σκηνοθέτη, ο οποίος επιλέγει το υπαινιγμό και την αποστασιοποίηση για να μιλήσει για το συλλογικό τραύμα της ναζιστικής θηριωδίας, είναι τόσο ψυχρό που σε παγώνει με την αλήθεια του. Εδώ όμως θα ήθελα να ομολογήσω την “αμαρτία” μου σημειώνοντας πως βλέποντάς το, δεν ένιωσα συγκλονισμένος. Μου φάνηκε περισσότερο σαν μία συνειδητή επιλογή του σκηνοθέτη να φέρει το θεατή μπροστά σε γρίφους και κρυμμένα νοήματα που όμως δεν κατάφερε ούτε ο ίδιος να συγκεκριμενοποιήσει.

Όλα καλά λοιπόν, εύγε στον Τζόναθαν Γκλέιζερ για την αόρατη απεικόνιση της φρίκης αλλά κατά την ταπεινή μου άποψη η «Ζώνη ενδιαφέροντος» ΔΕΝ είναι η ταινία της χρονιάς.

Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com

Smart Search Module