Μενού

ΖΩΝΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ - Θοδωρής Δημητρόπουλος

971 8

Ο διοικητής του Άουσβιτς (Κρίστιαν Φρίντελ) κι η σύζυγός του (Σάντρα Χίλερ, η ηθοποιός της χρονιάς, μην τα ξαναλέμε) προσπαθούν να χτίσουν μια ονειρεμένη ζωή για την οικογένειά τους, στο σπίτι με κήπο που βρίσκεται δίπλα στο στρατόπεδο. Στην άλλη πλευρά του τοίχου, η φρίκη παραμένει κρυμμένη, μακριά από το βλέμμα τους – και το δικό μας.

Ο Τζόναθαν Γκλέιζερ επιστρέφει μια δεκαετία μετά το “Under the Skin” και παραδίδει ένα ιστορικό δράμα ανατριχιαστικού τρόμου, παιγμένο στη γερμανική γλώσσα εξ ολοκλήρου, για τους τρόπους με τους οποίους ένα ανθρώπινο ον είναι ικανό να ευτελίσει ακόμα και την πιο οδυνηρή φρίκη, τη μεγαλύτερη ηθική του καταδίκη, σε μια απλή σειρά από μπανάλ διαδικασίες.

Ένα μεγάλο κομμάτι της συζήτησης γύρω από το “Οπενχάιμερ” του Κρίστοφερ Νόλαν αφορούσε την πλήρη απουσία εικόνων και προσώπων από την πλευρά του ιαπωνικού πληθυσμού. Ο Νόλαν σοφά και ανατριχιαστικά εστίασε όλη την αντίδραση από την πτώση της βόμβας μες στο μυαλό του ήρωά του, αποτυπώνοντας τη φρίκη σε μια σειρά από εικόνες εφιαλτικά παραμορφωμένες. Ο τρόμος βρισκόταν έξω από το κάδρο, τόσο για εμάς όσο και για τον ίδιο τον Οπενχάιμερ.

Ολόκληρη η ταινία του Γκλέιζερ είναι μια άσκηση φρίκης παιγμένη με αυτούς τους όρους. Ο διοικητής Ρούντολφ Ες κινείται σα να έκανε μια τυπική δουλειά γραφείου, κρύβοντας την ίδια την φωτιά της κόλασης κάτω από μια σειρά βαριεστημένων εκφράσεων («Χάιλ Χίτλερ και τα λοιπά»), την ώρα που ο Γκλέιζερ σκηνοθετεί τα πάντα από απόσταση, κρατώντας τα πρόσωπα μακριά, και με στατικά πλάνα γεμάτα αιχμές και επιθετικές γωνίες. Σε συνδυασμό με το απόκοσμο ηχοτοπίο του φιλμ, καταφέρνει να αποδώσει την αίσθηση τρόμου και βάρους ενός εγκλήματος το οποίο ποτέ δεν βλέπουμε να συντελείται– θυμίζοντας πως δεν υπάρχει πράξη αποκομμένη από τις ηθικές της συνέπειες.

Η ιστορική φρικωδία αποδραματοποιείται σε τέτοιο βαθμό που αφαιρείται κάθε ιδέα συναισθηματικής εμπλοκής ή αφηγηματικής αγωνίας στα όσα βλέπουμε, αφήνοντάς μας μετέωρους απέναντι στην κόλαση, να αδυνατούμε όλο και εντονότερα να οδηγήσουμε το νου μας αλλού – ή ακόμα χειρότερα, αν παρ’ελπίδα συνηθίσει η σκέψη στις βαριεστημένες κινήσεις του ζευγαριού, κάποιο παρεμβατικό στοιχείο (οι στάχτες ή μια επίμονη οσμή που σχολιάζει η σύζυγος) θα έρθει να μας θυμίσει αυτό με το οποίο έχουμε κάνει προσωρινή ειρήνη.

Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση που πάντα είναι καλοδεχούμενο να γίνεται γύρω από τους στόχους και τα μέσα της απεικόνισης (ή εν προκειμένω της αντι-απεικόνισης που εν τέλει ταυτίζεται με την απεικόνιση) της ιστορικής φρίκης. Έχουμε ξαναμιλήσει για το πώς αγνή αντι-πολεμική ταινία είναι σχεδόν αδύνατον να υπάρξει, για το πώς το σόου ακυρώνει κάτι από το μήνυμα – και ναι, το ακραίο, σχεδόν art installation προσέγγισης, στιλιζάρισμα του Γκλέιζερ είναι κι αυτό με τον τρόπο του ένα σόου.

Είναι όμως αυτή η μη-εικόνα που το κάνει εν τέλει στοιχειωτικό. Δίχως εμψυχωτικές παρενθέσεις, δίχως καρτουνίστικους κακούς στους οποίους μπορεί να συγκεντρωθεί η οργή του θεατή, δίχως δραματικές διαδρομές με κορύφωση και λύση, η “Ζώνη Ενδιαφέροντος” καταφέρνει να αποτελέσει τελικά επέκταση κάθε μας σκέψης γύρω από τα όσα –κάνουμε πως– δεν βλέπουμε, στην οποιαδήποτε συγκυρία εμφάνισης της ταινίας. Η Ιστορία (και κατ’επέκταση, το σήμερα) είναι χτισμένη πάνω στο Κακό που αποφασίσαμε να συνηθίσουμε.

Θοδωρής Δημητρόπουλος
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα news247.gr

Smart Search Module