Μενού

ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΥΝΟΡΑ - Στράτος Κερσανίδης

2094 8

Η Πολωνία που αντιστέκεται

Η Ανιέσκα Χόλαντ είναι μία από τις πιο σημαντικές σκηνοθέτριες στην Ευρώπη η οποία συνεχίζει να τιμά την πλούσια παράδοση του πολωνικού κινηματογράφου. Αυτήν την εποχή μάλιστα, που οι κυβερνήσεις στην Πολωνία, μιμούμενες την Ουγγαρία του Όρμπαν, ακολουθούν μία επιθετική ακροδεξιά πολιτική στο προσφυγικό μεταναστευτικό, η Χόλαντ ανέλαβε να εκπροσωπήσει εκείνο το κομμάτι των Πολωνών που αντιστέκεται σε αυτήν την πολιτική. Κάτι που κάνει με την ταινία της «Πράσινα σύνορα» (Zielona granica) η προβολή της οποία ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων εκ μέρους της πολωνικής κυβέρνησης και ακροδεξιών κύκλων της χώρας. Μάλιστα κυβερνητικά στελέχη την χαρακτήρισαν ως αντιπολωνική προπαγάνδα με αποκορύφωμα τις δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιεφ Ζιόμπρο ο οποίος παραλλήλισε την ταινία με σοβιετική και ναζιστική προπαγάνδα που σκοπό έχει να αμαυρώσει την εικόνα της Πολωνίας. Ο Ζιόμπρο μάλιστα, επιτέθηκε και κατά της Δικαιοσύνης (υπουργός Δικαιοσύνης ων!!!) όταν μετά από μήνυση που κατέθεσε η Ανιέσκα Χόλαντ εναντίον του, το δικαστήριο του απαγόρευσε να προβεί σε περαιτέρω δηλώσεις για την ταινία και για τη σκηνοθέτρια.

Τι είναι όμως εκείνο που πυροδότησε την ένταση και δημιούργησε τόσο μεγάλη ταραχή στην πολωνική κυβέρνηση;

Βρισκόμαστε στο 2021 όταν μεγάλος αριθμών προσφύγων αρχίζει να καταφθάνει στα σύνορα της Λευκορωσίας με την Πολωνία με σκοπό να εισέλθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μέλος της οποίας είναι η δεύτερη). Το λευκορωσικό καθεστώς Λουκασένκο, σύμφωνα με τις κατηγορίες που εξαπέλυσαν εναντίον του οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Πολωνία, κατηύθυνε μεταναστευτικά ρεύματα μέσω της επικράτειάς του προς την Πολωνία. Η αντίδραση των Πολωνών ήταν να κατασκευάσουν έναν μεγάλο φράχτη και να δημιουργήσουν ένα αδιαπέραστο τείχος με χιλιάδες στρατιώτες και συνοριοφύλακες. Ακολουθώντας μια ρατσιστική πολιτική μηδενικής ανοχής, προέβαιναν σε συνεχείς επαναπροωθήσεις προσφύγων του οποίους οι Λευκορώσοι έστελναν πάλι πίσω! Έτσι χιλιάδες άνθρωποι είχαν καταντήσει μπαλάκια ενός απάνθρωπου πινγκ πονγκ ανάμεσα στις δύο χώρες. Στην ταινία βλέπουμε τα βάσανα μιας ομάδας προσφύγων που αφού πέρασαν στην Πολωνία, συνελήφθησαν, εστάλησαν πίσω στη Λευκορωσία για να συνεχιστεί αυτό αρκετές ακόμη φορές. Παρακολουθούμε κι άλλες περιπτώσεις προσφύγων που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα μαζί με την απάνθρωπη αντιμετώπιση τόσο εκ μέρους των Λευκορώσων όσο και εκ μέρους των Πολωνών. Παράλληλα παρακολουθούμε έναν Πολωνό συνοριοφύλακα ο οποίος συμμετέχει στις αγριότητες εναντίον των προσφύγων αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει ηθικό πρόβλημα με όσα συμβαίνουν και όσα αναγκάζεται να κάνει. Τέλος βλέπουμε μια ομάδα ακτιβιστών που με αυτοθυσία αγωνίζεται να προσφέρει κάθε είδους βοήθεια στους πρόσφυγες. Κάτι που γίνεται με μεγάλες δυσκολίες καθώς οι αντιμεταναστευτικοί νόμοι δεν τους αφήνουν και πολλά περιθώρια.

Όλα αυτά είναι κινηματογραφημένα με τέτοιον καταιγιστικό τρόπο, με τέτοια αμεσότητα που σοκάρει. Από τις πρώτες στιγμές ο θεατής αρχίζει να δέχεται αλλεπάλληλα κροσέ κατάμουτρα που δεν αφήνουν περιθώρια ούτε να ανασάνει. Δεν υπάρχει καμία στιγμή γαλήνης, κανένα περιθώριο ελπίδας. Η Χόλαντ είναι κατηγορηματική όσον αφορά τις ευθύνες της πολωνικής κυβέρνησης. Δεν χαϊδεύει και δεν φοβάται. Ο,τι έχει να πει το λέει ανοιχτά χωρίς να διστάσει ούτε στιγμή. Αποκαλύπτει αφενός την ακροδεξιά κυβερνητική πολιτική, το αντιμεταναστευτικό μένος που κυριαρχεί στην Πολωνία και ταυτόχρονα τον εκφασισμό της κοινωνίας, τη ξενοφοβία, το ρατσισμό και τη ανάπτυξη φασιστικών κινημάτων.

Νομίζω πως η Ανιέσκα Χόλαντ πετυχαίνει το κέντρο του στόχου. Μιλάει έξω από τα δόντια και ταυτόχρονα καταφέρνει να κινητοποιήσει του θεατές. Σε κάποιους δημιουργεί θυμό σε κάποιους άλλους -ελπίζουμε- τύψεις. Γιατί αυτό είναι το άμεσο πολιτικό σινεμά , εκείνο που ξέρει τι θέλει και πως θα το αποδώσει.

Η ταινία ντοκιμαντερίζει αλλά είναι 100% μυθοπλασία. Από την άλλη τα όσα αφηγείται είναι 100% αληθινά. Με ένα συναρπαστικό μοντάζ που κόβει την ανάσα η σκηνοθέτρια κρατάει το θεατή καθηλωμένο στη θέση του και με τα μάτια καρφωμένα στην οθόνη. Προσωπικά έμεινα άναυδος από τη δύναμη των εικόνων της Χόλαντ και από την ωμή ειλικρίνεια με την οποία παρουσιάζει το θέμα της. Μια εκρηκτική ταινία, μια κινηματογραφική βόμβα χιλιάδων μεγατόνων, ένα θαυμάσιο φιλμ που αναδεικνύει τη δύναμη της τέχνης στο να αφυπνίζει συνειδήσεις.

Και το πιο ωραίο το κρατάει για το τέλος. Όταν ως επίλογο έχει κρατήσει το προσφυγικό κύμα που έφτασε στα σύνορα της Πολωνίας από την Ουκρανία μετά την επίθεση των Ρώσων. Όπου οι ίδιοι Πολωνοί συνοριοφύλακες που φέρονταν με απανθρωπιά στους πρόσφυγες από τη Συρία, το Αφγανιστάν, την Αφρική κ.α. υποδεχόταν με ευγένεια και ανθρωπιά τους πρόσφυγες από την Ουκρανία. Τα συμπεράσματα μπορείτε να τα βγάλετε μόνοι σας.

Η ίδια η Ανιέσκα Χόλαντ μιλώντας για την ταινία της στο Φεστιβάλ της Βενετίας, είχε πει: «Δεν θέλησα να κάνω κανενός είδους πολιτική προπαγάνδα Θέλησα, απλώς, να δείξω που βρίσκεται η Ευρώπη σήμερα. Και κατά την γνώμη μου η Ευρώπη καταρρέει. Θεωρώ ότι είναι υποχρέωση του κινηματογράφου να επισημαίνει όλα τα θέματα που αφορούν την παγκόσμια κοινότητα διότι αν δεν το κάνει πολύ φοβάμαι ότι θα χαθεί δια παντός η ηθική και καλλιτεχνική δύναμή του».

Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com

Smart Search Module