Μενού

ΠΟΛΙΤΗΣ ΚΕΪΝ (Επαν.) - Νίνος Φένεκ Μικελίδης

1808 3

Στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου δεν υπάρχει πιο εντυπωσιακό ντεμπούτο από εκείνο του 25χρονου Όρσον Γουέλς (1915-1985) με τον «Πολίτη Κέιν», ταινία  ενός «παιδιού-θαύματος» που είχε ήδη καταπλήξει με τη δουλειά του στο θέατρο και το ραδιόφωνο – το 1938 είχε κυριολεκτικά τρομάξει τους αμερικανούς ακροατές παρουσιάζοντας με τέτοιο τρόπο τον «Πόλεμο των κόσμων» του Χ. Τζ. Γουέλς, που τους έκανε να πιστέψουν ότι στη χώρα τους είχαν εισβάλει εξωγήινοι.

Ταινία σταθμός στην ιστορία του κινηματογράφου που η αξία της αυξάνει με το πέρασμα του χρόνου, έχοντας επηρεάσει αμέτρητους σκηνοθέτες σ’ ολόκληρο τον κόσμο, «Ο πολίτης Κέιν» πολύ δίκαια τοποθετείται σήμερα, από δημιουργούς και κριτικούς, στην κορφή των μεγάλων αριστουργημάτων που μας έδωσε η Έβδομη Τέχνη. Κι όμως, όταν πρωτοπροβλήθηκε, παρ’ όλο που εκθειάστηκε από την κριτική, η ταινία δεν είχε την επιτυχία που της άρμοζε. Κι αυτό, σ’ ένα μεγάλο βαθμό, εξαιτίας του μποϊκοτάζ της μεγάλης αλυσίδας των εφημερίδων που ελέγχονταν από τον αμερικανό μεγιστάνα του τύπου, Γουίλιαμ Ράντολφ Χερστ, επειδή πίσω από το πορτρέτο του Κέιν κρυβόταν εκείνο του Χερστ, σατιρίζοντας μάλιστα, μέσα από τις σχέσεις του Κέιν με την πρώτη του γυναίκα, Σούζαν Αλεξάντερ, τις σχέσεις του Χερστ με την ηθοποιό του Χόλιγουντ Μάριον Ντέιβις, που ήθελε να την επιβάλει με το ζόρι τραγουδίστρια της όπερας.

Με τη λέξη-κλειδί «Rosebud» (ροδανθός) που, στα πρώτα πλάνα της ταινίας, ψιθυρίζει, στο «Ξαναντού», τον απομονωμένο «πύργο» του, ο Τσαρλς Φόστερ Κέιν πριν πεθάνει, ανοίγει η έρευνα γύρω από την πολύπλοκη, αντιφατική συχνά, προσωπικότητα του Κέιν. Προσωπικότητα που ο Γουέλς χτίζει σταδιακά, σαν ένα «παζλ», μέσα από τις αφηγήσεις διάφορων προσώπων που τον γνώριζαν, καταργώντας, πράγμα ασυνήθιστο για το Χόλιγουντ της εποχής, τη γραμμική αφήγηση για μιαν άλλη, πιο σύνθετη, πρωτότυπη κινηματογραφική γραφή.

Το μεγάλο κατόρθωμα του Γουέλς ήταν ότι πέτυχε να συνδέσει όλα τα κινηματογραφικά στοιχεία με μια δύναμη και μια τελειότητα πρωτόγνωρη για τον τότε κινηματογράφο, που από άποψης τεχνικής δεν είχε πάψει ν’ ακολουθεί τον προπολεμικό τρόπο αφήγησης: από την πολυπλοκότητα ενός θαυμάσιου σεναρίου μέχρι τη χρήση των φακών και της κάμερας, του βάθους πεδίου, των ήχων, της αφήγησης off, της μουσικής (του Μπέρναρντ Χέρμαν, που στη συνέχεια θα γίνει τακτικός συνεργάτης του Χίτσκοκ), του γρήγορου μοντάζ, ακόμη και τη χρήση της «ίριδας». Στοιχεία που ο Γουέλς ανανεώνει, εμφυσώντας τους μια νέα πνοή, δίνοντάς τους μιαν άλλη οντότητα, χρησιμοποιώντας τα μέτρια στην πραγματικότητα τεχνικά μέσα που του πρόσφερε η εταιρία RKO, ακόμη και stock shots (πλάνα από τα αρχεία της εταιρίας), για να καταργήσει την κινηματογραφική γλώσσα όπως την ήξερε η τότε χολιγουντιανή παράδοση, εισάγοντας ένα δικό του, εντελώς προσωπικό στιλ.

 Πολλοί μίλησαν και μιλούν για τη μεγάλη συμβολή στην ταινία του σεναριογράφου Χέρμαν Τζ. Μάνκιεβιτς και του πράγματι εμπνευσμένου κάμεραμαν Γκρεγκ Τόλαντ. Χωρίς όμως τη συμβολή του Γουέλς (με τον ίδιο να ερμηνεύει με ξεχωριστή άνεση και επιβλητικότητα τον Κέιν), η ταινία δεν θα αποκτούσε την ατμόσφαιρα, την ομορφιά αλλά και τη δύναμη και την επικαιρότητα που αυτή εξακολουθεί να έχει. Επικαιρότητα που συναντούμε όχι μόνο στη γλώσσα της αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ο Γουέλς χειρίζεται τα θέματά της, εκείνα του πλούτου, της δόξας και της εξουσίας (γιατί πάνω απ’ όλα πρόκειται για την εξουσία, μαζί και τη σκοτεινή πλευρά της όπως τη σκιαγραφεί με εκπληκτική δύναμη ο Γουέλς), θέματα που εξακολουθούν να απασχολούν τη σύγχρονη κοινωνία μας. Με άλλα λόγια, μια εικόνα της Αμερικής του χτες και του σήμερα… και του αύριο;;;

Νίνος Φένεκ Μικελίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα enetpress.gr

Smart Search Module