Μενού

ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΚΟΣΜΟΣ - Γιάννης Φραγκούλης

1878 1

Η ταινία του Στεφάν Μπριζέ (Stephane Brize), «Ένας άλλος κόσμος», αναφέρεται στο θέμα των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών. Εκεί το μεγάλο κεφάλαιο σκέφτεται μόνο τα κέρδη του. Τι γίνεται όμως με τα διευθυντικά στελέχη; Η μαρξιστική θεωρία έχει εντρυφήσει στην ανάλυση του κέρδους, της υπεραξίας και στην εκμετάλλευση του ανθρώπου. Έχει μιλήσει για την αλλοτρίωσή του. Ελάχιστα έχει αναφερθεί στα στελέχη που είναι και αυτοί εργαζόμενοι. Δεν έχει μελετηθεί καθόλου το ψυχολογικό αδιέξοδο των περισσότερων από αυτών.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ

Ο Φιλίπ Λεμέλ είναι διευθυντής σε ένα εργοστάσιο που είναι θυγατρική μιας αμερικάνικης εταιρείας. Δέχεται πιέσεις για να κάνει απολύσεις στο προσωπικό του. Βλέπει ότι αυτή η προοπτική είναι αδιέξοδη. Παράλληλα, η οικογένειά του καταρρέει. Σε αυτή την πορεία προς το τίποτε βρίσκει το κουράγιο να δει ξανά τον κόσμο του και να κάνει τις επιλογές του. Αυτές δε θα είναι ούτε αρεστές ούτε αναμενόμενες από την διεύθυνση της εταιρείας.

Το επίπεδο αναφοράς είναι ο Φιλίπ και η Αν Λεμέλ. Ο άντρας είναι διευθυντής του εργοστασίου και η γυναίκα κανονίζει τα του σπιτιού. Έχει εγκαταλείψει τη δουλειά και την καριέρα της και αφοσιώθηκε στην οικογενειακή ζωή της. Κάποια στιγμή συνειδητοποιεί ότι δεν έχει παντρευτεί το Φιλίπ, αλλά την ίδια την εταιρεία. Ζητά διαζύγιο. Στην πραγματικότητα οι δύο ηθοποιοί, Βινσέντ Λίντον και Σαντρίν Κιμπερλέν ήταν παντρεμένοι για ένα διάστημα και έχουν ένα παιδί από αυτό το γάμο. Δεν ξέρουμε αν το διαζύγιό τους τούς βοήθησε να παίξουν πιο πιστευτά το ρόλο τους. Είδαμε το παίξιμό τους στην οθόνη και κρίναμε.

ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

Αυτοί οι δύο άνθρωποι είναι ο καμβάς όπου «ζωγραφίζεται» αυτό το εικονικό τοπίο που θα το ονομάζαμε στρες επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Ο Φιλίπ είναι σταθερός, δε φαίνεται να επηρεάζεται από τις επαγγελματικές και οικογενειακές εντάσεις. Η Αν είναι πιο ευάλωτη. Αυτό που βλέπουμε είναι ένα εύθραυστο πλάσμα που είναι έτοιμο να καταρρεύσει. Ο κόσμος της έχει διαλυθεί. Η σανίδα σωτηρίας της είναι ο σύζυγός της.

Ο Φιλίπ είναι ένα ανενεργό ηφαίστειο. Όλα μπορεί να φαίνονται υπό έλεγχο, αλλά δεν είναι. Κάνει τις διαπραγματεύσεις του για το διαζύγιο, τις συσκέψεις στη δουλειά, την εργασία του και τη γυμναστική του, όμως στην πραγματικότητα είναι μόνος του. Οι σκηνές στο γυμναστήριο και στο γραφείο του είναι χαρακτηριστικές. Η κάμερα, στο «Ένας άλλος κόσμος», το δείχνει με κόσμο και σταδιακά μόνο του. Φαίνεται η ψυχολογική απομόνωσή του. Η ζωή του έχει γίνει ένα με τη δουλειά. Αυτό είναι το βαρύ φορτίο του. Θα πρέπει να το σηκώσει και να το πάει εκεί που πρέπει.

Αυτό το «πρέπει» δεν το καθορίζει αυτός. Περισσότερο είναι τα αφεντικά του που του προσδιορίζουν τι θα κάνει στη ζωή του. Πολύ περισσότερο, ποια θα είναι η ζωή της οικογένειάς του. Όλα καταρρέουν όταν αποδεικνύεται ότι είπε ψέματα στους συνδικαλιστές. Από τη μια στιγμή στην άλλη έχει γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος. Και είναι όντως τράγος γιατί είναι αυτός που σέρνει την τραγωδία, ο τραγωδός.

Η ΒΙΑ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Οι δύο κορυφαίοι είναι το ζευγάρι. Ο γιός τους είναι το σώμα που εγγράφεται αυτή η βία, έτσι όπως αντανακλάται από τους γονείς του. Αυτό το αδιέξοδο ανεβάζει το υστερικό του και του δημιουργεί έντονες υστερικές κρίσεις. Το αποτέλεσμα είναι να αποσυρθεί από το σχολείο του για να μπει σε ένα κέντρο αποκατάστασης. Στην επίμαχη σκηνή φαίνεται ότι αυτό το παιδί ζει στον κόσμο του και ελάχιστη επαφή έχει με την πραγματικότητα.

Αυτό είναι το σημείο που ο Φιλίπ βρίσκεται μπροστά στο δίλλημα: τι μπορεί να κάνει πλέον αυτός για την προσωπική και την οικογενειακή ζωή του; Λανσάρει ένα λαϊκό καπιταλισμό. Αυτός δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός από το ιμπεριαλιστικό κέντρο. Γίνεται φανερή η ιεραρχία: εργαζόμενος, προϊστάμενος, διευθυντής, γενικός διευθυντής, ο ιδιοκτήτης της μητρικής εταιρείας. Πάνω από αυτόν είναι το χρηματιστήριο, όπου εγγράφεται το ενδιαφέρον του κοινού, σε μια αλληλεπίδραση.

Οδηγείται σε ένα αδιέξοδο που έχει μια κρυφή έξοδο κινδύνου. Να τα παρατήσει όλα και να φτιάξει ξανά τη ζωή του. Ενεργοποιεί αυτή τη διαδρομή και αλλάζει εντελώς η ζωή του. Τότε βλέπουμε ότι ο Φιλίπ γίνεται ξανά άνθρωπος. Η Αν ζει καλά μαζί του και δεν παίρνει διαζύγιο, ο γιός τους προσπαθεί να βρει το δρόμο του. Όλα αυτά σε δύο σεκάνς που η ταινία, «Ένας άλλος κόσμος», παίρνει μια άλλη, εντελώς διαφορετική, όψη. Όλα γίνονται ανθρώπινα.

ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ-ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ

Είναι αυτό μια ουτοπία; Σαφώς και ναι. Ένα διευθυντικό στέλεχος πολύ δύσκολα θα κάνει αυτή τη στροφή. Πολύ εύκολα θα υποκύψει, όπως κάνει ο φίλος και συνεργάτης του Φιλίπ. Είναι όμως μια πρόταση του σκηνοθέτη και συνσεναριογράφου. Μια ουτοπία, όμως μέσα σε αυτή μπορούμε να δούμε τον πυρήνα του θέματος και να ανακαλύψουμε το νόημα της ζωής που μας ταιριάζει περισσότερο.

Οι ηθοποιίες είναι απόλυτα πιστευτές. Οι χαρακτήρες εναλλάσσονται έτσι ώστε να εξελιχθεί η αφήγηση στην κατεύθυνση που ο σκηνοθέτης έχει επιλέξει. Τα σκηνικά είναι απόλυτα ρεαλιστικά, όπως και τα ενδύματα που μας βάζουν μέσα σε αυτή την αστική τάξη. Ο ρεαλισμός μεταλλάσσεται σε ένα ρομαντικό αφήγημα. Αυτό προκαλεί το θεατή να βάλει το δικό του μερίδιο στην αφηγηματικότητα. Η ταινία αποκτά, πλέον, μια άλλη διάσταση και γίνεται πιο οικουμενική. Η ψυχολογική ανάλυση συμπληρώνει αυτή του μαρξισμού. Η αφήγηση του Μπριζέ βρίσκει αυτή των αδελφών Νταρντέν και πορεύονται προς μια μετάφραση του πραγματολογικού.

ΓιάννηςΦραγκούλης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα filmandtheater.gr

Smart Search Module