Μενού

ΒΑΒΥΛΩΝΑ - Νίνος Φένεκ Μικελίδης

Ο κίνδυνος της εξαφάνισης της αίθουσας, εκεί που προβάλλονταν κι εξακολουθούν – κι ας ελπίσουμε να εξακολουθούν – να προβάλλονται οι ταινίες έχει οδηγήσει ορισμένους κινηματογραφιστές να στραφούν σε ιστορίες γύρω από ένα κινηματογράφο που επέβαλε και καθιέρωσε την ανάγκη της αίθουσας. Με ιστορίες που τους προσφέρουν την ευκαιρία να φτιάξουν μια ωδή στον κινηματογράφο που αγαπήσαμε, είτε αυτός αναφέρεται στις αναμνήσεις ενός δημιουργού (βλέπε το The Fabelmans του Σπίλμπεργκ), είτε στην ιστορία της εξέλιξής του μαγικού αυτού μέσου, ιδιαίτερα στο πέρασμα από τη βουβή τέχνη στον κινηματογράφο του Ομιλούντα, στον οποίο αναφέρεται η σημερινή «Βαβυλώνα» του Νταμιέν Σαζέλ.

Για τον σκηνοθέτη της βραβευμένης με 6 Όσκαρ (ανάμεσά τους και σκηνοθεσίας) ταινίας «La La Land», το Χόλιγουντ που γνωρίζουμε, μιας ξεχωριστής «χώρας», που δημιουργήθηκε στην πόλη των Αγγέλων, συνδυάζει την ονομαζόμενη βιομηχανία των ονείρων (την dream factory) με ένα τόπο προκλητικών, ξέφρενων και έκλυτων πάρτι, ιδιαίτερα εκείνα της βουβής περιόδου, περιόδου της τζαζ, των It Girls και των σκανδάλων, που χρησίμευσε ως τροφή σε δημοσιογράφους ταμπλόιντ εντύπων της εποχής, όπως η Έλινορ Σεντ Τζον της ταινίας (αναφορά στη γνωστή κουτσομπόλα Λουέλα Πάρσονς). Πάρτι με σκάνδαλα όπως εκείνο του διάσημου, χοντρού κωμικού του Βωβού, Φάτι Άρμπακλ, σκάνδαλο που είχε φτάσει στα δικαστήρια, με τον ηθοποιό κατηγορούμενο για το βιασμό και τη δολοφονία νεαρής φιλόδοξης στάρλετ, που έγινε στη διάρκεια ενός παρόμοιου πάρτι (αν και τελικά ο Άρμπακλ αθωώθηκε).

Η ιστορία του Άρμπακλ εμφανίζεται (αν και κάπως διαφορετική) στις πρώτες κιόλας σκηνές με ένα χοντρό ηθοποιό να απολαμβάνει αηδιαστικές σκηνές σεξ με μια νεαρή που αργότερα λιποθυμά (δεν μαθαίνουμε ποτέ αν πέθανε) και που ο διοργανωτής του πάρτι, στην απόμερη βίλα του στο Μπέβερλι Χιλς, καταφέρνει να κρύψει από τους καλεσμένους του (γυναίκες και άντρες), που επιδίδονται σε σεξουαλικά (συναινετικά) όργια, εντυπωσιαζοντας και τρομοκρατώντας τους με την εμφάνιση ενός ελέφαντα!

Η παρουσία του ελέφαντα χρησιμοποιείται στην αρχή της ταινίας και την παρουσίαση, στο οργιώδες πάρτι με άντρες και γυναίκες σε ερωτικά συμπλέγματα (σε μια σκηνή που θυμίζει το οργιώδες πάρτι στο επεισόδιο «Βαβυλώνα» της τετράωρης ταινίας «Μισαλλοδοξία» του Γκρίφιθ) των βασικών πρωταγωνιστών της: του Τζακ Κόνραντ (με τον Μπραντ Πιτ να τονίζει τη θλιμμένη, αφημένο στην τύχη πλευρά του), ενός διάσημου, κάποιας ηλικίας, σταρ του Βωβού, στο στιλ του Τζον Γκίλμπερτ, η Νέλι ΛαΡόι (μια εξαιρετική Μαργκότ Ρόμπι), φιλόδοξη σταρλετ που θέλει να γίνει, και που γρήγορα το καταφέρνει, μεγάλη σταρ (στο στιλ των It Girl και ιδιαίτερα της Κλάρα Μπόου), ο Μάνι Τόρες (Ντιέγκο Κάλβα), ενός φιλόδοξου Μεξικανού, βοηθού στη μεταφορά και τη φροντίδα του ελέφαντα, που σταδιακά μετατρέπεται σε βοηθό διάσημου παραγωγού για να γίνει τελικά ο ίδιος παραγωγός, και η Λαίδη Φέι Ζου (μια απολαυστική Λι Τζουν Λι), μια ασιατικής καταγωγής ομοφυλόφιλη τραγουδίστρια του καμπαρέ (στο στιλ της Άννας Μέι Γουόνγκ).

Ένας κόσμος που κάποια στιγμή (βρισκόμαστε στα 1926, προς το τέλος δηλαδή του Βωβού) θα περάσει, θέλοντας και μη, στην εποχή του Ομιλούντα, με τον Αλ Τζόνσον, στον «Τραγουδιστή της τζαζ», να δίνει το σύνθημα για μια σειρά μιούζικαλ, με ωραία χορευτικά και τραγούδια, που καταφέρνουν να ενταχθούν στις αλλαγές και να ανανεώσουν τη γλώσσα του κινηματογράφου.

Ο Σαζέλ μας προσφέρει τη δικη του άποψη για το Χόλιγουντ, ιδιαίτερα εκείνο του Βωβού και των πρώτων χρόνων, της γνωστής ως Χρυσής Εποχής του, όταν οι παραγωγοί, συχνά δημιουργικοί, όπως ο Έρβινγκ Θάλμπεργκ (ο μόνος που αναφέρεται το όνομά του στην ταινία), έδιναν συχνά τη σφραγίδα τους σε μια ταινία. Ένας τόπος μαγικός («είναι το πιο μαγικό μέρος στον κόσμο», αναφέρει κάποια στιγμή ο Κόνραντ) αλλά και διεφθαρμένος, που, αν από τη μια ανατρέπει κώδικες συμπεριφοράς, ξέρει να συναρπάζει και να σε καθηλώνει με τις ταινίες του.

Κόσμος ταυτόχρονα περίπλοκος και δύσκολος, φτάνει να παρακολουθήσουμε τα στημένα με έξοχο έλεγχο και ρυθμό επεισόδια των γυρισμάτων των ταινιών: είτε στη διάρκεια του Βωβού, πάντα με ορχήστρα να παίζει ως υπόκρουση στα γυρίσματα για να δημιουργήσει την ατμόσφαιρα στους ηθοποιούς όταν ερμηνεύουν τους ρόλους τους (κι ας ήταν βωβές οι ταινίες), είτε στο ξεκίνημα του Ηχητικού, με τα προβλήματα στην εγγραφή του ήχου: οι βαριές κάμερες που έπρεπε να κλείνονται σε ασφυκτικά κουβούκλια (σε μια σκηνή ο οπερατέρ λιποθυμά), τα εμπόδια από το σύρσιμο των παπουτσιών, από φταρνίσματα και πόρτες που ανοιγοκλείνουν, με αποτέλεσμα ένα πλάνο να γυριστεί πάνω από 50 φορές! .

Χωρίς αυτό να τον εμποδίζει να φτιάχνει ωραίες, επιμέρους (σε ένα πρέπει να πω χαώδες σενάριο) σκηνές, τόσο εκείνες του ξέφρενου πάρτι, όσο και σκηνές όπως αυτή με την Λαίδη Φέι, το βράδυ έξω στην έρημο, να αντιμετωπίζει θαρραλέα ένα φίδι (κάτι που οι άντρες της παρέας φοβούνται να αντιμετωπίσουν), για να φτιάξει την τρίωρη (και μερικά ακόμη λεπτά μεγαλύτερη σε διάρκεια ) ταινία του, μια όμορφη, συχνά συναρπαστική, ωδή στον κινηματογράφο.

Φτάνοντας στο εντυπωσιακό φινάλε του, με τον Μάνι το 1953, παντρεμένο και με παιδιά, να επισκέπτεται το 1953 το Χόλιγουντ και να αναπολεί παρακολουθώντας μια προβολή του μιούζικαλ «Τραγουδώντας στη βροχή» με τον ΤζινΚέλι. Σκηνή που του δίνει την ευκαιρία να κάνει μια σύντομη, γρήγορη «επισκόπηση» της μετέπειτα εξέλιξης του κινηματογράφου, από τον «Ανδαλουσιανό σκύλο» του Μπουνιουέλ μέχρι την «Περσόνα» του Μπέργκμαν και τις ταινίες του Κάμερον για να καταλήξει στο σινεμά των ειδικών εφέ όπου ο άνθρωπος είναι απών – κάτι που κάνει τον Μάνι να κλαίει σιωπηλά – θρήνος ίσως για ένα Χόλιγουντ κι ένα κινηματογράφο που χάνεται.

Νίνος Φένεκ Μικελίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα enetpress.gr

Smart Search Module