Δραματοποίηση των σημαντικότερων κεφαλαίων στη ζωή του δημιουργού του «Περιμένοντας τον Γκοντό», που κινείται κομψά, λυρικά και ουσιωδώς ανάμεσα στην ακαδημαϊκή αφήγηση και τις εξ αυτής παρεκκλίσεις.
Ο Ιρλανδός Σάμιουελ Μπέκετ υπήρξε ένας από τους πιο επιδραστικούςδιανοούμενους του 20ού αιώνα. Συγγραφέας, θεατρικός σκηνοθέτης και ποιητής, ήταν,μαζί με τους Ζενέ και Ιονέσκο, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του θεάτρου τουπαραλόγου, ενός κινήματος που έλκει την καταγωγή του από τον σουρεαλισμό.Συνεπώς, ο Σάμιουελ Μπέκετ έχει μια σαφέστατη καλλιτεχνική ταυτότητα. Πουσημαίνει πως οποιαδήποτε απόπειρα κινηματογραφικής του βιογράφησηςευθυγραμμισμένης με το έργο του, το οποίο εξ ορισμού υπακούει σε μια αοριστίαχωροχρονική και μια ανακολουθία δραματική, θα μπορούσε να είναι μόνοπειραματική.
Ο Βρετανός Τζέιμς Μαρς δεν κάνει πειραματικό σινεμά. Το ξέρουμε από την έξοχηθρησκευτική αλληγορία «The King» με την οποία τον γνωρίσαμε το 2005 και τονπαλλόμενου ρεαλισμού «Χορό των Κατασκόπων» που ακολούθησε, το εμπεδώσαμεμε το ντοκιμαντέρ «Σε Τεντωμένο Σκοινί» και το επίσης βιογραφικό «Η Θεωρία τωνΠάντων», τιμημένα με Οσκαρ και τα δύο, το ένα ως Καλύτερο Ντοκιμαντέρ και τοάλλο για την ερμηνεία του Εντι Ρέντμεϊν ως Στίβεν Χόκινγκ. Παρόλ' αυτά, το«Χορεύοντας με τον Μπέκετ» δεν είναι μια συμβατική βιογραφία. Θα λέγαμε πωςείναι ένα φιλμικό πορτρέτο που στέκει στην τομή (παραλίγο χρυσή) ανάμεσα στο υπόδοκιμή και το δοκιμασμένο, προκειμένου πάντα για υποκείμενα όπως τον Μπέκετπου έχουν συνδέσει τη ζωή με την τέχνη τους.
Το σήμα δίνεται από την εναρκτήρια σεκάνς. 1969, τελετή απονομής βραβείωνΝόμπελ, ο Μπέκετ στην αίθουσα μαζί με τη γυναίκα του Σουζάν (ποιητική αδεία: στηνπραγματικότητα ήταν διακοπές όταν έμαθε πως βραβεύτηκε). Ακούει το όνομά του,και αφού ψιθυρίζει στην Σουζάν «Καταστροφή!», σηκώνεται, ανεβαίνει στη σκηνή,αρπάζει τον φάκελο από τα χέρια του παρουσιαστή, σπεύδει σε μια σκάλα πουοδηγεί στα παρασκήνια, την ανεβαίνει, διασχίζει μια σήραγγα και φθάνει σε μιαπέτρινη αίθουσα όπου θα συναντήσει τον… εαυτό του. Τον άλλο Μπέκετ, χαλαρό,ήρεμο, με καθημερινό ντύσιμο - η φωνή της λογικής. Οι δυο Μπέκετ ξεκινάνε αμέσωςτην κουβέντα. Ο βραβευμένος αναρωτιέται σε ποιον, που έχει αδικήσει στη ζωή του,να δωρίσει το χρηματικό έπαθλο. «Ξέρεις πως αυτό σημαίνει ταξίδι στην ντροπή σου»,τον προειδοποιεί ο χαλαρός.
Και η πλεύση στα κρίματα αρχίζει, μαζί με το ξετύλιγμα του βίου του, ακριβέστερατων ανθρώπων που τον καθόρισαν. Η μητέρα, εγωκεντρική και δεσποτική, την οποίαεγκατέλειψε στα νιάτα του για να φύγει για το Παρίσι, μετά τον θάνατο τουαγαπημένου του πατέρα. Η Λουτσία, μανιοκαταθλιπτική κόρη του μέντορα και φίλουτου Τζέιμς Τζόις, που επίσης παράτησε υπό την πίεση της προοπτικής τουαρραβώνα. Ο Αλφι, συνεργάτης και κολλητός του, χάρη στον οποίο μπήκε στηγαλλική αντίσταση επί γερμανικής κατοχής. Η Σουζάν, γνωστή του Αλφι, που τονπεριέθαλψε μετά το μαχαίρωμά του από έναν προαγωγό και έγινε σύντροφός τουόσο κρύβονταν από την Γκεστάπο στη γαλλική ύπαιθρο, πριν γίνει και ατζέντης καισύζυγός του για το υπόλοιπο της ζωής του. Και η Μπάρμπαρα, μεταφράστρια του BBC, κριτικός θεάτρου και διά βίου ερωμένη του από τα τέλη του ’50, με την ανοχήτης Σουζάν.
Οχι πως στο σενάριο του Νιλ Φόρσαϊθ καίριας σημασίας κεφάλαια στη ζωή τουΜπέκετ δε μένουν ελλιπή (ανεπαρκής η σκιαγράφηση της φιλίας με τον Αλφι, σεαπλό επίπεδο αναφοράς η συμμετοχή του στη γαλλική αντίσταση, για την οποία καιπαρασημοφορήθηκε μεταπολεμικά) ή εντελώς άθικτα (η περίφημη σχέση τουπροστασίας και πατρότητας με τον μετέπειτα παλαιστή Αντρέ τον Γίγαντα). Τοουσιαστικό πορτρέτο, ωστόσο, μορφοποιείται αδρά. Το εύρημα των δύο Μπέκετ, πουπλαισιώνει μόνιμα την αφήγηση, δεν είναι απλό τέχνασμα, αλλά μοτίβο ζωτικό στηδιαρκή σύγκρουση τού Καθολικής ανατροφής και αθεράπευτα ενοχικού ανθρώπου μετον υπαρξιστικής καταγωγής, αγνωστικιστή διανοούμενο. Η (διπλή) ερμηνεία τουΓκάμπριελ Μπερν εμψυχώνει αυτή την πάλη υποδειγματικά. Και η πειθαρχημένη όσοκαι κομψή σκηνοθεσία του Μαρς δεν παύει στιγμή να την υπογραμμίζει, με μιαμουσικότητα που φέρνει στον νου το βελούδινο σινεμά του Τέρενς Ντέιβις.
«Χόρεψε πρώτα», λέει ο πρωτότυπος αγγλικός τίτλος. «…Και σκέψου αργότερα»,συμπληρώνει ο φασματικός Μπέκετ, θυμίζοντας στον επίγειο τι είχε πει κάποτε σεέναν από τους μαθητές του, μαζί και το α-νόητο της ζωής που σφράγισε όλο του τοέργο. Ο ιπτάμενος χαρταετός, που ο λατρεμένος πατέρας του θα ήθελε να μείνει γιαπάντα ελεύθερος στον ουρανό όταν έπαιζαν στους δουβλινέζικους αγρούς,αποκλείεται κάποια στιγμή να μην πέσει με πάταγο στο χώμα.
Ρόμπυ Εκσιέλ
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα flix.gr