Στον δαιμονικό κύκλο του αμερικανικού κινηματογράφου των αρχών της δεκαετίας του ’70, η κυρίαρχη μορφή ήταν εκείνη του δαίμονα ως εμφατικά αθώου παιδιού, το οποίο, άθελά του, γινόταν φορέας του Κακού και εχθρός της ανθρωπότητας. Τούτη η καινούργια δύναμη εναρμονιζόταν απόλυτα με την αποτελεσματική απεικόνιση μιας κοινωνίας καταδικασμένης από την ίδια της τη διαφθορά, ανίκανης και απρόθυμης να βρει μία εναλλακτική λύση, που θα την έβγαζε από ένα αδιέξοδο, στο τέλος του οποίου ελλόχευε η καταστροφή.
Και Ο εξορκιστής, το πιο θρυλικό φιλμ τρόμου εκείνης της εποχής, αποτελεί το χαρακτηριστικότερο δείγμα αυτής της τάσης. Στην ταινία, ο Διάβολος παίρνει μία πολύ συγκεκριμένη μορφή: αυτή του Παζούζου, μιας δευτερεύουσας θεότητας της Μεσοποταμίας, δίχως την παραμικρή ομοιότητα με τον χριστιανικό Σατανά. Η επιλογή αυτή επιβάλλει άμεσα τον χριστιανικό δυϊσμό (Θεός/Διάβολος) σ' έναν μη δυαδικό πολιτισμό και διεθνοποιεί μία ειδική μορφή του Κακού, μέσω της οποίας αφενός μεν η μάχη ανάμεσα στις δύο οντότητες γίνεται μία αναμέτρηση μεταξύ ίσων όντων, αφετέρου δε το ανθρώπινο κορμί θεωρείται ως εν δυνάμει Ναός του Κακού.
Ο καθοριστικός παράγοντας της μεταστροφής της 12χρονης Ρέγκαν σε αποκρουστικό τέρας, υπεύθυνο για πλήθος θανάτων, είναι η σωματική παρουσία του Παζούζου: η υπερφυσική εισβολή του στο αγνό κορμί του μικρού κοριτσιού, μετατρέπει την κοπέλα σε ευνουχιστική γυναίκα (πιάνει τον ψυχίατρο από τους όρχεις, για παράδειγμα), προικισμένη με αντρικά χαρακτηριστικά (βαριά φωνή, βιαιότητα, σεξουαλική επιθετικότητα, χυδαία γλώσσα κ.ά.).
Ο Φρίντκιν, όμως, δεν περιορίζεται σ' αυτά τα στοιχεία μόνο. Περνάει στην αντιπαράθεση της δύναμης της Ρέγκαν με την αδυναμία του πάτερ Κάρας, εκμεταλλευόμενος παράλληλα και το οιδιπόδειο θέμα. Από τη χρήση του ήχου μέχρι τις μεταπτώσεις της αφήγησης, κάνει τα πάντα για να κατακλύσει τον θεατή με το υπερφυσικό και να αποδείξει πόσο αβοήθητος είναι μπροστά στον ερωτισμό/δαιμονισμό της ηρωίδας του.
Δημήτρης Κολιοδήμοςς
από το βιβλίο του "365 νύχτες τρόμου και επιστημονικής φαντασίας" (εκδόσεις Αιγόκερως).