Στο έργο “Ντίγκερ” μοιάζει, σαν ο Αλεχάντρο Ινιάριτου να βρήκε την κατάλληλη κινηματογραφική ισορροπία, έτσι ώστε: Να αποβάλλει, αχρείαστες αποκρύψεις σεναρίου. Να διαχειριστεί, ωφέλιμες οπτικοποιημένες υπερβολές. Και να χτίσει, μια ταυτοχρόνως επίκαιρη και διαχρονική ταινία.
Καθότι, ουσιαστικά, πρόκειται για μια ταινία, οπτικά αφθονοπάροχη και ταυτοχρόνως νοηματικά ουσιώδη. Η αρνητική ματιά της Κλιματολογικής Καταστροφής για το Παρόν του Πλανήτη, εξισορροπείται ιδανικά, από το θετικό βλέμμα της θεραπευτικής Θεατρικής Παράστασης που αφορά το δυστοπικό Μέλλον της Ανθρωπότητας.
Μιλάμε επιπροσθέτως για την υφολογική ένωση, τριών Ειδών Σινεμά. Μυθοπλαστικού Δυστοπικού έργου. Έργου με ρεαλιστικές και διογκωμένες Περιβαλλοντικές ανησυχίες. Και ενός έργου, που αγαπά και καθρεπτίζει τον Κόσμο του Θεάτρου μέσα στον Κόσμο του Κινηματογράφου.
Ο Τομ Κρουζ, με διπλό ρόλο πρόκληση, πραγματοποιεί μία από τις πιο απαιτητικές πρωταγωνιστικές ερμηνείες της καριέρας του!
Ανάλυση
Εισαγωγή…
Το σενάριο της ταινίας “Ντίγκερ” (“Digger”, 2026) σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης, εισάγει τον θεατή στον αλαζονικό κόσμο του επιβλητικού χαρακτήρα Ντίγκερ Ρόκγουελ. Ενός Αμερικανού ιδιοκτήτη κολοσσιαίας πετρελαϊκής εταιρείας, παγκοσμίου βεληνεκούς, η οποία έχει αναλάβει να προωθήσει τις επιχειρήσεις της ακόμη και στην απόμακρη και παγωμένη Γροιλανδία. Ο 70άρης μεγιστάνας πετρελαίου Ντίγκερ ζει πλουσιοπάροχα στις ΗΠΑ, στην πρωτεύουσα Ουάσινγκτον (Washington D.C.), επειδή ποτέ του δεν επαναπαύεται από το να κάνει, αυτό που ξέρει καλύτερα από κάθε τι άλλο. Δηλαδή, να διεκδικεί συνεχώς, πώς να αντλήσει υπέρογκα χρηματικά ποσά. Τα λεφτά αποτελούν πάντοτε το κίνητρό του. Το πετρέλαιο συνιστά πάντοτε το στοιχείο του. Για εκείνον, ο φιλοσοφικός δρόμος της ζωής είναι ξεκάθαρος.
Για εκείνον, μόνο ο δυνατός επιβιώνει. Ακολουθεί λοιπόν, την Παράδοση του παππού του, ο οποίος κάποτε μόχθησε μόνο με ένα φτυάρι μα τελικά βρήκε τον μαύρο χρυσό. Έτσι τώρα στη δική του αλλιώτικη εποχή, ο Ντίγκερ Ρόκγουελ, έχοντας στις φλέβες του το αίμα του επίμονου νικητή και στο μυαλό του τον “πυρετό” του μαύρου χρυσού, δεν σταματά ποτέ να σκέφτεται, το πόσο σημαντικό και κερδοφόρο είναι το πετρέλαιο. Ανεξαρτήτως, εάν οι επιστημονικές μελέτες και έρευνες, οι έμπιστες συμβουλές, οι τεχνολογικά προηγμένες γεωτρήσεις και γενικώς οι οποιεσδήποτε ενέργειες απαιτούνται για την απόκτηση του πετρελαίου, δείχνουν στον Ντίγκερ, αντικειμενικότατα, ότι η δουλειά του καταστρέφει τον Πλανήτη. Και τελικά, ότι η Μητέρα Φύση στρέφεται δίχως διαπραγματεύσεις εκδικητικά εναντίον της Ανθρωπότητας.
Γενικώς…
Η νέα ταινία “Ντίγκερ” (2026) του σκηνοθέτη Αλεχάντρο Ινιάριτου, παρουσιάζει διάφορα επίπεδα ψυχαγωγικής κατάκτησης, όσον αφορά την έντονη κινηματογραφική εμπειρία της ιδιαίτερης παρακολούθησής της. Μια δυναμική, εκκεντρικότατη κινηματογραφική εμπειρία, που συμπεριλαμβάνει εντυπωσιακή θέαση, προσεκτική παρακολούθηση, αλλά τελικά εύληπτη κατανόηση. Και αυτό είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, παραδόξως, με τούτο το σύνθετο έργο των μυσταγωγικών Πολλών Επιπέδων κινηματογραφικής Αισθητικής, αλλά και των νοηματικά ξεκάθαρων, Δύο σεναριακών Διαστάσεων. Δηλαδή εντυπωσιάζουν τελικά οι δημιουργικές αντιφάσεις του έργου, οι οποίες προκρίνουν την καλή ζύμωση της κινηματογραφικής αφήγησης στο μυαλό του θεατή.
Η ταινία αυτή καταφέρνει να κερδίσει, την αναπόσπαστη προσοχή του απλού θεατή, την ικανοποιημένη θέαση του έμπειρου κινηματογραφόφιλου και τον επαγγελματικό θαυμασμό σκηνοθετών, Κινηματογράφου και Θεάτρου. Καταφέρνει, να σου μπολιάσει με ολόκληρους Κόσμους σκηνικών το μυαλό, να σου στραγγίξει ωφέλιμα τις πολυσύνθετες συγκρούσεις παραστάσεων και σκέψεων, αποστάζοντας ανθρωποκεντρικές πληροφορίες αντιμαχόμενων χαρακτήρων οικολογικής εναντίον καπιταλιστικής συνείδησης. Και ύστερα, να σε μετατρέψει σε πιο ώριμο παρατηρητή του Παγκόσμιου Σινεμά και σε πιο σκεπτικό πολίτη του Κόσμου. Καθότι, ουσιαστικά, πρόκειται για μια ταινία, οπτικά αφθονοπάροχη και ταυτοχρόνως νοηματικά ουσιώδη. Η Αισθητική και το Μήνυμά της, επισκέπτονται διαπεραστικά την ψυχαγωγική απόλαυση στο ανάλογο αυστηρό κριτήριο, κινηματογραφικών προσδοκιών και οικολογικών θέσεων, του εκλογικευμένου θεατή. Αλλά ας δούμε πρώτα, τα Πολλά Επίπεδα Αισθητικής (και αργότερα το Μήνυμα της ταινίας).
Τα σκηνικά (διεύθυνση σκηνογραφίας και εσωτερική διακόσμηση) είναι σαν από άλλο κινηματογραφικό πλανήτη! Ο ήχος ταξιδεύει από διάφορα σημεία στα αυτιά του ακροατή / θεατή. Η μουσική διαθέτει θέματα με αντίστιξη και συνοδευτικού χαρακτήρα. Το μακιγιάζ και τα κοστούμια έχουν ανεβάσει πολύ ψηλά τον ποιοτικό πήχη του έργου. Η διεύθυνση φωτογραφίας και η σκηνοθεσία, με φιλμ 35mm, φορμά VistaVision και πολλές ιδέες, μεταφέρουν ολόκληρους Κόσμους Κινηματογράφου και Θεάτρου, σαν ζωντανούς γιγαντόμορφους Πίνακες Ζωγραφικής. Το μοντάζ ενώνει επιτυχώς Δύο Διαστάσεις σεναρίου, παρουσιάζοντας αρμονία, μα και το στοιχείο της έκπληξης. Διακρίνονται οι πρωταγωνιστικές ερμηνείες των Τομ Κρουζ (Ντίγκερ Ρόκγουελ / Κέρτις Μάρκσον, διπλός ρόλος & καλύτερη ερμηνεία του έργου), Τζον Γκούντμαν (πρόεδρος Κόμπσον, φοβερές εκφράσεις προσώπου από έναν πολύπειρο ηθοποιό) και Ριζ Άχμεντ (Δρ. Ναρίβ Γκανές, απίστευτη βελτίωση από το έργο “Sound of Metal” και μετά). Ερμηνείες που προσφέρουν πολύτιμη αναβάθμιση, στο πόσο ελίσσεται η σατιρική / δραματική διακύμανση και τα όρια έκφρασης του κινηματογραφικού ηθοποιού εν έτει 2026 (*αναλυτική παρουσίαση καλύτερης πρωταγωνιστικής ερμηνείας ακολουθεί παρακάτω, στην κατηγορία “Πιο Αναλυτικά” της Eretikis κριτικής).
Παράλληλα, το ίδιο το σενάριο ορίζει το διπλό στίγμα του, με τις Δύο Διαστάσεις που μοιάζουν σαν να βγήκε η μία φορώντας τη σάρκα της άλλης, αλλά τελικά ενώνονται διδακτικά. Ας περάσουμε πλέον, διερευνητικά και στο Μήνυμα της ταινίας, που εισέρχεται φυσικά μέσα από τις Δύο αυτές Διαστάσεις του σεναρίου. Οι συνθήκες στη σεναριακή εξέλιξη αφορούν τις αντιμαχόμενες και τελικά συμφιλιωμένες, Δύο Διαστάσεις. Όπου η μία αναιρεί μεν οπτικά την Πραγματικότητα της άλλης. Αλλά μόνο η μία υπερτερεί, όταν η ίδια αποκαλυφθεί στο θεατή οπτικά και νοηματικά, απομονωμένα αλλά και με μεθοδικές επαληθεύσεις. Η Μία Διάσταση σεναρίου καταπίνει δηλαδή τότε νοηματικά την άλλη και ως εκ τούτου, μαζί και την όλη οπτική αντίληψη της Πραγματικότητας για την ταινία “Ντίγκερ” (2026). Η ταινία δεν φοβάται να το μαρτυρήσει αυτό στον θεατή, αρκετά νωρίς στη διάρκεια του έργου (πρώτη γνωστοποίηση, με το δέντρο που πέφτει σε λάθος χρόνο και με τα λεγόμενα επεξήγησης). Όπως επίσης δεν φοβάται, να το πει ξεκάθαρα πια στον θεατή, στη μέση του έργου. Αντιστοίχως, τολμά να του το κάνει μέχρι και αναλυτικότατη Εικόνα (αυτό που θα λέγαμε “πιο λιανά δεν γίνεται”), στο τέλος του έργου. Γιατί ο Αλεχάντρο Ινιάριτου καταλαβαίνει, ότι βρισκόμαστε πλέον κινηματογραφικά στο έτος 2026. Και πως τώρα μπορεί, το αλλιώτικο σεναριακό σκεπτικό μιας ταινίας, να παρακολουθηθεί νοηματικά από το κοινό με αναβαθμισμένο, πολυεπίπεδο κριτήριο θέασης (χωρίς να προτρέχουν σε δυσαρέσκεια τύπου “μας έκανες spoiler!” οι θεατές γκρινιάζοντας).
Επομένως εννοείται, ότι θα αναλύσουμε παρακάτω και τις Δύο σεναριακές αυτές Διαστάσεις του έργου (όπου αντιστοίχως δεν έχει νόημα να ακούσω αχρείαστες ανακρίβειες, με άστοχες γκρίνιες περί “spoiler alert”, στην κριτική αυτή). Δεν στηρίζεται πλέον μια ταινία μονοδιάστατα στο σενάριό της και στη σαγηνευτική, αργόσυρτη αποκάλυψη της πλοκής του. Όχι. Μια ταινία πλέον, σαν ανοικτή κουλτούρα θέασης, μπορείς να τη θαυμάζεις συνολικά, στο πώς αυτή ξεδιπλώνεται καλλιτεχνικά. Σε πολύ πιο σύνθετο βαθμό. Στο πώς αυτή λειτουργεί σαν συνολική φόρμα οργάνωσης, στην καθοριστική διασύνδεση των κινηματογραφικών της παραμέτρων (σεναρίου, σκηνοθεσίας, μοντάζ, διεύθυνσης φωτογραφίας, μακιγιάζ, διεύθυνσης σκηνογραφίας, εσωτερικής διακόσμησης, ερμηνειών, κοστουμιών, μουσικής, ήχου κτλ). Και σημασία έχει, να ξέρει και να μπορεί ένας δημιουργός να το υποστηρίξει αυτό, μεταδίδοντάς το δυναμικά στους θεατές. Είναι σαν να φτιάχνει έναν πίνακα Ζωγραφικής, όπου δεν έχει σημασία μόνο η κεντρική εικόνα της ιστορίας με το τοπίο και τον χαρακτήρα, αλλά και το πώς συνδέονται όλες οι ισορροπημένες γωνίες, οι σφαιρικές παραμικρές λεπτομέρειες ή και οι επεξηγηματικές πινελιές της όλης Θεματικής του με αυτήν την κεντρική εικόνα.
Και ο Ινιάριτου απέδειξε, ότι το ξέρει καλά αυτό το σημαντικότατο βήμα προόδου στην καριέρα του! Το επίσης σημαντικό στοιχείο βεβαίως, είναι, ότι ευτυχώς όλο αυτό αρχίζουν πλέον να το αντιλαμβάνονται και οι απλοί θεατές. Δηλαδή, πως το κοινό δεν χρειάζεται απαραιτήτως να είναι σπάνιων πολύπειρων Σινεφίλ, για να μυηθεί ευχάριστα σε αυτή την προοπτική, ενός νωρίτερα αποκαλυφθέντος σεναρίου. Αντίθετα παραδείγματα, με δύο αντιμαχόμενες εκδοχές σεναρίου που έδιναν μεγάλη μάχη μέχρι και το τέλος της ταινίας, υπήρξαν πολλά στο Σινεμά παλιότερα. Σε κάποιες ταινίες, όπου εκεί μάλιστα γινόταν σεναριακή διαμάχη μεταξύ Πραγματικότητας και Φαντασίας, μέχρι να υπάρξει η απρόβλεπτη νικήτρια. Λόγου χάριν το 1967, το έργο “Η Ωραία της Ημέρας” του Λουίς Μπουνιουέλ βρίσκει νικήτρια τη σκληρή Πραγματικότητα (για περισσότερα, βρείτε το σχετικό μου παλιό Αφιέρωμα - Ανάλυση στην Eretiki Ανάλυση της ταινίας “Η Ωραία της Ημέρας”). Ενώ το 1991, το έργο “Μπάρτον Φινκ” των Ίθαν και Τζόελ Κοέν βρίσκει νικήτρια τη γόνιμη Φαντασία (για περισσότερα, βρείτε το σχετικό μου παλιό Αφιέρωμα - Κριτική στην Eretiki Κριτική της ταινίας “Μπάρτον Φινκ”).
Η πιο καθοριστική διαφορά ωστόσο είναι, ότι ο Αλεχάντρο Ινιάριτου το 2026 στην ταινία “Ντίγκερ” (πηγαίνοντας ίσως ένα βήμα ακόμα πιο παράτολμα μπροστά, τούτη την ήδη ειπωμένη κινηματογραφική φιλοσοφία), στέκεται απολύτως ξεκάθαρος, σχεδόν από την αρχή της ταινίας του, στο ποια από τις Δύο σεναριακές Διαστάσεις - Εκδοχές του ισχύει! Και μάλιστα εδώ προκύπτει, ότι έχουμε να κάνουμε -όχι με διαμάχη Πραγματικότητας και Φαντασίας- αλλά με δύο αντιμαχόμενες Πραγματικότητες. Διότι όπως προείπαμε, η μία Πραγματικότητα σεναριακής Διάστασης, καταβρόχθισε αμέσως την άλλη (και μετά είχαμε επαληθεύσεις)! Ο Ινιάριτου αρχικώς στην πρώτη σεναριακή Διάσταση, της ταινίας “Ντίγκερ” διαμαρτύρεται καλλιτεχνικά για την Κλιματική Κρίση, με έναν απρόβλεπτο κινηματογραφικό τρόπο. Αποφεύγει την ντοκιμαντερίστικου ύφους πεπατημένη, η οποία ευτυχώς αναδεικνύει μεν ορθά τις κλιματικές επιπτώσεις για τον Πλανήτη με διδακτικό χαρακτήρα για ορισμένους θεατές. Αλλά δυστυχώς για κάποιους άλλους θεατές πάντοτε απομένει μια γεύση δασκαλίστικου ύφους, σε τέτοιες περιπτώσεις άλλων ταινιών εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Έτσι ο Ινιάριτου προσεγγίζει έξυπνα ένα ακόμη πιο διευρυμένο κοινό με μεγάλο ενδιαφέρον, κάνοντας κάτι μαγνητικά αλλιώτικο. Μέσα από την εκκεντρικότατη, προειδοποιητική Μυθοπλασία του, στρέφεται σκηνοθετικά στις ραγδαίες και ανεπίστρεπτες κλιματικές αλλαγές, όχι όμως στον ήδη επιβαρυμένο Πλανήτη μας.
Μα αντιθέτως, στην εγωκεντρική και αδηφάγα βολή της ίδιας της Ανθρωπότητας! Με αυτόν τον τρόπο ο Ινιάριτου προσπαθεί να κλονίσει διαφορετικά τον σύγχρονο κινηματογραφόφιλο. Κατόπιν, το πράττει αυτό, όχι με σοβαρές επισημάνσεις επικινδυνότητας για τη χωροχρονική συνθήκη του στυλ: “βρισκόμαστε λίγο πριν από τον κλιματικό όλεθρο.” Αλλά πάλι αντιθέτως, χρησιμοποιώντας δραματικό ύφος με έναν προοδευτικά ολοένα και πιο σατιρικό τόνο, ώστε να περιγράψει κωμικοτραγικά το αμήχανο, μα ασταμάτητο ξεκίνημα του οικολογικού αυτού ολέθρου! Έγινε δηλαδή, το ξεκίνημα του οικολογικού ολέθρου! Η ταινία, στην πρώτη της σεναριακή Διάσταση, μάς τοποθέτησε χωροχρονικά ακριβώς εκεί! Προτάσσοντας έτσι όχι έναν διαμαρτυρόμενο ήρωα φερειπείν ακτιβιστή, μα απεναντίας τον αδηφάγο, οικολογικά απαράδεκτο Ντίγκερ. Έναν κεντρικό αντιήρωα, αλαζόνα από την κορυφή μέχρι τα νύχια, ο οποίος είναι τόσο αμείλικτα αδηφάγος, τόσο επικοινωνιακά ανένδοτος, τόσο ηθικά τιποτένιος και τόσο ιδιοσυγκρασιακά ξεροκέφαλος, μολονότι βρίσκεται ακριβώς μπροστά στα μάτια του ίσως το μεγαλύτερο διακύβευμα… Δηλαδή, ο αφανισμός μεγάλου μέρους των φυσικών πόρων του Πλανήτη.
Αλλά και μια ανθρωποκεντρική απώλεια… Αυτή των σύγχρονων ανέσεων του Ανθρώπου! Αυτά όμως ξεκίνησαν ήδη. Και θα επιφέρουν μία -εφιαλτικών επιπέδων- ρυπογόνο, αέναη γκρίζα καθημερινότητα. Ωστόσο, μέσα στην ξεροκεφαλιά του, ο Ντίγκερ Ρόκγουελ δεν είναι εντελώς μόνος. Τα μεγάλα κεφάλια της Αμερικής συμπορεύονται μαζί του (από πρόεδρο Κόμπσον, μέχρι στρατηγό Φιτζέραλντ). Επιπλέον, το δήθεν έξαλλο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τα πετρελαϊκά καμώματα του Ντίγκερ, παρέμενε σταθερά μαζί του, έχοντας εξίσου πλουτοκρατικό επιχειρηματικό πλάνο, μέχρι να φτάσει η “ζημία” από τις αντλήσεις πετρελαίου, εκεί που τελικά έφτασε. Σε τραγικά επίπεδα, από άποψη παγετωνολογίας και κλιματολογίας. Είχε απομείνει μόνος, να προειδοποιεί μάταια από τη μακρινή και παγωμένη Γροιλανδία, για το όριο της “λεπτής γραμμής” ο απεσταλμένος συνεργάτης Σάντι Κλάρκσον, προτού ο ίδιος αφανιστεί από την πρώτη έκρηξη που οδήγησε στην αποκόλληση της παγοκρηπίδας “Τζούντι”. Η “Τζούντι” επέφερε καταστροφές στη Βόρεια Ευρώπη. Και έπειτα απέμεινε μόνος να διαμαρτύρεται, ο ινδικής καταγωγής Δρ. Ναρίβ Γκανές, προτού δει τον Ντίγκερ να λέει την ωμή αλλά δογματική αλήθεια του, στην Ευρώπη και όλο τον Κόσμο. Μέχρι, την αποκόλληση μιας δεύτερης παγοκρηπίδας, ονόματι “Κρεμλινόβα”, η οποία έφτασε με απειλητικές διαθέσεις προς την Αλάσκα.
Συμπερασματικά
Σίγουρα, σχεδόν κάθε θεατής αναπόφευκτα θα κάνει την πολιτική συσχέτιση με την επίμονη, αληθινή διεκδίκηση γεωτρήσεων για κοιτάσματα πετρελαίου στη Γροιλανδία, που θέλει να πραγματοποιήσει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, το έργο “Ντίγκερ” (2026) κρούει τον κώδωνα του κλιματολογικού κινδύνου προς όλους και δεν πτοείται από πολιτικούς, από χώρες, ούτε από την επεκτατική τους επιχειρηματική ισχύ. Σατιρίζει μεν κινηματογραφικά μια περσόνα προέδρου ΗΠΑ (πρόεδρος Κόμπσον), αλλά ουσιαστικά διαχωρίζει αυτήν από το ρόλο του επιχειρηματία. Διότι επικεντρώνεται στη Σάτιρα της περσόνας του Αμερικανού μεγιστάνα Ντίγκερ Ρόκγουελ. Άρα, εάν δεις πιο προσεκτικά το έργο, θα διαπιστώσεις, ότι διαμαρτύρεται έμμεσα σε πολιτικό βαθμό (και δεν νομίζω άλλωστε, να συνιστούσε γενικότερα ποτέ η πολιτική διαμαρτυρία - δήλωση, τη βασική καλλιτεχνική πρόθεση τούτης της ταινίας). Εξάλλου, ο ίδιος ο Ινιάριτου ανέφερε πως είχε πάρα πολύ καιρό (π.χ. περίπου για 10 χρόνια) την ταινία αυτή μέσα στο μυαλό του.
Επιπλέον δήλωσε ξεκάθαρα, ότι η ταινία του δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα και συνθήκες. Μα στον αντίποδα, πως η ταινία “Ντίγκερ” (2026) αφορά την Ανθρώπινη Φύση και κατά αυτόν τον τρόπο καταφέρνει, να “Ξεπερνά την Πολιτική” (πηγή: https://www.hola.com/us/entertainment/20261001926386/alejandro-inarritu-tom-cruise-trump-digger/). Αυτό όμως δεν μειώνει την υπαρκτή Σάτιρα της ταινίας -μεταξύ άλλων- και στη νοοτροπία του αμερικανικού κράτους, που νομίζει, ότι μπορεί να ανακατευτεί παντού στον Πλανήτη. Η Σάτιρα του “Ντίγκερ” εκ των πραγμάτων γραπώνει τα ελαττώματα όλης της Ανθρωπότητας. Ανεξάρτητα από όλα αυτά όμως, για να επανέλθουμε στην ουσία της ταινίας, το βασικό θέμα εδώ είναι εντελώς άλλο. Το σε ποιο έτος βρισκόμαστε στη μία κυρίαρχη Πραγματικότητα του σεναρίου. Και ποια είναι η θέση μας, ως αποδέκτες - θεατές στην ταινία. Εάν δηλαδή αφενός είμαστε τελικά θεατές της παροντικής παράνοιας του Ντίγκερ Ρόκγουελ, ως συμπάσχοντες τρομαγμένοι πολίτες του Κόσμου περίπου στο 2026, που βλέπουν την επιστημονική γνώμη να προσπερνιέται και να λοιδορείται. Ενώ αφετέρου, εάν είμαστε θεατές μιας μελλοντικής Θεατρικής Παράστασης 25 ολόκληρα χρόνια μετά, όπου η λοιδορία της επιστημονικής γνώμης και η παράνοια του Ρόκγουελ πληρώθηκαν με το πιο ακριβοδίκαιο Τίμημα...
Και όμως! Όλο αυτό παρουσιάζεται, εκτίθεται και τελικά λειτουργεί καλά στη σεναριακά Διπλή Διάστασή του. Συν τοις άλλοις, επεξηγείται ο τρόπος της διπλής σεναριακής λειτουργικότητας. Πώς; Όπως ακριβώς λειτουργούν οι επεξηγηματικές στιχομυθίες του έξαλλου Δρος Νιράβ Γκανές και του ισχυρογνώμονος μεγιστάνα πετρελαίου Ντίγκερ Ρόκγουελ, σχετικά με τον καθοριστικό διαχωρισμό μεταξύ της Αφήγησης σε μια ιστορία και των Γεγονότων της ίδιας ιστορίας (Ρόκγουελ: “Ξέρουν τα γεγονότα, μα η ιστορία εκκρεμεί ακόμη, στο πώς θα ειπωθεί”). Έτσι ακριβώς λοιπόν, όπως επεξηγείται η παραπάνω διαφορά στον τρόπο σκέψης των δύο περσόνων Γκανές - Ρόκγουελ, έτσι συμβαίνει και με τις σεναριακές Δύο Διαστάσεις του έργου “Ντίγκερ”. Δηλαδή όσον αφορά τη Διπλή Διάσταση σεναρίου, έτσι ακριβώς και ο Αλεχάντρο Ινιάριτου μαζί με τους συνεργάτες του ήξεραν, ότι σημασία έχει, το πώς θα Αφηγηθούν στον θεατή μια ιστορία.
Μολονότι, στην εν λόγω ιστορία ο θεατής έμαθε από πολύ νωρίς τα πραγματικά γεγονότα (βίωμα Ντίγκερ Ρόκγουελ στην εποχή του = Θεατρική Παράσταση “Fossil Fools” περίπου 25 χρόνια μπροστά). Πράγματι, η διπλή σεναριακή πλοκή μάς κατακλύζει ως θεατές! Πρόκειται για ένα κράμα σεναριακής πλοκής ανάμεσα στην ιστορία που παρατηρούμε να συμβαίνει στη ζωή του Ντίγκερ Ρόκγουελ, περίπου στην εποχή μας. Αλλά και σε μια καλά προετοιμασμένη Θεατρική Παράσταση, με τίτλο “Fossil Fools” (“Το Απολίθωμα των Ηλιθίων”), η οποία αναμένεται να κάνει επετειακή Πρεμιέρα στο Θέατρο, 25 χρόνια μετά από αυτό που κλιματολογικά συνέβη -εξαιτίας του Ρόκγουελ- στην Ανθρωπότητα… Όμως αποδεικνύεται, ότι η Θεατρική Παράσταση συνιστά τη μοναδική Πραγματικότητα της ταινίας!
Εκεί εντυπωσιάζει, η σεναριακή τόλμη του Ινιάριτου να σου εκθέσει από αρκετά νωρίς, ότι πρόκειται για Πρόβες και Πρεμιέρα Θεατρικής Παράστασης! Εντυπωσιάζει όμως επίσης, η αφηγηματική ενορχήστρωση του Ινιάριτου να διατηρήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή, παρόλα αυτά! Η ταινία μοιάζει, σαν ο Αλεχάντρο Ινιάριτου να βρήκε την κατάλληλη κινηματογραφική ισορροπία, έτσι ώστε: Να αποβάλλει, αχρείαστες αποκρύψεις σεναρίου. Να διαχειριστεί, ωφέλιμες οπτικοποιημένες υπερβολές. Και να χτίσει, μια ταυτοχρόνως επίκαιρη και διαχρονική ταινία. Ο φρενήρης ρυθμός της κινηματογραφικής αφήγησης θα διαδεχτεί την αφηγηματικά αλλιώτικη, πιο αργής ροής Εικόνα, με τις δραματικές συγκρούσεις των περσόνων. Και τη γαλήνη της κατανόησης, από εμάς τους θεατές (για το κεντρικό κοινωνικό Μήνυμα και την κατάληξη της πλοκής = ότι βλέπουμε όντως Πρόβες και Πρεμιέρα Θεατρικής Παράστασης).
Άρα, πρόκειται εν συνόλω για την -επιβλητικής κινηματογραφικής φύσης- ταινία υφολογικής ένωσης, τριών Ειδών Σινεμά. Πρώτον, ενός μυθοπλαστικού Δυστοπικού έργου. Δεύτερον, ενός έργου με ρεαλιστικές και διογκωμένες Περιβαλλοντικές ανησυχίες. Και τρίτον, ενός έργου που αγαπά και καθρεπτίζει τον Κόσμο του Θεάτρου μέσα στον Κόσμο του Κινηματογράφου. Η αγάπη του Αλεχάντρο Ινιάριτου για το Θέατρο είναι πασιφανής και εδώ (μετά το “Birdman ή H Απρόσμενη Αρετή της Αφέλειας”). Ο Ινιάριτου ενδιαφέρεται πολύ έντονα για το βίωμα και τους επαγγελματικούς προβληματισμούς του καταρτισμένου θεατρικού ηθοποιού (το βλέπουμε, όταν ο χαρακτήρας Κέρτις Μάρκσον αμφισβητεί σκηνές της Θεατρικής Παράστασης “Fossil Fools” ως προς το ρεαλιστικό νόημά τους, για να υποδυθεί πιο σωστά τον ρόλο Ντίγκερ Ρόκγουελ).
Όσον αφορά το κομμάτι της Θέασης, να σημειώσουμε, ότι δεν κυριαρχούν τα γνώριμα μονοπλάνα του Ινιάριτου εδώ (όπως είχαμε μάθει παλιότερα από τις ταινίες “Birdman ή Η Απρόσμενη Αρετή της Αφέλειας” του 2014 και “The Revenant” του 2015). Αλλά επικρατεί, η προσεκτική κινηματογράφηση στη συνολική σκηνογραφία παγκοσμίου βεληνεκούς. Καθώς και ένα χιουμοριστικά ωφέλιμο, απλό παιχνίδι, μεταξύ σκηνοθεσίας και σκηνικών. Όπως, οι βαδιστικές κινήσεις του Ρόκγουελ δεξιά και αριστερά, για να βάλει παντελόνι και πιτζάμα (τον καλύπτει το σκηνικό και εκείνος επιστρέφει κάθε φορά με πιο πολλά ρούχα). Όπως, οι λεκτικοί καβγάδες στην οικεία του Ρόκγουελ (ανοίγει μια πόρτα και ξαφνικά κρύβει τον Ινδό επιστήμονα Γκανές). Βεβαίως, δεν είναι όλα τέλεια στο έργο “Ντίγκερ” (2026). Έχει μεν κάποιες δυσκολίες, στην παρακολούθησή της, η ταινία. Τα Πολλά Επίπεδα Αισθητικής και οι Δύο Διαστάσεις σεναρίου, ίσως να μπερδέψουν, παραξενέψουν ή να υπερφορτώσουν κάποιους θεατές. Αλλά όλα δικαιολογούνται, εάν καταλάβεις, ότι η σεναριακή Διπλή Διάσταση και τα Πολλά Επίπεδα Αισθητικής που σου παρουσιάζονται, ουσιαστικά, διαθέτουν ισχυρή επιχειρηματολογία ύπαρξης! Δηλαδή, η υπερβολική θεατρικότητα του προέδρου Κόμπσον και του πετρελαιό-επενδυτή Ντίγκερ δικαιολογούνται, καθότι αποτελούν μέρος της Θεατρικής Παράστασης! Το ίδιο ισχύει και για τις εκρηκτικές ατάκες τους.
Ουσιαστικά, με αυτόν τον σεναριακά διπολικό τρόπο, ό,τι ψεγάδια και αν είχε η ταινία, κατορθώνει να τα πάρει πίσω. Κατορθώνει, να τα αναιρέσει. Εφόσον η ταινία, όχι μόνο αιτιολόγησε συνθήκες αφήγησης, με το ότι η αλήθεια της ανήκει στη Δεύτερη Διάσταση, της Θεατρικής Παράστασης. Μα αυτοσαρκάστηκε κιόλας Αισθητικά, όταν ο Κέρτις Μάρκσον είπε, ότι δεν του αρέσει η υπερβολική ερμηνευτική προσέγγιση και η καλλιτεχνική τοποθέτηση σκηνοθεσίας – σκηνικών – σεναρίου επάνω στο ρόλο του Ντίγκερ Ρόκγουελ (υπό ερμηνευτικό διπλό πρίσμα, από τον εξαιρετικό Τομ Κρουζ). Η αρνητική ματιά της Κλιματολογικής Καταστροφής για το Παρόν του Πλανήτη, εξισορροπείται ιδανικά, από το θετικό βλέμμα της θεραπευτικής Θεατρικής Παράστασης που αφορά το δυστοπικό Μέλλον της Ανθρωπότητας. Οπτική Προβών και Πρεμιέρας μιας Παράστασης του Μέλλοντος για εμάς τους θεατές, που είμαστε το κυρίαρχο κεκαλυμμένο κοινό. Οπτική Πρεμιέρας Παράστασης του Παρόντος για το ευδιάκριτο κοινό, που παρακολούθησε επισήμως τη σατιρική Θεατρική Παράσταση “Fossil Fools” και την καταχειροκρότησε. Αντιθέτως εμείς, μαθαίνουμε στο τέλος τη χρονολογική ύπαρξη της Παράστασης και τον τίτλο της.
Εν κατακλείδι, στην ταινία “Ντίγκερ”, η Σάτιρα συναντά το Δράμα, αλλά και την Αλληγορία. Στη διάρκεια του έργου, η άρρωστη υπερήλικη γάτα “Μάγκι” παρεμβάλλεται συνεχώς στην αφήγηση. Για να καταλάβουμε, πόσο σημαντική είναι για τον κεντρικό ήρωα Ρόκγουελ. Και πόσο ανύπαρκτη, σε ουσιώδεις ανθρώπινες σχέσεις, είναι η προσωπική ζωή του εμμονικού Ρόκγουελ με τη γάτα, παρά τα πλούτη του. Αργότερα, από τον βαριά ασθενή πρόεδρο Κόμπσον των ΗΠΑ, παρουσιάζεται μια “γεωπολιτική επιφοίτηση” απίθανης συσχέτισης, με τον καρκίνο στον πρωκτό που ο ίδιος διαγνώστηκε και με τα αντανακλώμενα “δόλια” στρατηγικά σχέδια Ρωσίας και Κίνας εναντίον των ΗΠΑ στον Αρκτικό Κύκλο. Αφορμή της επιφοίτησης; Το μεθάνιο! Στο δε εσωτερικό τμήμα της απομακρυσμένης πλωτής δεξαμενής πετρελαίου, ο ψυχικά άρρωστος Ρόκγουελ βλέπει στη φαντασία του, να γεμίζει με άπειρες τροφές το αδειανό ψυγείο της κουζίνας. Και αισθάνεται τότε, σαν μεσσίας που πραγματοποίησε το “θαύμα.” Ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα εκεί για φαγητό. Τρεις διαφορετικές ασθένειες, με παρόμοια ιδεοληπτική αντιμετώπιση. Όλα αυτά εμπεριέχουν Σάτιρα, Δράμα και Αλληγορίες. Για όλους τους παραπάνω και για άλλους παρακάτω λόγους, που σημειώνονται συνολικά στην εν λόγω κριτική, σας τονίζω, ότι η ταινία “Ντίγκερ” αποτελεί μια μοναδική και αξέχαστη εμπειρία θέασης! Ο Αλεχάντρο Ινιάριτου έκανε μια συγκλονιστική επιστροφή! Και φυσικά, απολύτως αιτιολογημένα, η ταινία του οφείλει να βρίσκεται μέσα στη Δεκάδα Καλύτερων έργων του 2026!
Σκεπτικό…
Υποκρισία του Πλήθους
Η κινηματογράφηση στο Αλλιώτικο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Χλωμά, γερασμένα, σχεδόν νεκρά πρόσωπα, παρατηρούνται σκηνοθετικά στο οργισμένο ακροατήριο, αυτού του σινεματικού Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο επιστήμονας Νιράβ Γκανές έχει ήδη πει την πικρή αλήθεια. Επιστροφή στη διπλανή αίθουσα.
Και βγαίνει, πανέτοιμος για ομιλία στο Κοινοβούλιο, ο -σε πιο position difficile δεν γίνεται- Ντίγκερ! Η ενδυμασία του είναι στερεοτυπικά αμερικάνικη. Ο Ρόκγουελ ξεστομίζει, ότι όλα ήταν 100% αλήθεια, για τις επιστημονικές μελέτες και έρευνες που ο ίδιος τόσο απαράδεκτα αγνόησε. Μικρογραφία λιθοβολισμού στον Ντίγκερ. Και έπειτα, κλωτσιά του ματωμένου Ντίγκερ σε μια γυναίκα - βουλευτή. Χορωδιακά μέρη των βουλευτών, με κυριολεκτικούς στίχους “Μπλα μπλα μπλα.” Ο Ντίγκερ βρίσκει το θάρρος του, όχι ακριβώς από το πουθενά.
Η σκηνοθεσία αποτυπώνει την υποκρισία του εξοργισμένου πλήθους και τη δυσάρεστη ειλικρίνεια στην ομιλία του Ντίγκερ Ρόκγουελ. Ο Ρόκγουελ είναι επιχειρηματίας πάνω από όλα. Και μοιράζεται την ευθύνη σαν υπογεγραμμένη συμφωνία, δείχνοντας έναν καθρέφτη σε όλο το πλουτοκρατικό στερέωμα. Διότι, τον Αμερικανό Ντίγκερ τον απασχολεί να κοιτάξει τους ηγέτες όλης της Ευρώπης κατάματα και να τους πει με όμορφη ρητορεία, κάτι πραγματικά άσχημο. Ότι και εκείνοι τρέφονται αλόγιστα και αναντίρρητα από το πετρέλαιο, απολαμβάνοντας πολυτέλειες του 21ου αιώνα.
Πιο Αναλυτικά…
*Καλύτερη Ερμηνεία
Τομ Κρουζ (ρόλος Ντίγκερ Ρόκγουελ / ρόλος Κέρτις Μάρκσον)
Μια εκπληκτική εγκεφαλική ερμηνεία, από τον πάντοτε απρόβλεπτο ηθοποιό, Τομ Κρουζ. Μια διπλή απαιτητική ερμηνεία. Ο ηθοποιός αφήνει στην άκρη τον τολμηρό κασκαντερικό εαυτό του με τις πρωταγωνιστικές συμμετοχές στην κινηματογραφική σειρά ταινιών “Επικίνδυνη Αποστολή” (ακόμη και με πρόσφατες, εντυπωσιακές στιγμές, των ετών 2023 και 2025). Και οδηγείται μετά από πάρα πολύ καιρό, ξανά σε σπάνια εγκεφαλικά μονοπάτια Υποκριτικής. Συμπληρώνοντας την ιδιόμορφη ενσάρκωση με μακιγιάζ μεταμόρφωσης.
Ίσως από το “Vanilla Sky” (2001), ως χαρακτήρας του παραμορφωμένου πλούσιου Ντέϊβιντ Έϊμς, να είχε να κάνει τέτοιο συνδυασμό μεταμόρφωσης και απόδοσης Δράματος. Γιατί οπτική μεταμόρφωση με ύφος Φαρσοκωμωδίας είχε κάνει, ως χαρακτήρας Λες Γκρόσμαν, στο “Τροπική Καταιγίδα” (2008). Θέλω δηλαδή να πω, ότι ο Τομ Κρουζ, όποιο και αν είναι το βεληνεκές μιας ταινίας, δεν φοβάται να “τσαλακωθεί” παίζοντας με το μακιγιάζ και την ιδιοσυγκρασία σε ακραίους τόνους, όταν αυτό απαιτείται για τον εκάστοτε χαρακτήρα που ο ίδιος θα υποδυθεί με όλο του το Είναι. Βεβαίως, εδώ μπαίνει στον Κόσμο του Ινιάριτου, κατανοώντας ένα αλλιώτικο όραμα, Σατιρικού Δράματος. Και σε ένα μακιγιάζ προσώπου - σώματος, άλλης ηλικίας και φυσικής κατάστασης.
Αυτό που έχει κάνει, για να μας μεταδώσει τον κυρίαρχο Ντίγκερ Ρόκγουελ, συνιστά τον ιδιοσυγκρασιακό οίστρο της μίας περσόνας! Η πλουτοκρατική αλαζονεία, η θλιβερή μοναξιά εμμονικής συντροφιάς με την ασθενική γάτα του, το ψυχολογικό τραύμα χρεωμένης τεμπελιάς από τον επικριτικό παππού του, το ανατροφοδοτούμενο θράσος του μεγιστάνα στο Κοινοβούλιο, η παραληρηματική αυταπάτη και σωματική εξάντληση του ψευτομεσία, ξεχωρίζουν. Ενώ η άλλη περσόνα, του ηθοποιού Κέρτις Μάρκσον, έχει άλλη ισορροπία. Είναι ήρεμων τόνων, όταν κάνει τη δουλειά του. Θυμώνει γήινα, όταν του αλλοιώνουν τις προδιαγραφές της ερμηνείας. Και ανησυχεί σε ρεαλιστικούς τόνους, για την τύχη της αγνοούμενης κόρης του. Ο Τομ Κρουζ, με διπλό ρόλο πρόκληση, πραγματοποιεί μία από τις πιο απαιτητικές ερμηνείες της καριέρας του!
Γιάννης Κρουσίνσκυ
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα eretikos.gr