Οι σπόνδυλοι διαφορετικών ανθρώπινων ζωών εξυφαίνουν χαρακτηριστικά τις τρεις πρώτες ταινίες του Ινιαρίτου (2000-2006): Χαμένες αγάπες, 21 γραμμάρια, Βαβέλ. Αντίθετα, σε τρεις από τις πιο πρόσφατες δημιουργίες του (2014-2026), κυριαρχεί ένας κεντρικός φερώνυμος ήρωας (Μπέρντμαν, Μπάρντο, Ντίγκερ), ο οποίος μεταφέρει το θέατρο της ζωής και του παραλόγου της, στη σκηνή και στο πανί, με τρόπο γκροτέσκο, σαρκαστικό και ειρωνικό. Το θέατρο μέσα στην ταινία είναι μέρος της καλλιτεχνικής ζωής σε αυτές.
Έστω λοιπόν ότι ο Ντίγκερ κλείνει μια άτυπη θεατρογενή τριλογία όπου το θέαμα είναι μοναδικό, συναρπαστικό, γεμάτο γοητεία αλλά και απρόοπτα, και δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο επάγγελμα (there is no business like show business, όπως έλεγε ο Irving Berlin δια στόματος Ethel Merman). Κι έστω ότι οι αναφορές του Ντίγκερ στον Κιούμπρικ (ΣΟΣ Πεντάγωνο καλεί Μόσχα), τον Κασσαβέτη (Νύχτα πρεμιέρας) και λιγουλάκι στους αδελφούς Κοέν (Ο μεγάλος Λεμπόφσκι, Ο κύριος Χούλα-Χουπ είναι έκδηλες και απροκάλυπτες. Που το πρόβλημα;
Πρόβλημα είναι ότι μάς πετά κατάμουτρα πόσο κοπτόμαστε για την κλιματική αλλαγή και τη διάσωση του πλανήτη ενώ ταυτόχρονα είμαστε δέσμιοι ωσάν τρελοί των ορυκτών καυσίμων. Είμαστε Fossil fools αφισιονάδος και (να που) γίνεται πόλεμος και παγκόσμια οικονομική αναταραχή για τα πετρελαϊκά αποθέματα, διότι «φιλοκαλοῦμεν τε γάρ ἄνευ εὐτελείας καὶ φιλοσοφοῦμεν μετά μαλακίας». Ο επιτάφιος για εχθρούς και φίλους είναι όλος δικός μας και κοινός τρόπος / τόπος κατάληξης. Προσφιλές του χτύπημα επίσης, η διαστροφική μας αγάπη για τα οικόσιτα ζώα.
Για τούτα και για κείνα, ο Ινιαρίτου κακαρίζει και καγχάζει προς του τέλους, ημών και υμών. Ο Τομ Κρουζ είναι εξαίρετος Ντίγκερ (σκαφτιάς συνειδήσεων), ο Τζον Γκούντμαν (πρόεδρος του κώλου) είναι «αφασία στον φλιπ-σάιντ δικέ μου» (όπως είπε κάποτε η Ελένη Ερήμου), Ριζ Άχμεντ (ινδικής καταγωγής περιβαλλοντολόγος), Σάντρα Χιούλερ (ετεροθαλής σκαφτιάς) και Τζέσι Πλέμονς (γιος της καταστροφής) ρίχνουν μπόλικο λάδι στη φωτιά, ενώ ο αρμενικής καταγωγής οσκαρούχος (για τον Μπέρντμαν), μόνιμος πια, συν-σεναριογράφος Αλεξάντερ Ντινελάρις μας πετά ένα ευκρινέστατο «στον διάολο!» μέσα στο μελλοντολογικό ευρωκοινοβούλιο.
Ο δε Κόσμο Σέλντρεϊκ έκανε εξαίρετη δουλειά στο σάουντρακ. Η χρήση περιβαλλοντικών ήχων, ζωικών φωνών, τριλλιών, σφυριγμάτων, πεταρισμάτων, χορωδιακών μπλα-μπλα, απρόσμενων φυσικών ήχων, κλαγγών, τριβών, μπουρμπουλήθρων, κυματισμών, ανασασμών, βοκαλισμών, λυρικών μελωδιών, τριγμών… σε συνδυασμό με την αχαλίνωτη φαντασία του πολυοργανίστα μουσικού κόσμου του Σέλντρεϊκ, δημιουργούν αυτό το τραγελαφικό χιουμοριστικό ηχοβολιστικό σύμπαν, που όμοιό του δεν έχω ακούσει. Ο Ινιαρίτου διάλεξε τον πλέον κατάλληλο ηχητικό σχεδιαστή / επενδυτή κι ο Cosmo Sheldrake γράφει ιστορία με το πρώτο μεγάλης διάρκειας σάουντράκ του για ταινία μυθοπλασίας. Είναι άραγε μπορετό, το Avian Elegy, να γίνει ήχος αφύπνισης του κόσμου κι όχι μόνον ήχος ξυπνήματος στο ψηφιακό ξυπνητήρι;
Κώστας Καρδερίνης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes.wordpress.com