Το φάντασμα του (queer) Γάλλου ποιητή Αρθούρου Ρεμπώ περιπλανιέται σε διαφορετικές εποχές και συναντά επαναστατικές φιγούρες των τελευταίων 150 χρόνων σε ένα ψυχεδελικό, καλειδοσκοπικό κινηματογραφικό ταξίδι.
Αν η ουτοπία είναι ένας τόπος που δεν υπάρχει, η ουχρονία είναι ένας χρόνος που δεν υπήρξε ποτέ. Πάνω σε αυτή την παραλλαγή χτίζει ο Φιλ Ιερόπουλος την «Uchronia», ένα υβριδικό σινεμά που καταργεί τα όρια ανάμεσα στις κινηματογραφικές φόρμες, αναμειγνύοντας αρχειακό υλικό, performance, μυθοπλασία και διαφορετικές αισθητικές υφές. Αφετηρία του είναι το «Μια Εποχή στην Κόλαση» του Αρθούρου Ρεμπώ, το ποιητικό έργο του 1873, όπου η εξομολόγηση, η εξέγερση και η αναζήτηση ταυτότητας διαλύουν τη συμβατική συνοχή. Ο Ιερόπουλος μεταφέρει αυτή τη ρευστότητα στην κινηματογραφική του γλώσσα, αφήνοντας τον Ρεμπώ να περιπλανηθεί σε διαφορετικές εποχές, πρόσωπα και εκδοχές τούτης της queer ιστορίας.
Αντί για μια συμβατική αφήγηση, στήνεται έτσι ένα πολιτικό και φιλοσοφικό cabaret (!), βαθιά ριζωμένο στην queer avant-garde και στην αισθητική του εκκεντρικού και του ευτελούς, με συγγένειες που φτάνουν μέχρι το αναρχικό σύμπαν του Τζον Γουότερς. Η υπερβολή, η ειρωνεία, το γκροτέσκο και το παράλογο χρησιμοποιούνται για να σατιρίσουν την Ιστορία, την κοινωνία, ακόμη και την ίδια την αριστερή και queer θεωρία. Ένα επίμονα underground οικοδόμημα που, παραδόξως, φέρει στην παραγωγή ακόμη και την υπογραφή του Τσάρλι Κάουφμαν!
Κάπου, όμως, η «ψυχεδέλεια» αρχίζει να λειτουργεί περισσότερο ως αισθητικός εντυπωσιασμός παρά ως αποτελεσματικό κινηματογραφικό εργαλείο. Η συσσώρευση εικόνων, συμβόλων, αναφορών και προκλήσεων δημιουργεί μια υπερφόρτωση που σταδιακά εξουδετερώνει την ίδια την πρόθεση. Όταν τα πάντα διεκδικούν να είναι ακραία, ανατρεπτικά και προκλητικά, ο αιφνιδιασμός εξανεμίζεται και η υπερβολή μετατρέπεται σε κανονικότητα. Και κάπου εκεί η queer ριζοσπαστικότητα που η «Uchronia» επιχειρεί ν’ αναδείξει εγκλωβίζεται μέσα στην ίδια την αισθητική της κατασκευή.
Εδώ βρίσκεται και το βασικό παράδοξο της «Uchronia». Ο Ιερόπουλος επιδιώκει διαρκώς την πρόκληση, όμως η υπερβολική συσσώρευση εικόνων και συμβόλων καταλήγει να την αποδυναμώνει. Όταν ο θεατής βομβαρδίζεται αδιάκοπα με το ακραίο, το παράδοξο και το ανατρεπτικό, κάποια στιγμή παύει να αιφνιδιάζεται. Η ταινία τολμά τόσο σε όσα θέλει να πει όσο και στον τρόπο που επιλέγει να τα πει, χωρίς όμως το αποτέλεσμα να τη δικαιώνει. Και όταν η αισθητική επιμένει τόσο πολύ να βρίσκεται στο προσκήνιο, αρχίζει τελικά να κρύβει όσα θέλει να δείξει.
ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;
Αν στο σινεμά προτιμάς περισσότερο τις ερωτήσεις από τις απαντήσεις και αρκείσαι σε εικόνες χωρίς πάντα να ξέρεις τι ακριβώς θέλουν να σου πουν, το «Uchronia» έχει αρκετές εκπλήξεις για σένα. Μόνο που, για μένα, για τόση «ψυχεδέλεια» ίσως θα έπρεπε το εισιτήριο να συνοδεύεται και από συνταγή…
Κώστας Κωνσταντινίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα freecinema.gr