Ο Κώδικας Τεχεράνη κινείται σε διαφορετικά κινηματογραφικά πεδία, συνδυάζοντας την πολεμική δράση, την περιπέτεια αναζήτησης μιας κρυμμένης περιουσίας και το πολιτικό θρίλερ σε μια πυκνή αφήγηση. Πρόσωπα, αποστολές, χρήματα και πολιτικές σκοπιμότητες διασταυρώνονται, ενώ οι ανατροπές έρχονται στα κατάλληλα χρονικά σημεία για να μετακινούν συνεχώς τις ισορροπίες χωρίς ωστόσο να διαταράσσουν τη συνοχή της ιστορίας.
Κάτω από την περιπέτεια, η ταινία αναμετριέται επίμονα με την αμερικανική συνείδηση και τους πολέμους που εξακολουθούν να τη στοιχειώνουν. Από το Βιετνάμ και το Ιράν μέχρι την άτακτη αποχώρηση από το Αφγανιστάν, το παρελθόν επιστρέφει μέσα από διαφορετικές γενιές και διαφορετικές αποτυχίες. Ο Γκάι Μος χρησιμοποιεί αυτές τις ιστορικές αιχμές σαν ανοιχτούς λογαριασμούς μιας χώρας που αναζητά ακόμη έναν τρόπο να συμφιλιωθεί με τα τραύματα και τους εφιάλτες της, αλλά και με όσα άφησε πίσω της.
Την ίδια στιγμή, η αναζήτηση των εκατομμυρίων αφήνει να διαφανεί και η ματαιοδοξία του αμερικάνικου ονείρου, με το χρήμα να μετατρέπεται σε υπόσχεση μιας ζωής που μπορεί ακόμη να ξαναρχίσει. Μόνο που η υπόσχεση αυτή περνά μέσα από μια πράξη ανταλλαγής, όπου το προσωπικό συμφέρον αναγκάζεται να αναμετρηθεί με την ανθρώπινη ζωή. Η επιλογή που προκύπτει στρέφει έτσι το ενδιαφέρον από το κυνήγι του χρήματος στην αξία όσων είναι διατεθειμένος κάποιος να θυσιάσει για να το αποκτήσει.
Η πολυπλοκότητα της αφήγησης απαιτεί από τον θεατή διαρκή προσοχή, καθώς το μοντάζ συνδέει πρόσωπα, τόπους και παράλληλες δράσεις και εξελίξεις, αφήνοντας κάθε νέα πληροφορία να συμπληρώσει ή να ανατρέψει όσα έχουν προηγηθεί. Μέσα σε αυτή την πυκνή διαδρομή οι χαρακτήρες παραμένουν ευδιάκριτοι, αρκεί να ακολουθεί κανείς τα κίνητρα και τις μεταξύ τους συνδέσεις, αφού ακόμη και μια λεπτομέρεια που αρχικά μοιάζει ασήμαντη μπορεί λίγο αργότερα να αποδειχθεί καθοριστική.
Η προσεγμένη φωτογραφία αξιοποιεί ουσιαστικά τους χώρους, εντάσσοντάς τους στη δράση και εμπλουτίζοντας την περιπέτεια με την απαραίτητη αίσθηση κλίμακας. Στο κέντρο της βρίσκεται ο Ζάκαρι Λέβι, που σηκώνει το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας και ανταποκρίνεται πειστικά τόσο στις σκηνές δράσης όσο και στις πιο προσωπικές στιγμές του χαρακτήρα του. Ο Λίαμ Νίσον αποτελεί ασφαλώς το μεγάλο όνομα της μαρκίζας, η παρουσία του όμως περιορίζεται περισσότερο στις γωνίες της ιστορίας, αφήνοντας στον Λέβι τον ρόλο του πραγματικού οδηγού της. Ο άνθρωπος της δράσης είναι ταυτόχρονα ένας πατέρας που κουβαλά στο οικογενειακό του περιβάλλον τους φόβους που γεννήθηκαν στο πεδίο. Η απόσταση που κρατά από τον γιο του συνδέεται και με την αγωνία μήπως όσα έχει κάνει επιστρέψουν κάποτε σε εκείνους που αγαπά, μετατρέποντας την προστασία σε απομάκρυνση. Έτσι, η προσπάθεια να πλησιάσει ξανά το παιδί του γίνεται μια πιο προσωπική εκδοχή της ανάγκης να αντιμετωπίσει όσα άφησε πίσω του.
Μέσα από όλα αυτά, η ταινία κρατά σταθερά μια αίσθηση επιστροφής στην πραγματικότητα. Ύστερα από πολέμους, εκατομμύρια, μυστικές επιχειρήσεις και προσωπικές φιλοδοξίες, ο Κώδικας Τεχεράνη επιστρέφει στον άνθρωπο και στις επιλογές που καλείται να κάνει όταν οι μεγάλες υποσχέσεις έχουν εξαντληθεί. Η περιπέτεια μπορεί να κινείται πάνω σε έναν πολύπλοκο πολιτικό χάρτη, στο τέλος όμως εκείνο που απομένει είναι πολύ πιο απλό: το τίμημα των αποφάσεων και η ανάγκη να ζήσει κανείς με αυτές.
Κώστας Κωνσταντινίδης