Το σκάνδαλο «Γουότεργκεϊτ» ως πολιτικό θρίλερ
Όταν μιλάμε για τον Άλαν Τζ. Πάκουλα, θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι αναφερόμαστε σε μια από τις σημαντικότερες κινηματογραφικές υπογραφές των σέβεντις, που τότε τουλάχιστον θεωρούνταν πρωτοπόρες. Το «Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου», λοιπόν, έρχεται μετά το «Klute» (ελληνικός τίτλος «Η εξαφάνιση») του 1971 και το «Parallax view» του 1974. Έτος παραγωγής του φιλμ το 1976, αλλά τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται εξελίσσονται στο 1972. Πρόκειται για το γνωστό σκάνδαλο «Γουότεργκεϊτ», το οποίο στοίχισε την πτώση της κυβέρνησης Νίξον πριν από την ολοκλήρωση της τετραετούς θητείας της. Είναι η μόνη περίπτωση στην πολιτική ιστορία των ΗΠΑ που συνέβη κάτι ανάλογο και η αποκάλυψη του σκανδάλου οφείλεται σε δύο δημοσιογράφους της «Washington Post», τον Μπομπ Γουντγουόρντ και τον Καρλ Μπέρνστιν. Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ και ο Ντάστιν Χόφμαν είναι αυτοί που αναλαμβάνουν τις συγκεκριμένες ερμηνείες και αφήνουν το στίγμα τους, θυμίζοντας πως τα χρόνια εκείνα μοιάζουν να τους…ανήκουν. Μαζί τους ο Τζέισον Ρόμπαρτς, ως αρχισυντάκτης, σίγουρα εφάμιλλος, αν όχι και καλύτερος στον ρόλο του.
Όλοι αυτοί μαζί, «ακολουθούν το χρήμα» (το γνώριμο «Follow the money» γεννήθηκε για την περίπτωση), κάτω από την καθοδήγηση ενός πληροφοριοδότη, που χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκε πως επρόκειτο για πράκτορα του FBI. Αυτές οι συναντήσεις με το αποκαλούμενο «Deep throat» (το «Βαθύ λαρύγγι») στο ημίφως ενός υπόγειου γκαράζ, αποτελούν και τις καλύτερες στιγμές της ταινίας, τουλάχιστον κινηματογραφικά. Η φωτογραφία του Γκόρντον Γουΐλις αποδίδει τις σκηνές, έτσι που να μοιάζουν με μυστικιστική τελετουργία. Όπως και τις εικόνες των γραφείων της εφημερίδας τις φωτίζει με την ψύχρα του τεχνητού φωτός, από τις λάμπες φθορίου. Κατά τα άλλα, ο Πάκουλα στήνει αυτό που θα ονομάζαμε πολιτικό θρίλερ, στην πιο κλασική του εκδοχή.
Ο αγώνας των δύο δημοσιογράφων για το αποκαλυπτικό ξεσκέπασμα της υπόθεσης, κόντρα σε ό,τι το περιβάλλον υπαγόρευε, έμεινε στην ιστορία της δημοσιογραφίας ως ένα από τα λαμπρότερα παραδείγματα του «ψυχή της αλήθειας είναι η δημοσιεύση». Στην εξιστόρηση και στο ξετύλιγμα της δεν έχουμε ιδιαιτέρως πρωτότυπες επιλογές, ο Πάκουλα εδώ μένει στην ούτως ή άλλως συναρπαστική δομή της ιστορίας αυτής καθεαυτής. Πόσο περισσότερο, που πέντε χρόνια πριν είχε προηγηθεί η αριστουργηματική «Συνομιλία» του Φράνσις Φορντ Κόπολα, που εκτός των άλλων αποδείχθηκε προφητική. Στο «Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου» δεν έχουμε το ανάλογο σκηνοθετικό ρίσκο, τον παροξυσμό της παρακολούθησης, αλλά μια τυπική πορεία προς την τελική δικαίωση. Ωστόσο, υπάρχει κάτι που ασφαλώς διεκδικεί Όσκαρ πρωτοτυπίας, το οποίο και κατέκτησε: η ηχητική μπάντα. Φτιαγμένη από ήχους πλήκτρων γραφομηχανής, φωνές και ψιθύρους γραφείων, τηλέφωνα και παγωμένες σιωπές και απότομη ρήξη τους, ασφαλώς αποτελεί τη σημαντικότερη κινηματογραφική αρετή του φιλμ. Μαζί επιβραβεύθηκαν με Όσκαρ η καλλιτεχνική διεύθυνση, το διασκευασμένο σενάριο και ο β’ ανδρικός ρόλος, αλλά όλα αυτά είναι δευτερεύοντα. Ο πυρετός μιας εφημερίδας είναι οι ήχοι της και μιας αποκάλυψης είναι η σιωπή η οποία τη συνοδεύει. Αυτό το ζευγάρι μένει σίγουρα ζωντανό στην ταινία, ακόμη και σήμερα, πενήντα χρόνια μετά.
Βασίλης Κεχαγιάς
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα topontiki.gr