Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, 1916: Το 701ο σύνταγμα πεζικού καλείται να βγει από τα χαρακώματα και να καταλάβει μια σθεναρά αμυνόμενη γερμανική θέση. Η αυτοκτονική διαταγή πυροδοτεί ένα σπιράλ απελπισμένων αποφάσεων που οδηγούν τρεις στρατιώτες στο εκτελεστικό απόσπασμα, παρά τις μάταιες προσπάθειες του συνταγματάρχη Νταξ (ένας ρωμαλέος Κερκ Ντάγκλας στον ρόλο του ιδεαλιστή-ρεαλιστή αξιωματικού).
Με την πρωτότυπή του έφεση στους λαβυρίνθους (που συναντάμε και σε έργα όπως «Η Λάμψη» ή τα «Μάτια Ερμητικά Κλειστά»), ο Κιούμπρικ στους «Σταυρούς στο Μέτωπο» φέρνει σε αντίστιξη αλλά και ειρωνική αντιστοιχία το παλάτι, όπου λαμβάνονται οι στρατηγικές αποφάσεις και εκτοξεύονται παράλογες διαταγές προς το αναλώσιμο στράτευμα, και τα χαρακώματα όπου βασιλεύει η κατάπτωση του φρονήματος. Παρά την ωμότητα του πολέμου, καθώς οι Γάλλοι πεζικάριοι σφαγιάζονται με τη λάσπη και τη σάρκα να μετατρέπονται σε ενιαία μάζα, ο Κιούμπρικ εστιάζει ελάχιστα στο μέτωπο· αντιθέτως, εισέρχεται στον λαβύρινθο της στρατιωτικής ιεραρχίας. Εκεί, με επιδεικτική ειρωνεία, απεικονίζει το πρόβλημα του Κακού: ηλικιωμένοι αξιωματικοί απολαμβάνουν θεσπέσια δείπνα και μεγαλοπρεπείς χορούς, ενώ λίγα μίλια παραπέρα εκτυλίσσεται μια εκατόμβη για λίγα μόλις μέτρα προέλασης των Γάλλων.
Η αφηγηματική οικονομία του Κιούμπρικ κινείται αξιοθαύμαστα ανάμεσα στα χαρακώματα και στο επιβλητικό παλάτι-στρατηγείο, όπου ο χώρος διευρύνεται από τη θέση της κάμερας με τέτοιον τρόπο ώστε, ανεξάρτητα από τους χαρακτήρες, να μετατρέπεται από μόνος του σε «δράση». Δίχως να επενδύει στην ανάγλυφη αποτύπωση της βίας, ο Κιούμπρικ καταγράφει σε πανέμορφο ασπρόμαυρο τόσο τη συστημική λογική όσο και την ατομική ψυχική κατάσταση, κυρίως στην κορύφωση πριν από το εκτελεστικό απόσπασμα (η ταινία εμπνέεται από πραγματικά γεγονότα).
Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στη μοναδική γυναικεία παρουσία, στην εξαίρετης έμπνευσης σκηνή μεταμόρφωσης των πιο αχρείων ενστίκτων σε ποτάμι συλλογικής συγκίνησης. Η ηθοποιός που υποδύεται τη Γερμανίδα αιχμάλωτο πολέμου δεν είναι άλλη από τη Σουζάν Κριστιάν (καλλιτεχνικό όνομα), τη μετέπειτα σύζυγο του Κιούμπρικ. Το πραγματικό της όνομα ήταν Κριστιάν Χάρλαν Κιούμπρικ και υπήρξε ανιψιά του διαβόητου (αλλά καλλιτεχνικά καθόλου αδιάφορου) Ναζί σκηνοθέτη Βάιτ Χάρλαν, από τον αισθητικό κορμό του οποίου ο Κιούμπρικ φαίνεται να έχει επηρεαστεί σε μεταγενέστερες ταινίες του. Η παρουσία της Κριστιάν αποκτά και μια άλλη, συμπτωματική τρόπον τινά, ερμηνευτική απόχρωση, καθώς η εν λόγω σκηνή «γεφυρώνει» και την επαχθή πολιτική κληρονομιά που η ίδια κουβαλούσε, μέσα από τη δική της ένωση με τον Κιούμπρικ λίγο μετά τα γυρίσματα της ταινίας.
Σπύρος Γάγγας