Η ταινία προωθήθηκε με το σύνθημα «Defy the Gods» («Αψήφησε τους θεούς»). Μόνο που γεννάται μια εύλογη απορία: ποιους θεούς; Στην Οδύσσεια του Nolan οι θεοί απουσιάζουν σχεδόν ολοκληρωτικά· δεν υπάρχει χώρος για αυτούς. Πρόκειται για ένα βαθιά ανθρώπινο, απολύτως ματεριαλιστικό, αντι-υπερβατικό και αντι-μεταφυσικό έργο. Τα πάντα πραγματώνονται μέσα από την αφή και την ύλη: από τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζονται οι νεκροί και το πώς η Κίρκη πλάθει τα πρόσωπα των συντρόφων του Οδυσσέα, έως τον Κύκλωπα, ο οποίος δεν θυμίζει τόσο μυθολογικό τέρας όσο το αποκρουστικό αποτέλεσμα μιας αιμομικτικής εκτροπής· κάτι ριζικά ξένο, που όμως παραμένει, με έναν αρκετά θλιβερό τρόπο, ανθρώπινο. Η κατεξοχήν παραβίαση της αϋλικότητας του ομηρικού πρωτοτύπου εντοπίζεται στην Ωραία Ελένη: ό,τι άφησε άπλαστο και αφηρημένο ο Όμηρος, το μπολιάζει με ύλη η IMAX κάμερα του Nolan. Όπως έλεγε ο Δημήτρης Λιαντίνης, ο Όμηρος αφήνει την Ωραία Ελένη χωρίς συγκεκριμένη μορφή, φοβούμενος ότι τα βίτσια του καθενός θα μείωναν τις πωλήσεις της Οδύσσειας στο μισό.
Τα κατάφερε ο μπαγάσας ο Nolan: έδωσε ένα δυνατό λάκτισμα στο στομάχι του γερο-Ομήρου, του έκλεψε τους στίχους, πρόσθεσε μία νέα ραψωδία και μας έδωσε αυτό που πραγματικά ήθελε: τη δική του Οδύσσεια· την Οδύσσεια του Νόλαν. Κατάφερε έτσι να ενσωματώσει στα καρέ του φιλμ όλη αυτή τη δύστροπη κοσμογονική εικονοπλασία του ομηρικού κύκλου.
Tο πιο ενδιαφέρον, ωστόσο, στοιχείο του φιλμ είναι η αφήγησή του, που αλλάζει ανάλογα με τους διηγηματικούς κύκλους, κάτι που σχετίζεται με την αντίληψη του χρόνου όπως τη βιώνει ο Οδυσσέας, μέσω εγκιβωτισμών και αναδρομικών διηγήσεων. Η ταχύτητα της αφήγησης της πρώτης ώρας επιβραδύνεται στη συνέχεια· ο Nolan είναι άλλωστε ένας φοβερός παραμυθάς που ξέρει να χειρίζεται την πυκνότητα της οπτικής και ακουστικής πληροφορίας και πάνω απ΄ όλα: φροντίζει να μη χάσει το tempo, τον ρυθμό του.
Αναφορικά με την πιστότητα στο ομηρικό έργο υπάρχουν πράγματα που θα σας «ξενίσουν». Ο Nolan αλλάζει τα φώτα της ομηρικής Νέκυιας, οι Λαιστρυγόνες θυμίζουν Ρόμποκοπ(ς), ενώ ο Αγαμέμνονας (ιδιαίτερα στη μεταθανάτια εκδοχή του) μοιάζει σαν να εμφανίζεται στο φιλμ μια αρχαϊκή προτύπωση του Batman, ή καλύτερα, σαν να έστειλε κάποιος τον Batman να δει τα ραδίκια ανάποδα. Από την άλλη, θα βρεθείτε αντιμέτωποι με σκηνές που δεν χρειάζονται καμία φιλολογική υπεράσπιση: η σκηνή με τον σκύλο του Οδυσσέα, τον Άργο, θα φέρει δάκρυα στα μάτια σας και η αφοπλιστική ερμηνεία της Anne Hathaway θα σας συναρπάσει.
Ηρακλής Καραμπάτος