Δεν είναι συνηθισμένο φαινόμενο να συναντά κανείς έναν αρωματοποιό ως κεντρικό ήρωα μιας κινηματογραφικής ταινίας. Πολύ περισσότερο όταν αυτή προέρχεται από τον ιρανικό κινηματογράφο. Το «Άρωμα των Αναμνήσεων» του Χαντί Μογαχνταμντούστ ξεκινά από ένα εύρημα που τραβά αμέσως την προσοχή. Έναν άνθρωπο που αφιερώνει τη ζωή του στις μυρωδιές, στις αναμνήσεις που αυτές ανακαλούν και στην αόρατη συνδετική τους δύναμή.
Η επιλογή αυτή αποδεικνύεται πολύ πιο ουσιαστική από όσο φαίνεται αρχικά. Γιατί το άρωμα λειτουργεί εδώ ως αθέατος μηχανισμός που μεταφέρει ρίζες από τη μία γενιά στην επόμενη. Καθόλου τυχαία ο ήρωας καταγράφει σε μικρά αποσπασματικά βίντεο τη διαδικασία δημιουργίας των αρωμάτων του, προκειμένου να την παραδώσει στην κόρη που πρόκειται να γεννηθεί. Η αρωματοποιία αποκτά έτσι τη μορφή μιας προσωπικής κληρονομιάς που φιλοδοξεί να επιβιώσει πέρα από τον ίδιο τον δημιουργό της.
Ο Μογαχνταμντούστ αντιμετωπίζει το υλικό του με σχετική ειλικρίνεια και αρκετή κινηματογραφική τρυφερότητα. Η ιστορία του όμως δεν περιορίζεται στον κόσμο των αρωμάτων και στις προεκτάσεις που αυτά αποκτούν μέσα στην αφήγηση. Σύντομα έρχονται η ασθένεια, οι οικονομικές δυσκολίες, τα απρόοπτα και οι συνεχείς δοκιμασίες που σπρώχνουν την ταινία προς ένα καθαρόαιμο μελόδραμα. Σε αρκετές στιγμές πλησιάζει επικίνδυνα τα όριά του, ρίχνοντας απανωτά χτυπήματα στους ήρωές της. Ευτυχώς, το εύρημα της αρωματοποιίας παραμένει αρκετά ισχυρό ώστε να μην επιτρέψει στην ταινία να χαθεί ολοκληρωτικά μέσα στις ευκολίες του είδους.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αποδεικνύεται και η μουσική επένδυση της ταινίας. Ο ιρανικός κινηματογράφος μας έχει συνηθίσει σε ανατολίτικα όργανα, χαρακτηριστικές κλίμακες και φωνητικά που παραπέμπουν άμεσα στην πολιτισμική του ταυτότητα. Ο Μογαχνταμντούστ και ο συνθέτης Μασούντ Σεχαβάντ Ντουστ ακολουθούν διαφορετικό δρόμο, επιλέγοντας να στηριχθούν σε ένα εύηχο θέμα για κλασική κιθάρα και στις παραλλαγές του. Η χρήση της λειτουργεί υποδειγματικά, προσδίδοντας συνοχή στην αφήγηση και αναδεικνύοντας τις πιο εύθραυστες στιγμές των ηρώων. Οι λεπτές παραλλαγές του βασικού θέματος αλλάζουν διαρκώς τα χρώματα της μουσικής και, μαζί τους, τη διάθεση της ίδιας της ιστορίας.
Μπορεί το «Άρωμα των Αναμνήσεων» να μην είναι μια σύνθετη ή ιδιαίτερα τολμηρή ταινία. Είναι όμως μια ταινία που γνωρίζει ποια συναισθήματα θέλει να αγγίξει. Κάποιες φορές το κάνει με μεγαλύτερη επιμονή από όσο θα χρειαζόταν. Άλλες με αξιοσημείωτη διακριτικότητα. Εκείνο που μένει τελικά είναι η αίσθηση ότι οι άνθρωποι αφήνουν πάντοτε κάτι πίσω τους. Ένα μικρό αποτύπωμα...
Κώστας Κωνσταντινίδης