Και όμως στην παλάντζα περνούν τα υπαρξιακά
Σε ποιον ανήκουν οι μέρες μας; Η απάντηση προφανής, αλλά δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Ο Μαράνο Ντε Σάντις είναι πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας και διανύει το τελευταίο εξάμηνο της επτάχρονη θητείας του. Λαμπρός νομικός, πρώην ανώτατος δικαστής, πιστός καθολικός και χήρος. Τι απ’ όλα γέρνει στην παλάντζα της ψυχής του; Σε εκκρεμότητα η συναίνεσή του, δηλαδή η υπογραφή του, στο νομοσχέδιο για την ευθανασία και απονομή χάρητος σε δύο περιπτώσεις εγκλημάτων τα οποία, διεπράχθησαν κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες. Η κόρη του, η οποία τυγχάνει και αυτή καταξιωμένη νομικός, είναι σύμβουλος του, ενώ τον μέμφεται για την αναβλητικότητά του. Στο πρόσωπο του Μαριάνο Ντε Σάντι, βλέπουμε ένα σοβαρό άνθρωπο και επιστήμονα, με αίσθηση της ευθύνης του ως ανωτάτου άρχοντα και την υψηλή αίσθηση του καθήκοντος. Όμως όπως όλοι, ανήκει στην κατηγορία που λέγεται άνθρωπος, με τις συνεπαγόμενες ανάγκες και αδυναμίες, που τροφοδοτούν όχι μόνο τις πολιτικές πράξεις, αλλά και τα κίνητρα της ίδιας της ζωής αυτής καθαυτής.
Την πολιτική ισορροπία την υπηρέτησε με σχετική ευκολία, είτε κρατώντας αποστάσεις από τους καθ’ ύλην πολιτικούς, π.χ. πρωθυπουργούς, είτε στηριζόμενεος στις νομικές του γνώσεις. Την προσωπική του ισορροπία όμως δείχνει να μην την έχει καταφέρει, ως θα ήθελε, σχέσεις με τα δύο παιδιά του και κυρίως με τη θανούσα σύζυγό του. Ταλανίζεται όχι μόνο από πράγματα τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και από πεπραγμένα που δεν αλλάζουν. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο ή μη συμβατό με έναν άνθρωπο που, βρίσκεται στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα, τον κατατρύχει η προδοσία που υπέστη από την πολυαγαπημένη, ούσα θανούσα σύζυγό του. Ο Πάολο Σορεντίνο έχει φτιάξει ένα ενδιαφέρον μυθοπλαστικό πορτραίτο για έναν άνθρωπο ης εξουσίας, διανθισμένο πέρα από τα εγνωσμένα πολιτικά χαρακτηριστικά που το διέπουν, τα ανθρώπινα που, έχουν κατ’ εμέ περισσότερο ενδιαφέρον.
Ο Μαριάνο είναι μεν Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αλλά είναι και πατέρας, σύζυγος και θνητός, όπως όλοι. Και οι δύο ιδιότητες ή ρόλοι καθορίζουν και τις πολιτικές αποφάσεις του και τις ανθρώπινες επιλογές του. Και οι δύο μοιάζουν να είναι τα δύο χέρια που νίβουν το ίδιο πρόσωπο. Η ομολογία για την απόφασή του στο θέμα της ευθανασίας, όντας καθολικός και φίλος του πάπα, ότι καθορίστηκε από την κόρη του, δείχνει την ωριμότητα και την ευφυΐα, της παράδοσης των ηνίων σε αυτούς που τους ανήκει το μέλλον. Ακόμη και το διακριτικό και απρόσμενο ραπάρισμά του Προέδρου δείχνει την παράδοση αυτών των ηνίων, ενός κόσμου που ελέγχεται πια από άλλους. Όσο για το αβάσταχτο βάρος της προδοσίας του από τη γυναίκα του, δείχνει αφενός μεν τα εναπομείναντα ίσως ψήγματα ανδροκρατικής αντίληψης, αλλά κυρίως την ανάγκη της απόλυτης αγάπης και εμπιστοσύνης που έχουμε οι άνθρωποι.
Αν θέλετε ακόμη να ψέξουμε και τον εγωκεντρισμό, αλλά αυτό είναι ο άνθρωπος για την ώρα. Και προφανώς η όποια εξουσία κατέχουν δεν βοηθάει στο κτίσιμο μιας αυθυπόστατης αυτοπεποίθησης. Όλα κτίζονται με τη συνδρομή του άλλου, παρότι είμαστε εγωκεντρικοί, εγωπαθείς ή ότι άλλο. Χρειαζόμαστε τον άλλον. Ο Σορεντίνο αφηγείται με αργούς ρυθμούς, με πλάνα τεχνικά και αισθητικά άρτια και τον λόγο καίριο, να δίνει τροφή για σκέψη στον θεατή. Λόγος που εμπεριέχει ερωτήματα και όχι απαντήσεις, αλλά και οι όποιες απαντήσεις δεν δίνονται ως ντιρεκτίβα ή ως ναρκισσιστική έκφραση και έκφανση. Ο Σορεντίνο μας μιλά και για τη σπουδαιότητα της φιλίας, το βάσανο της μοναξιάς, την αβεβαιότητα ως απόρροια της ανθρώπινης και όχι μόνο θνησιγένειας.
Στο πλαίσιο αυτό να αναφέρω τον ψίθυρο του Μαριάνο, « άλλοι γνωρίζουν το μέλλον, εγώ ούτε το παρελθόν» , όπως επίσης «η χάρη είναι ομορφιά της αμφιβολίας». Η σημαντικότητα της αμφιβολίας ως πηγή ελπίδας. Σ’ έναν κόσμο όπου η απουσία απαντήσεων, συντηρεί το ζωτικής σημασίας μυστήριο. Θα κλείσω μ’ αυτό που άρχισα. Σε ποιον ανήκουν οι μέρες μας; Και όμως, δεν έχουμε την αποκλειστικότητα. Τα υπαρξιακά ταλανίζουν τον άνθρωπο, όποιο αξίωμα και εξουσία να κατέχει, και θα τον ταλανίζουν, όσο υπάρχει η βεβαιότητα του θανάτου με τη αβεβαιότητα των θρησκευτικών υποσχέσεων. Με τις εξαιρετικές ερμηνείες των Τόνι Σερβίλο, Άννα Φερζέτι, Ορλάντο Τσίνκουε, Μάσιμο Βεντουριέλο, προεξαρχόντων του βραβευμένου στην Μόστρα της Βενετίας Τόνι Σερβίλο και της μπριόζας Άννα Φερζέτι.
Γιάννης Γκακίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στον ιστοσελίδα kemes.wordpress.com