ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΡΟΣ ΕΝΟΙΚΙΑΣΗ - Κώστας Κωνσταντινίδης

Η ταινία περιστρέφεται γύρω από μια συνθήκη όπου η σχέση προηγείται της αλήθειας. Ένας επαγγελματίας ηθοποιός εισέρχεται στη ζωή ενός ανθρώπου με σαφές πλαίσιο, καθορισμένη διάρκεια και συμφωνημένη ταυτότητα. Η παρουσία του λειτουργεί ως πρακτική αντικατάσταση, σαν εργαλείο δηλαδή που έρχεται να καλύψει ένα κενό. Με τον χρόνο, όμως, η επανάληψη δημιουργεί οικειότητα, η οικειότητα γεννά μνήμη, και η μνήμη αρχίζει να στερεώνει μια πραγματικότητα που παύει να χρειάζεται αποδείξεις. Οι άνθρωποι αρχίζουν να φέρονται ο ένας στον άλλον σύμφωνα με αυτό που ζουν, και αυτή η σχέση αποκτά σιγά σιγά το δικό της βάρος. Τα παραμύθια που λέμε στον εαυτό μας βρίσκουν χώρο μέσα στην καθημερινότητα και, σχεδόν ανεπαίσθητα, αποκτούν υπόσταση, μέχρι τη στιγμή που παύουν να μοιάζουν με επινόηση και μετατρέπονται σε κάτι που απλώς υπάρχει.

Η ίδια η Ιαπωνία, ως κοινωνία, προσφέρει το έδαφος που επιτρέπει σε αυτή τη συνθήκη να υπάρξει και να αποκτήσει συνοχή. Η διατήρηση της αρμονίας, η σημασία της δημόσιας παρουσίας, η ανάγκη για συνέχεια χωρίς ασυνέχειες δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η αναπλήρωση μιας απουσίας μπορεί να λειτουργήσει σχεδόν οργανικά μέσα στο σύνολο. Η ενοικιαζόμενη παρουσία γίνεται έτσι μια μορφή υποστήριξης για ανθρώπους που προσπαθούν να σταθούν μέσα σε έναν κόσμο που απαιτεί συνέπεια και κοινωνική αποδοχή, και τελικά μια αίσθηση προσωπικής ισορροπίας. Μέσα από αυτή την πρακτική αποκαλύπτεται μια βαθύτερη πολιτισμική ιδιαιτερότητα. Σε άλλες κοινωνίες μπορεί η μοναξιά να παραμένει εκτεθειμένη, χωρίς μηχανισμό απορρόφησης, στην ιαπωνική εκδοχή, όμως, αποκτά μορφή και επιτρέπει στη ζωή να συνεχίσει χωρίς να διακοπεί η συνοχή της εικόνας.

Η ταινία μετατρέπει αυτή τη συνθήκη σε σχόλιο για την ίδια την υποκριτική. Ο ηθοποιός εδώ, ένας άνθρωπος που κινείται στις παρυφές της αναγνώρισης, εργάζεται εκτός σκηνής, σε χώρους όπου η παρουσία θεατών αποκτά διαφορετικό νόημα, αφού παύουν να είναι σώματα ακίνητα και μετατρέπονται σε συμμετέχοντες της ίδιας της πράξης, σε ανθρώπους που κατοικούν μέσα στη σκηνή και επηρεάζονται άμεσα από αυτήν. Υπάρχουν στιγμές που τις ζουν σαν να τις πιστεύουν, και αυτή η πίστη γίνεται το πραγματικό πεδίο της ερμηνείας. Η υποκριτική εμφανίζεται ως τέχνη που παράγει συναισθηματική πραγματικότητα, ως διαδικασία όπου η ακρίβεια της χειρονομίας, η θερμοκρασία της φωνής και το πειστικό βλέμμα, γεννούν εμπιστοσύνη. Κάπου εκεί εμφανίζεται ένα βαθύτερο ερώτημα που αφορά και τις δύο πλευρές: με ποιον τρόπο μπορεί να σταθεί μια αλήθεια όταν γεννιέται μέσα σε ένα συμφωνημένο ψέμα; Ίσως ακριβώς μέσα από τα ίχνη που αφήνει πίσω της η ερμηνεία. Ίχνη που παραμένουν μέσα σε ζωές που συνεχίζονται και αποκτούν βάρος πέρα από τον λόγο για τον οποίο δημιουργήθηκαν.

Η οικογένεια εδώ αποκτά μορφή μέσα από την επανάληψη και την παρουσία. Οι άνθρωποι συνηθίζουν ο ένας τον άλλον, μοιράζονται χρόνο, κινήσεις, μικρές λεπτομέρειες της ημέρας, μια κοινή καθημερινότητα, και μέσα από αυτή τη συνέχεια χτίζεται σταθερά η αίσθηση του ανήκειν. Ο δεσμός αρχίζει να στηρίζεται σε αυτό που έχουν ήδη ζήσει και στον χρόνο που αυτό αρχίζει να καταλαμβάνει. Η σκηνοθεσία της Hikari παρακολουθεί αυτή τη διαδικασία να ξεδιπλώνεται μέσα σε μια συμφωνία που ξεκινά ως υπηρεσία και σταδιακά αποκτά συναισθηματικό βάρος. Οι ζωές διατηρούν τον ρυθμό τους και οι ρόλοι εκτελούνται αθόρυβα, και έτσι η κατασκευή μιας εναλλακτικής πραγματικότητας γίνεται ευκολότερη από την κατά μέτωπο συνάντηση με το κενό. Οι στιγμές που μοιράζονται οι χαρακτήρες αποκτούν διάρκεια μέσα τους και συνεχίζουν να υπάρχουν ανεξάρτητα από τους όρους που τις δημιούργησαν.

Το Rental Family γίνεται έτσι μια ταινία για το τεχνητό ψέμα που αποκτά ανθρώπινη μορφή. Το είδωλο που γεννιέται μέσα από αυτή τη διαδικασία παύει να ανήκει αποκλειστικά στους χαρακτήρες, επιστρέφοντας αθόρυβα προς τον θεατή, και εκεί, στην αντανάκλαση, αναγνωρίζεται κάτι οικείο, κάτι που δεν επινοήθηκε μόνον για την οθόνη, αλλά υπήρχε ήδη…

Κώστας Κωνσταντινίδης

Smart Search Module