Στις συμπληγάδες της Σταλινικής εξουσίας
Ο Αλεξάντερ Κορνιέφ είναι νεοδιοριστείς εισαγγελέας σε μια επαρχία της ΣΕ, παιδί της πρώτης γενιάς μετά την Οκτωβριανή επανάσταση το 1917 και διαποτισμένος με τα ιδεώδη του Σοσιαλισμού, όντας μπολσεβίκος. Το 1937 φτάνει στο γραφείο του μια επιστολή κρατούμενου, γραμμένη με αίμα. Είναι η μόνη που έχει διασωθεί από την σωρό που, έκαψε η σοβιετική μυστική αστυνομία σ’ ένα κελί. Στην επιστολή καταγγέλλεται το καθεστώς της NKVD(μυστική αστυνομία) για αναίτιες διώξεις συντρόφων. Ο τίμιος, με υψηλή αίσθηση καθήκοντος εισαγγελέας κάνει τα πάντα, παρά τα εμπόδια που του βάζουν, να συναντήσει τον κρατούμενο. Πιστεύοντας ότι οι διώξεις γίνονται σε άγνοια της κεντρικής διοίκησης θα φτάσει μέχρι την Μόσχα στο γραφείο του Γενικού εισαγγελέα. Είναι περίοδος όπου ο Στάλιν κάνει εκκαθαρίσεις απέναντι σε όποιον έχει διαφορετική άποψη για την πορεία της σοσιαλιστικής μετεξέλιξης στην Σοβιετική Ένωση.
Ο Σεργκέι Λόζνιτσα έφτιαξε ένα εξαιρετικό πολιτικό θρίλερ, βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Γκεόρκι Ντεμίντοφ πειραματικού επιστήμονα στο Χάρκοβο, ο οποίος το 1927 συνελήφθη και εξορίστηκε για 14 χρόνια στα γκουλάγκ. Το βιβλίο γράφτηκε το 1969 και εκδόθηκε τελικά το 2009 από την κόρη του. Δε θα σταθώ στα τεχνικά θέματα της ταινίας, καθότι στο επίπεδο αυτό ο Λόζνιτσα έφτιαξε εξαιρετική δουλειά με μιαν αφηγηματική ροή που, κρατά το ενδιαφέρον του θεατήμέχρι το τέλος. Θα σταθώ στο ιδεολογικό κομμάτι. Για τον Στάλιν έχουν γραφτεί πολλά, όπως και για το σοβιετικό καθεστώς. Θα σταθώ στην θλίψη που δημιουργεί η πορεία αυτής της πρωτόγνωρης ιστορικά επανάστασης που, οδήγησε στην αμφισβήτηση των αξιών που πρέσβευε ο σοσιαλισμός. Ο συγκεντρωτισμός της εξουσίας, η απουσία ελευθερίας, η εσωστρέφεια, ο διαρκής φόβος κάθε άλλης φωνής, οι απαγορεύσεις και κυρίως οι διώξεις, μέσα από καταδοτικούς μηχανισμούς ήταν τα στοιχεία που οδήγησαν στην αποτυχία του εγχειρήματος. Συνέπεια να έχουμε ένα κυρίαρχο και ασύδοτο καπιταλισμό, με επίφαση δημοκρατίας και κυρίως με την ψευδαίσθηση ελευθερίας που δημιουργεί στους πολίτες, ειδικά στις μέρες μας.
Η ατμόσφαιρα όλης της ταινίας διατρέχεται από εφιαλτική γραφειοκρατία, με τον κεντρικό ήρωα να εγκλωβίζεται στις παγίδες του συστήματος και να μπλέκει σε μια δαιδαλώδη διαδρομή. Στοιχεία που παραπέμπουν στον Κάφκα. Την ίδια στιγμή δημιουργούνται σουρεαλιστικά συμβάντα με γκροτέσκο μαύρο χιούμορ που παραπέμπουν στον Νικολάι Γκόγκολ, κάτι που είναι φυσικό αφού και ο Λόζνιτσα είναι Λευκορώσος. Βέβαια η ίδια η πραγματικότητα της εποχής και όχι μόνον, εμπεριέχει όλα τα παραπάνω στοιχεία και δεν είναι δημιούργημα του Λόζνιτσα ή του Γκόγκολ. Επανέρχομαι στο ιδεολογικό κομμάτι για να επισημάνω τον καταστροφικό ρόλο που έπαιξε όλη η γραφειοκρατική εξουσία της σταλινικής περιόδου, αλλά και μετά από αυτόν, στο να συντριβεί το όνειρο ενός καλύτερου κόσμου δια του δρόμου του σοσιαλισμού. Τώρα ψάχνουμε άλλους δρόμους ή άλλους τρόπους, όσοι προτάσσουν το Εμείς και όχι το Εγώ. Ο Αλξάντερ Κουζνέτσωφ είναι εξαιρετικός στον ρόλο του Κορνιέφ, ενώ και οι υπόλοιποι ηθοποιοί υποστηρίζουν τους ρόλους τους πειστικά, Αλεξάντερ Φιλιπένκο, Ανατόλι Μπελίη. Σπουδαία κα η φωτογραφία του Όλεγκ Μούτου.
Γιάννης Γκακίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes.wordpress.com