Τα ηθικά διλλήματα
Ένα βράδυ και ενώ ένας άνδρας επιστρέφει μαζί με την έγκυο γυναίκα του και την κόρη του στο σπίτι, χτυπάει με το αυτοκίνητο έναν σκύλο. Μια βλάβη στον κινητήρα εξαιτίας του ατυχήματος, τον αναγκάζει να ζητήσει βοήθεια από έναν άνδρα σε μια αποθήκη. Εκείνος προσφέρεται να βοηθήσει. Όμως κάποιος άλλος άνδρας, ο Βαχίντ, που βρίσκεται στην αποθήκη, μόλις ακούει τη φωνή του ανθρώπου αυτού δείχνει να ταράζεται. Έτσι, μόλις η βλάβη αποκατασταθεί, τον παρακολουθεί μέχρι το σπίτι του. Και μόλις βρίσκει ευκαιρία το αιχμαλωτίζει. Δεμένο τον μεταφέρει σε ένα έρημο μέρος όπου ανοίγει έναν λάκκο με σκοπό να το θάψει ζωντανό. Ο Βαχίντ αναγνώρισε στο πρόσωπο του άνδρα αυτού τον Εκμπάλ τον Ξυλοπόδαρο. Τον άνθρωπο που τον βασάνισε με μανία στις φυλακές εξαιτίας της δράσης του εναντίον του καθεστώτος. Όμως ο αιχμάλωτος αρνείται ότι έχει κάποια σχέση με το βασανιστή και ζητά να το αφήσει ελεύθερο. Οι αμφιβολίες κατακλύζουν τον Βαχίντ κι έτσι αποφασίζει να απευθυνθεί και σε άλλους συγκρατούμενούς του που βασανίστηκαν κι εκείνοι. Φορτώνει τον αιχμάλωτο στο βαν του, τον κλείνει σε ένα κιβώτιο και μαζί με τη φωτογράφο γάμων Σίβα, μια νύφη, την Γκορλόκ (που συνοδεύεται από τον ανυποψίαστο σύζυγό της) και τον Χαμίντ που υπήρξαν κι αυτοί θύματα του Εκμπάλ, προσπαθούν να επιβεβαιώσουν εάν ο άνδρας που κρατούν δεμένο μέσα στο βαν είναι ο βασανιστής τους. Γιατί κανείς δεν είναι σίγουρος αφού ποτέ δεν είχαν δει το πρόσωπό του παρά άκουγαν τη φωνή και τον ήχο από το ξύλινο πόδι του!
Με Χρυσό Φοίνικα τιμήθηκε η ταινία «Ένα απλό ατύχημα» (Yek tasadef sadeh) του Τζαφάρ Παναχί, η οποία γυρίστηκε κρυφά αφού ο σκηνοθέτης ήδη είχε καταδικαστεί από το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν.
Από την πρώτη στιγμή ο Παναχί καταφέρνει να αποσπάσει την προσοχή του θεατή και να δημιουργήσει ένταση. Ακόμη και στην αρχική σεκάνς με το ατύχημα που δεν έχει άμεση σχέση με την υπόλοιπη αφήγηση. Βέβαια έτσι ο σκηνοθέτης μας συστήνει τον χαρακτήρα του Εκμπάλ και το οικογενειακό του περιβάλλον. Κι ύστερα η ένταση αρχίζει να μεγαλώνει και μαζί της μεγαλώνει και το μυστήριο. Ποιος είναι αυτός ο άνδρας που τρομάζει μόλις ακούει η φωνή του ανθρώπου που έφερε το αυτοκίνητό του για επισκευή; Και ποιος είναι αυτός ο τελευταίος; Και ενώ σε αυτά τα ερωτήματα μετά από λίγο παίρνουμε απαντήσεις, το μυστήριο αρχίζει να μεγαλώνει καθώς ο Βαχίντ προσπαθεί να μάθει εάν όντως ο αιχμάλωτός του είναι ο βασανιστής του. Κι όταν προστίθεται και οι υπόλοιποι χαρακτήρες το μυστήριο αντί να μικραίνει, μεγαλώνει! Οι αμφιβολίες αυξάνονται και αρχίζουν να εμφανίζονται και προστριβές ανάμεσα στους “απαγωγείς”.
Ο Τζαφάρ Παναχί χτίζει την αφήγησή του σιγά-σιγά. Τα κομματάκια εμφανίζονται ένα-ένα και η λύση στο αίνιγμα μοιάζει να απομακρύνεται!
Με σκηνοθεσία λιτή και ένα σφιχτοδεμένο σενάριο που κρατά τους θεατές διαρκώς σε εγρήγορση, ο Παναχί θέτει τους ήρωές του μπροστά σε ένα τεράστιο ηθικό δίλλημα. Κι ύστερα αρχίζει να υφαίνει μια σειρά από ζητήματα που έχουν να κάνουν με την εκδίκηση, τη συγχώρεση, τη γενναιοδωρία, τη μετάνοια. Ζητήματα που ανοίγουν και διευρύνουν το στενό ορίζοντα των πρώτων σκέψεων και δημιουργούν ένα ευρύτερο πλαίσιο που κινείται με βάση τις αρχές του ανθρωπισμού.
Ο Τζαφάρ Παναχί με αυτό το αμιγώς πολιτικό φιλμ, καταγγέλλει τους καταπιεστικούς μηχανισμούς του ιρανικού καθεστώτος και υμνεί την ελευθερία. Με δομή θρίλερ (πολιτικού θρίλερ) και έντονα τα στοιχεία του μαύρου, σαρκαστικού χιούμορ, ο ιρανός σκηνοθέτης δεν αφήνει τίποτε αναξιοποίητο. Με θαυμαστή οικονομία και χωρίς να σπαταλάει τίποτε, σκηνοθετεί με σιγουριά ένα πολυεπίπεδο φιλμ που κάνει το θεατή να νιώσει μαζί με την ομορφιά της κινηματογραφικής αφήγησης και την αύρα του αγωνιστικού σινεμά καθώς και τη “φωνή” του αγωνιστή σκηνοθέτη Τζαφάρ Παναχί.
Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com