Η Νόρα είναι ηθοποιός του θεάτρου και θα βιώσει το ξύπνημα ενός μεγάλου τραύματος όταν λόγω του θανάτου της μητέρας της, ο πατέρας της που είχε εγκαταλείψει την οικογένεια πριν από πολλά χρόνια και είναι σπουδαίος σκηνοθέτης με καριέρα όμως σε ύφεση, επιστρέφει για τα διαδικαστικά αλλά και για να προτείνει στην Νόρα να πρωταγωνιστήσει στην νέα του ταινία που θέλει να γυρίσει στο οικογενειακό τους σπίτι. Η Νόρα θα αρνηθεί και η άμεση αντικατάσταση της από μία Αμερικανίδα ηθοποιό που θαυμάζει τον σκηνοθέτη, θα πυροδοτήσει τον συναισθηματικό κόσμο της Νόρα αλλά και της αδελφής της.
Σκηνοθετεί ο Γιοακίμ Τρίερ που το 2021 είχε παραδώσει το εξαιρετικό Ο ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ με πρωταγωνίστρια πάλι της Ρενάτε Ρέινσβε, και εδώ της δίνει πάλι τον πρωταγωνιστικό ρόλο, αυτή την φορά το σενάριο έχει και έναν άλλο σπουδαίο ρόλο αυτόν του πατέρα και ο καταπληκτικός Στέλαν Σκάρσγκαρντ δίνει ρεσιτάλ στην ταινία, όπως και η Ρέινσβε, σε μία σχέση πατέρα-κόρης που έχει δημιουργήσει ένα τραύμα άνευ προηγουμένου. Τα πάντα στο σενάριο του Τρίερ έχουν συναισθηματική αξία. Από την εισαγωγή με το σπίτι και το πως βιώνει τις αλλαγές αλλά και το κάθε τι που συμβαίνει μέσα του μέχρι την αρχική κρίση πανικού λίγο πριν την πρεμιέρα του θεατρικού της πρωταγωνίστριας, η ταινία είναι ένα δραματικό, κοινωνικό έργο με αυτές τις βορειοευρωπαικές πινελιές κομεντί που περνάνε σαν χάδι πάνω από τις προβληματικές σχέσεις μέσα στην ίδια την οικογένεια.
Η ταινία μιλάει για αυτό το αγιάτρευτο τραύμα της παιδικής ηλικίας που σέρνει μαζί της η Νόρα, η οποία σε αντιδιαστολή με την αδελφή της που κατάφερε να ξεπεράσει τις καταστάσεις έχοντας ήδη σύζυγο και παιδί, κουβαλάει τα βαρύδια των πράξεων ενός πατέρα καλλιτέχνη, ο οποίος δείχνει να θέλει να κερδίσει και να επανορθώσει αλλά η ζημιά έχει βαθιές ρίζες που έχουν καταστρέψει κάθε νευρώνα ”αίσθησης”. Το κατόρθωμα όμως του Τρίερ και του σεναρίου είναι ο τρόπος που περνάνε όλα αυτά στον θεατή και είναι μία ήρεμη αλλά με πολύ δύναμη σκηνοθετική ματιά, ένα υπέροχο μοντάζ που δένει 140 λεπτά χωρίς να υπάρχει τίποτα περιττό και το μόνο που θα μπορούσαμε να καταλογίσουμε είναι η απουσία της συναισθηματικής φόρτισης του θεατή, δηλαδή δεν θα συγκινηθεί μέχρι δακρύων όπως θα γινόταν στην άλλη σχολή την Αμερικάνικη. Εδώ έχουμε Μπεργκμανικές σχολές, βρισκόμαστε σε άλλα περιβάλλοντα (κινηματογραφικά, αρχιτεκτονικά, διαπροσωπικά) οπότε οι κλινικές ματιές και αντιμετωπίσεις οφείλουν να υπάρχουν ως αφετηρία για να κατανοήσει ο θεατής την ταινία. Ακόμα όμως και εκεί, ρίχνει στην αρένα τον χαρακτήρα της Αμερικάνας ηθοποιού η οποία δείχνει πως ενας Ευρωπαίος σκηνοθέτης της δίνει έναν υπέροχο ρόλο και αυτή του ανταποδίδει, με τον αμερικανικό τρόπο της. Το ίδιο ακριβώς που συμβαίνει και στην πραγματικότητα με την Ελ Φάννιγκ σε έναν από τους ωραιότερους ρόλους της.
Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΞΙΑ μιλάει ως ταινία για πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Για την ζωή και την τέχνη και για το πως αλληλοεπιδρούν αυτά τα δύο μεταξύ τους. Για τις διαπροσωπικές σχέσεις και πως αυτές ορίζονται πρωτίστως από τις ενδοοικογενειακές. Για τις διαφορετικές ”φιλοσοφίες” και στάσεις ζωής και πως αυτές μπορούν ή όχι να διαχειριστούν τα τραύματα της παιδικής ηλικίας και της μετέπειτα ζωής. Για το χάσμα των γενεών (ο παππούς κάνει δώρο στον εγγονό δύο DVD στα γενέθλια του τις ταινίες Η ΔΑΣΚΑΛΑ ΤΟΥ ΠΙΑΝΟΥ και το ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΟΣ). Κυρίως όμως μιλάει για το τραύμα.
Εξαιρετικό σενάριο, ηθοποιοί σε απόλυτη καθοδήγηση που εμπνέονται, το μεγάλο βραβείο της επιτροπής στο τελευταίο Φεστιβάλ Καννών, επίσημη πρόταση της Νορβηγίας για το Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας, η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΞΊΑ του Γιοακίμ Τρίερ, είναι το απόλυτο επιτυχημένο δείγμα ταινίας της βορειοευρωπαικής σχολής που δείχνει πως μαθήτευσε από τους προγόνους και μπορεί και να τους ξεπεράσει.
Αχιλλέας Βασιλείου
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα cinepivates.gr