Οι έρευνες για τον θάνατο ενός μυστικού πράκτορα φέρνουν τον Τζέιμς Μποντ αντιμέτωπο μ’ έναν πάμπλουτο Κινέζο, που σαμποτάρει το πυραυλικό πρόγραμμα των Αμερικανών.
Πρώτη μεταφορά στον κινηματογράφο των περιπετειών του ήρωα που έπλασε η φαντασία του Ίαν Φλέμινγκ. Οι παραγωγοί Χάρι Σάλτζμαν και Άλμπερτ Μπρόκολι είχαν χτυπήσει μία φλέβα χρυσού. Η ταινία γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία και η συρροή του κοινού στις αίθουσες έφερε πάραυτα στις οθόνες το Τζέημς Μποντ: Ο πράκτωρ 007... σε παγίδα! (From Russia with Love, 1963). Τα ταμεία έσπασαν και πάλι κι η πλατιά αναγνώριση δημιούργησε τη σειρά. Μέσα σε 60 χρόνια γυρίστηκαν 25 ταινίες, στις οποίες πρέπει να προστεθούν μία σάτιρα, μία ανεπίσημη διασκευή και… πολλές, πάρα πολλές απομιμήσεις. Αρχικά με τον Σον Κόνερι (6 ταινίες), στη συνέχεια με τους Τζορτζ Λέιζενμπι (1 ταινία), Ρότζερ Μουρ (7), Τίμοθι Ντάλτον (2), Πιρς Μπρόσναν (4) και Ντάνιελ Κρεγκ (5).
Ο ήρωάς τους είναι ο σκληροτράχηλος τύπος του μονολιθικά τζέντλεμαν-πατριώτη μυστικού πράκτορα, τοποθετημένος στο πλαίσιο του πολιτικο-γραφειοκρατικού κυνισμού κι ενός μηχανισμού που τον μετατρέπει σε εντεταλμένο να σκοτώνει όργανο, υπάκουο στους προϊσταμένους του. Αυτή, ωστόσο, η υπαγωγή του σ' ένα απρόσωπο γρανάζι μιας απάνθρωπης μηχανής, που φέρει τον κωδικό αριθμό 007, δεν του στερεί τη δυνατότητα να είναι εύθυμος και κοσμικός, να απολαμβάνει την πολυτέλεια της πλούσιας ζωής και να χαίρεται τα κάλλη όμορφων γυναικών, να είναι ντυμένος με την τελευταία λέξη της μόδας και να έχει καλό γούστο στις εν γένει εκδηλώσεις του, από τη συμπεριφορά του μέχρι τις τερψιλαρύγγιες απολαύσεις.
Όμως, ανάμεσα στα λογοτεχνικά και τα κινηματογραφικά έργα του Τζέιμς Μποντ υπάρχει μία ουσιαστική διαφορά: Ενώ τα μυθιστορήματα αναμειγνύουν τον βρετανικό σωβινισμό με τη realpolitik, δηλαδή με το πνεύμα που επικράτησε στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων μετά την «κρίση του Σουέζ», οι ταινίες χαρακτηρίζονται από μία μάλλον διονυσιακή αίσθηση και μία σχεδόν υπερβατική αντίληψη, που συνδυάζει τη γοητευτική παράδοση της τηλεοπτικής κατασκοπικής σειράς Οι εκδικητές (The Avengers, 1961-69) με την ηδονιστική φιλοσοφία του περιοδικού Playboy. Επέβαλαν, δηλαδή, μία μετατόπιση της ουσίας και της προβληματικής και έφεραν τον 007 αντιμέτωπο με επιφανείς εκπροσώπους του καπιταλιστικού κόσμου, που είναι συνάμα και μεγαλομανείς διάνοιες του εγκλήματος, που επιβουλεύονταν την παγκόσμια ειρήνη. Όπως ο Κινέζος δόκτωρ Νο (Τζον Γουάιζμαν), από το ιδιωτικό νησί του οποίου, στην Τζαμάικα, γίνονται παρεμβολές στην εκτόξευση των πυραύλων της ΝΑΣΑ από το ακρωτήρι Κανάβεραλ.
Για πολλούς, ο –Ποτέ μην ξαναπείς ποτέ (Never Say Never Again, 1983)– Σον Κόνερι παραμένει ο πιο «μποντικός» από τους έξι ερμηνευτές του 007, που αναδεικνύεται νικητής στην αναμέτρησή του με τον αντίπαλό του. Και ο Τέρενς Γιανγκ δημιουργεί μία ατμόσφαιρα ανησυχίας και έντασης, μ΄ έναν τρόπο που χρωστάει πολλά στον Άλφρεντ Χίτσκοκ, αν και ο μετρ του σασπένς θα είχε μάλλον αποφύγει τη χρήση της έντονης βίας.
Δημήτρης Κολιοδήμος,
από το βιβλίο του «101 ταινίες με μυστικούς πράκτορες» (εκδόσεις Bibliotheque)