Λεωφορείο, η Αξιοπρέπεια
Η Βαρκελώνη είναι σήμερα μια από τις πιο τουριστικές πόλεις στην Ευρώπη. Μάλιστα εξαιτίας του μεγάλου αριθμού τουριστών οι ιδιοκτήτες στέγης προτιμούν τη βραχυχρόνια μίσθωση (rbnb) με αποτέλεσμα οι τιμές των ενοικίων να έχουν εκτοξευθεί στα ύψη. Όλη αυτή η κατάσταση έχει δημιουργήσει “ασφυξία” στους κατοίκους που έφτασαν μέχρι του σημείου να δημιουργήσουν αντιτουριστικό κίνημα διεκδικώντας την πόλη τους.
Στις δεκαετίες αμέσως μετά τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο και την επικράτηση των Φαλαγγιτών του Φράνκο ένα κύμα εσωτερικών προσφύγων εγκατέλειψαν τις περιοχές που ζούσαν, είτε για πολιτικούς είτε για οικονομικούς λόγους και κατέφυγαν στις παρυφές των μεγάλων πόλεων. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1950-1960, μια ομάδα ανθρώπων από την Ανδαλουσία και την Εξτρεμαδούρα έφτασε στη Βακελώνη και αναζητώντας χώρο μετεγκατάστασης κατέληξαν στο Τόρε Μπαρό, ένα ύψωμα που βρίσκεται περίπου 10 χιλιόμετρα βόρεια της πόλης. Βέβαια οι αρχές τους έφεραν δυσκολίες κι έτσι κάθε πρωί η αστυνομία ερχόταν και γκρέμιζε ότι είχαν χτίσει μέσα στη νύχτα. Όμως εκμεταλλευόμενοι ένα παράθυρο του νόμου που έλεγε ότι εφόσον ένα σπίτι είχε χτιστεί τη νύχτα και με την ανατολή του ηλίου είχε κατασκευαστεί και η στέγη, τότε δεν γκρεμιζόταν, οι πρόσφυγες άρχισαν αντί να χτίζουν ο καθένας το σπίτι του να χτίζουν όλοι μαζί ένα σπίτι τη φορά. Κι έτσι δημιουργήθηκε η συνοικία Τόρε Μπαρό που αποτελεί το χώρο δράσης της ταινίας τους Μαρσέλ Μπαρένα «Το 47» (El 47).
Εμπνευσμένη στην αληθινή ιστορία του 45χρονου Μανόλο Βιτάλ η ταινία αφηγείται τον αγώνα των κατοίκων για αξιοπρέπεια. Ο Βιτάλ γιος εκτελεσμένου κομουνιστή από τους Φαλαγγίτες έφτασε στη Βαρκελώνη μόνος με τη μικρή του κόρη, αφού η γυναίκα του είχε πεθάνει, κι εκεί ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε μία μοναχή. Εργαζόμενος στις δημόσιες συγκοινωνίες ως οδηγός, αντιλήφθηκε την ανάγκη να συνδεθεί η γειτονιά του με το κέντρο της πόλης. Θεώρησε ότι η συγκοινωνία, όπως κι τα άλλα αγαθά (νερό, ηλεκτρικό, υγεία, εκπαίδευση, ταχυδρομείο) αποτελούν δικαίωμα όλων των ανθρώπων και είναι ζήτημα αξιοπρέπειας γι’ αυτούς. Όταν όμως οι αρχές αδιαφόρησαν και αγνόησαν το αίτημά του, επικαλούμενοι το ακατάλληλο οδικό δίκτυο, ο Βιτάλ αποφάσισε να δράσει. Κι έτσι έφερε μόνος του το λεωφορείο 47 που οδηγούσε στο Τόρε Μπαρό εξαναγκάζοντας το δήμο να επανεξετάζει το αίτημα των κατοίκων της περιοχής.
Μπορεί σήμερα το Τόρε Μπαρό να θεωρείται ένα μεσοαστικό προάστιο της Βαρκελώνης με υψηλά ενοίκια αλλά καλό είναι οι κάτοικοι να μάθουν πως ήταν κάποτε. Ότι κάποιοι άνθρωποι αγωνίστηκαν για να κερδηθεί ό,τι κερδήθηκε. Ο Μαρσέλ Μπαρένα με αυτό το ειλικρινές και βαθιά ουμανιστικό φιλμ αφηγείται μια άγνωστη ιστορία, όχι σε εμάς, αλλά και στους ίδιους τους Βαρκελωνέζους. Χωρίς υπερβολές αλλά στοχεύοντας σταθερά στην κοινωνική διάσταση των γεγονότων που αφηγείται, δίνει μια πολύ ρεαλιστική εικόνα των όσων συνέβησαν εκείνη την εποχή. Συγκινητικός και αισιόδοξος ο Μπαρένα εμμέσως πλην σαφώς αναδεικνύει την αναγκαιότητα των συλλογικών κοινωνικών αγώνων για τη βελτίωση της ζωής μας.
Δυνατό σενάριο, συνεπής σκηνοθετική γραμμή, επιτυχής σκιαγράφηση χαρακτήρων, ρεαλιστική περιγραφή του κοινωνικού πλαισίου. Ο σκηνοθέτης δεν αφήνει τίποτε στην τύχη του, κρατά την όποια συγκίνηση μέσα σε όρια και χωρίς να κραυγάζει και να συνθηματολογεί αφηγείται μια ιστορία για κάποιους ανθρώπους που με επιμονή, πείσμα και όραμα ξαναέφτιαξαν τη ζωή τους από την αρχή.
Το εξαιρετικό κοινωνικό δράμα του Μαρσέλ Μπαρένα σημείωσε σημαντική καλλιτεχνική (κέρδισε 5 βραβεία Γκόγια) αλλά και εισπρακτική επιτυχία στην Ισπανία.
Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com