Όσο υπάρχουν άνθρωποι
Οι «Σμιλεμένες» ψυχές» είναι μια ταινία που χτυπά βαθιά μέσα μας. Ο ελβετός οδοντίατρος Ζουλιέν Γκριβέλ, πρωτοήρθε στην Ελλάδα το 1972 την αγάπησε και την επισκέπτεται τακτικά. Αλλά δεν την επισκέφθηκε για τη θάλασσα και τον ήλιο, αφού για 26 χρόνια, από το 1972 ως το 1998 ερχόταν δυο φορές το χρόνο και φρόντιζε δωρεάν τα δόντια των χανσενικών (λεπρών) που, τότε, νοσηλευόταν στο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων Αγία Βαρβάρα. Ο ίδιος ο Γκριβέλ μας μιλά για τον Μανώλη Φουντουλάκη (1923-2010) που ασθένησε με λέπρα, έναν άνθρωπο που γνωρίζουμε μέσα από σπάνια πλάνα αρχείου να μας αφηγείται τη ζωή του. Που νοσηλεύτηκε, θεραπεύτηκε, ξανά-αρρώστησε, παντρεύτηκε, έκανε μια ευτυχισμένη οικογένεια. Κι ύστερα μαθαίνουμε και για τον, επίσης ασθενή από τη νόσο του Χάνσεν Επαμεινώνδα Ρεμουντάκη (1914-1978) έναν άνθρωπο που βοήθησε πολύ στη βελτίωση των συνθηκών ζωής των συνασθενών του στη Σπιναλόγκα, το νησί εξορίας κι απομόνωσης των λεπρών, που λειτούργησε από το 1904 ως το 1957 ως κοινωνική, ιατρική φυλακή! Κι έτσι ξεδιπλώνεται η ιστορία και ο Ψυλλάκης μιλά, και για τον κοινωνικό αποκλεισμό, και το στίγμα το οποίο βίωσαν χιλιάδες άνθρωποι. Και τι μάθαμε μετά από χρόνια αποκλεισμού κι απομόνωσης των λεπρών; Ότι η αρρώστια έχει μικρή μεταδοτικότητα. Κάτι που τώρα το γνωρίζουμε αλλά ο Γκριβέλ το ξέρει από προσωπική πείρα αφού ποτέ δεν προσεβλήθη από τη νόσο.
Ο Σταύρος Ψυλλάκης σκηνοθετεί ισορροπημένα. Δίνει χώρο στους ήρωές του να μιλήσουν, να ανοίξουν την καρδιά τους, να θυμηθούν, να αναδείξουν το ανθρώπινο μεγαλείο που κρύβουν αυτοί οι μικροί μεγάλοι ήρωες που “με τις δοκιμασίες βγαίνει όμορφα σμιλεμένη η ζωή τους”.
Είναι συγκινητική η προσέγγιση και η ματιά του. Δεν είναι δακρύβρεκτη, δεν εκβιάζει στο συναίσθημα. Αντίθετα κάνει το ανθρώπινο δράμα να έρχεται πιο κοντά μας, να θέλουμε να το αγγίξουμε, να το γνωρίσουμε καλύτερα και να μην το φοβόμαστε, να μην αποστρέφουμε το βλέμμα.
Έχει κάνει και στο παρελθόν ταινίες με “δύσκολα” θέματα ο Σταύρος Ψυλλάκης. Έχει όμως τον τρόπο να απομυθοποιεί το φόβο και να βλέπει την όμορφη, την αισιόδοξη πλευρά των πραγμάτων. Εκείνη που αναδεικνύει τη δύναμη του ανθρώπου και το θάρρος να αντιμετωπίσει τα δύσκολα. Είναι εν τέλει μαχητής ο Ψυλλάκης. Δεν παραδίδει τα όπλα αλλά συνεχίζει να αγωνίζεται για τους καλούς ανθρώπους και το καλό των ανθρώπων.
Βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου σ(FIPRESCI) στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com