Στο πέρασμα του χρόνου
Όλα ξεκινούν στην Ντατόνγκ, στη Βόρεια Κίνα το 2001. Η Κιάο ερωτεύεται τον Μπιν αλλά οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες υποχρεώνουν το νεαρό άνδρα να φύγει. «Θέλω να φύγω να δοκιμάσω την τύχη μου αλλού. Μόλις τακτοποιηθώ θα έρθω να σε πάρω», είναι το μήνυμα που αφήνει στην κοπέλα πριν εξαφανιστεί. Κι ύστερα ενώ τα χρόνια περνούν η Κιάο ταξιδεύει στη χώρα αναζητώντας τον Μπιν.
Οι «Άγριες πληγές» (Feng liu yi dai) του Ζια Ζανγκ-Κε “πατούν” σε αυτήν την απλή ιστορία για να επεκταθούν σε ένα ταξίδι στο χρόνο που θα διαρκέσει περίπου μια εικοσαετία. Είκοσι χρόνια που έχουν κυριολεκτικά αλλάξει τη φυσιογνωμία της Κίνας.
Τι κάνει, λοιπόν, ο Ζανκ-Κε; Χρησιμοποιώντας ως πρόφαση την ερωτική ιστορία της Κιάο και του Μπιν και την περιπλάνηση της πρώτης σε διάφορες περιοχές της αχανούς χώρας, κινηματογραφεί τις αλλαγές που συντελούνται στην Κίνα. Χρησιμοποιώντας και υλικό από παλαιότερες ταινίες του -συγκεκριμένα δέκα σκηνές είναι από προηγούμενες ταινίες του- δημιουργεί ένα ημι-ντοκιμαντέρ, ένα υβριδικό είδος όπου η μυθοπλασία χρησιμοποιείται ως όχημα, ως πρόφαση για να οπτικοποιηθούν αυτές οι αλλαγές. Δραματικές αλλαγές με την “ανάπτυξη” να έρχεται σε σύγκρουση με τον ανθρώπινο παράγοντα, όταν χιλιάδες κάτοικοι αναγκάζονται να μεταναστεύσουν, να ξεριζωθούν από τη γη τους για να κατασκευαστούν τεράστια φράγματα.
Ένα γεγονός που έπαιξε σημαντικό ρόλο σε αυτήν την “ανάπτυξη” ήταν και οι Ολυμπιακοί αγώνες του 2008 που η διοργάνωσή τους απαιτούσε την κατασκευή πολλών μεγάλων έργων. Μάλιστα η ταινία ξεκινά με τους πανηγυρισμούς των Κινέζων, όταν ανακοινώθηκε ότι το Πεκίνο επελέγη για τη διεξαγωγή των αγώνων. Πανηγυρισμοί που έκρυβαν μέσα τους ένα μείγμα αισιοδοξίας και αβεβαιότητας.
Ουσιαστικά η ταινία είναι ένα πορτρέτο, μια ανατομία της Κίνας. Της χώρας που το 2021 δεν είχε καμία σχέση με το 2001.
Πρόκειται για μια ευαίσθητη ματιά επάνω στους ανθρώπους που παρακολουθούν αυτές τις αλλαγές ενώ την ίδια στιγμή ο χρόνος αφήνει τα σημάδια του επάνω τους. Μάλιστα μοντάροντας υλικό από προηγούμενες ταινίες του ο Ζανκ-Κε δείχνει τη φυσική φθορά που έφερε ο χρόνος επάνω στους ήρωές του οι οποίοι, τελικά, συναντιούνται τα χρόνια της πανδημίας. Ουσιαστικά η ταινία γυριζόταν επί 22 χρόνια, τα οποία συμπυκνώνονται στη 1 ώρα και τα 51 λεπτά του φιλμικού χρόνου. Έτσι βλέπουμε τους δύο ηθοποιούς να γερνούν φυσιολογικά.
Είναι τρυφερή η ματιά του σκηνοθέτη, επάνω στην πατρίδα του και τους ανθρώπους ο οποίος μέσα από την αγωνιώδη αναζήτηση της Κιάο αναδεικνύει μια σειρά από κοινωνικά ζητήματα που ταλανίζουν τη σύγχρονη Κίνα των μεγάλων αλλαγών. Τα κρατά όμως σε δεύτερο και τρίτο πλάνο, επιλέγοντας να προτάξει αυτό που θωρεί -και δικαίως- πιο σημαντικό: την απώλεια της μνήμης και τα καταστροφικά της αποτελέσματα. Συνέπειες της ανεξέλεγκτης “ανάπτυξης” που διαλύει τον κοινωνικό ιστό και έχει ως αποτέλεσμα την αποξένωση που βιώνουν οι άνθρωποι στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Να συμπληρώσω τέλος, ότι ο τρόπος που δημιουργήθηκε η ταινία θυμίζει τον περίφημο κινηματογράφο-μάτι του Βερτόφ. Ο Ζία Ζανκ-Κε γύριζε επί χρόνια, χωρίς συγκεκριμένο σκοπό διάφορα που έβλεπε να συμβαίνουν. Και κάποια στιγμή, όταν θεώρησε ότι με όλα αυτά “κάτι” έχει να πει, τα συγκέντρωσε και μαζί με κομμένες σκηνές από παλαιότερες ταινίες του, μοντάρισε και συνέθεσε αυτό το ευαίσθητο χρονικό για την Κίνα που αλλάζει, τους ανθρώπους που ακολουθούν αναγκαστικά (και βιαίως πολλές φορές) αυτές τις αλλαγές και αναζητούν την απολεσθείσα συλλογική τους ταυτότητα.
Η Τάο Ζάο, που ερμηνεύει την Κιάο, είναι σύζυγος του σκηνοθέτη και σε όλη η διάρκεια της ταινίας δε λέει ούτε μια λέξη!
Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com