Εξάχρονο αγόρι κατηγορείται για κακοποιητική συμπεριφορά έναντι συμμαθητή του. Οι γονείς αμφοτέρων καλούνται από τη Διεύθυνση του σχολείου προκειμένου να ενημερωθούν για το ζήτημα. Μυστικά και ψέματα βγαίνουν σταδιακά στην επιφάνεια. Όχι, όμως, για τα παιδιά, αλλά για τις μαμάδες και τους μπαμπάδες τους…
Κατά το μέσον της διάρκειας της «Ενημέρωσης Γονέων», υπάρχει μία θαυμάσια σκηνή. Η Ελίζαμπεθ, μητέρα του μικρού Άρμαντ, ο οποίος κατηγορείται πως κακοποίησε σεξουαλικά (!) τον Γιον, συμμαθητή και φίλο του, συνειδητοποιώντας πως έχει περάσει μία σχεδόν ώρα από τη ζωή της συζητώντας πράγματα από ασήμαντα έως αναπόδεικτα, ξεσπά σ’ ένα νευρικό γέλιο το οποίο δεν μπορεί να σταματήσει με τίποτα. Μα, με τίποτα!
Επί πέντε λεπτά, η Ρενάτε Ρέινσβε επιδίδεται σ’ ένα récital γοερού ξεκαρδίσματος, μέχρι που αυτό μετατρέπεται σε κλάμα. Σταματά, προσπαθεί ν’ αρθρώσει μια λέξη και… δωσ’ του πάλι απ’ την αρχή, με την υπόλοιπη ομήγυρη (απαρτιζόμενη από τους γονείς του έτερου μαθητή, τον Διευθυντή και τους δασκάλους του σχολείου) να την κοιτούν με απορία. Είναι γέλιο δυσπιστίας προς την όλη «αστεία», δίκην δικαστηρίου διαδικασία; Γελά με σαρκασμό και απορία, καθώς νιώθει πως τη σήμερον ημέρα μπορεί να είσαι ένοχος για το οτιδήποτε; Ή μήπως είναι μία μορφή άμυνας στις επιθέσεις της μητέρας του Γιον;
Ό,τι και να ‘ναι, η σεκάνς δηλώνει άτυπα το φινάλε του πρώτου μέρους της ταινίας, στρώνοντας το χαλί για το δεύτερο. Επί της ουσίας, όμως, μάλλον δηλώνει το ουσιαστικό τέλος… ολόκληρου του φιλμ! Διότι από εκεί κι έπειτα, αντί ν’ αρχίσουν να δίνονται απαντήσεις στα όσα διημείφθησαν εντός της σχολικής αίθουσας, αρχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια τα φαντάσματα του παρελθόντος, οι συμβολισμοί να παίρνουν το πάνω χέρι έναντι των διαλόγων και η υπόθεση βιασμού ενός εξάχρονου από ένα άλλο, συνομήλικό του αγόρι να μην έχει πια καμία σημασία ως υποτιθέμενο γεγονός. Πόσω μάλλον, όταν η υπολειπόμενη διάρκεια του φιλμ (μετά το δίχως σταματημό νευρικό γέλιο της Ελίζαμπεθ) ξεπερνά τα εξήντα λεπτά!
Γυρισμένη αποκλειστικά εντός των χώρων του σχολείου, η πλοκή της «Ενημέρωσης Γονέων» εξελίσσεται ωσάν να είναι μία ρωσική κούκλα matrjóška που κρύβει αμέτρητες φιγούρες στο εσωτερικό της, οι οποίες καθώς εμφανίζονται με σταθερό ρυθμό επί της οθόνης δίνουν στο στόρι τη μορφή ενός puzzle. Μόνο που αυτό δεν έχει λύση και (ως γνήσιο σύγχρονο art-house…) ούτε καν τέλος! Για ποιο λόγο η «εισαγγελική αρχή» του σχολείου δεν λέει κατευθείαν το κατηγορητήριο, παρά πιλατεύει την Ελίζαμπεθ επί μία σχεδόν ώρα; Αφού η υπόθεση είναι τόσο σοβαρή, γιατί επικεφαλής της επιτροπής τέθηκε μία νεαρή, άπειρη δασκάλα και όχι εξαρχής ο Διευθυντής; Από το σημείο, δε, που αποκαλύπτεται η συγγενική σχέση των δύο μητέρων, όπως και ο υπό μυστήριες συνθήκες θάνατος του συζύγου της Ελίζαμπεθ, το όλο πράγμα φορτώνεται από γεγονότα που έχουν συμβεί στο παρελθόν και που σε κάνουν ν’ απορείς: για ποιο λόγο οφείλουν να λυθούν επ’ αφορμής μιας υπόθεσης παιδικού βιασμού;
Ακόμα χειρότερα, το διπλό tableau στο οποίο κινείται το στόρι αψηφά σταθερά τους βασικούς πρωταγωνιστές του, οι οποίοι τυγχάνουν μάλιστα και υπαίτιοι του όλου δράματος. Ο σύζυγος είναι μακαρίτης από χρόνια, τα δε δύο αγόρια ουδέποτε εμφανίζονται στο φιλμ! Τα πάντα, δηλαδή, περιστρέφονται γύρω από τρία πρόσωπα, που ως χαρακτήρες (παρα)μένουν ανύπαρκτοι (για να είμαι δίκαιος, ο Άρμαντ εμφανίζεται για κάποια δευτερόλεπτα, στην τελευταία σκηνή του φιλμ)! Κάπως έτσι, η υπόθεση αποκτά άρωμα κουτσομπολιού με πλήθος από υπονοούμενα και εκατέρωθεν φαρμακερά βέλη στο ύφος της «Οικογενειακής Γιορτής» (1998), τα οποία ουδείς δύναται ν’ αντικρούσει, καθώς ουδείς στ’ αλήθεια τα γνωρίζει. Ο αλά art performance λυτρωτικός χορός της Ελίζαμπεθ (που πετιέται άγαρμπα για μια στιγμή) δίνει μια άξαφνη εξπρεσιονιστική διάσταση στο θέαμα. Το ίδιο και η βροχή του φινάλε, που ξεπλένει (;) τους πάντες. Μακάρι να ερχόταν και κάποιος που θα έδινε μια σαφή απάντηση στο πλήθος των ερωτημάτων που προηγήθηκαν.
ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;
Το ντεμπούτο του Χάλφνταν Ούλμαν Τέντελ (εγγονός της Λιβ Ούλμαν και του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν) ξεκινά με υποσχέσεις ενός θριλερικού τύπου οικογενειακού δράματος, με συνεπές (σχετικά) χτίσιμο υπόθεσης, πριν ξεφύγει σε κάτι το εντελώς διαφορετικό από το (υποτιθέμενο) βασικό του θέμα, πόσω μάλλον και ανοικονόμητο. Σε κάποια στιγμή, στο δεύτερο μισό, σκέφτηκα πως ο σκηνοθέτης της «Ενημέρωσης Γονέων» τα τσούγκρισε με τον σεναριογράφο του, καταφεύγοντας σε σουρεαλιστικές πινελιές «Τεχνης». Η λεπτομέρεια είναι πως σκηνοθέτης και σεναριογράφος είναι… το ίδιο πρόσωπο. Κέρδισε το βραβείο Χρυσής Κάμερας στις περσινές Κάννες και αποτέλεσε τη νορβηγική υποβολή στην κατηγορία του διεθνούς φιλμ των βραβείων Όσκαρ.
Νίκος Παλάτος
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα freecinema.gr