Η ταινία Megalopolis του Francis Ford Coppola είναι μια φιλόδοξη πολιτικοκοινωνική αλληγορία. Εστιάζει στη σύγκρουση ανάμεσα στο όραμα ενός ουτοπικού μέλλοντος και την παγίδα της ανθρώπινης φιλοδοξίας και διαφθοράς. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο αρχιτέκτονας Cesar Catilina (Adam Driver), ο οποίος μπορεί να σταματά τον χρόνο – μια ικανότητα που λειτουργεί ως μεταφορά για την καλλιτεχνική δημιουργία και το βάρος της ευθύνης - και ο συντηρητικός δήμαρχος της New Rome, Franklyn Cicero (Giancarlo Esposito), ο οποίος αντιπροσωπεύει τις πολιτικές προκλήσεις και την αντίσταση στον ριζοσπαστισμό.
Η σύγκρουση των δύο χαρακτήρων αντικατοπτρίζει βαθύτερες φιλοσοφικές και κοινωνικές αντιπαραθέσεις. Ο Cesar, που παλεύει με προσωπικά τραύματα και ενοχές για τον χαμό της συζύγου του, ενσαρκώνει την πίστη στη δύναμη της τέχνης και της δημιουργίας. Η ικανότητά του να σταματά τον χρόνο συμβολίζει την αναζήτηση της αιωνιότητας μέσα από την ανθρώπινη δράση. Ο Cicero την κυνική αναγνώριση του ρόλου της εξουσίας και της αναγκαιότητας να διατηρηθεί το starus quo, οποίο και εάν είναι αυτό, απέναντι σε ένα φιλόδοξο αλλά άγνωστο για τις τελικές του συνέπειες εγχείρημα, ως αυτό που σηματοδοτεί η δημιουργία της Megalopolis .
Η Νέα Ρώμη δεν είναι απλώς σκηνικό, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αντανακλά την ανθρώπινη φύση: τη φθορά, τη φιλοδοξία και την αναζήτηση νοήματος. Ο Cesar, με τη δύναμή του να "παγώνει τον χρόνο", αναφέρεται επίσης στον δημιουργό που επιζητά να ξεπεράσει τα όρια της θνητότητας μέσα από την τέχνη και την αρχιτεκτονική. Ωστόσο, η ικανότητά του αυτή φθείρεται, καθιστώντας τον ένα σύμβολο του καλλιτέχνη που αγωνίζεται εναντίον της αποτυχίας και της απώλειας. Από την άλλη, ο Cicero αντιπροσωπεύει την πραγματιστική προσέγγιση της εξουσίας, αλλά και τον κυνισμό που οδηγεί σε πολιτική χειραγώγηση. Ο Dustin Hoffman επίσης συμμετέχει με έναν μικρότερο ρόλο, ενσαρκώνοντας ένα τουλάχιστον αμφιλεγόμενο πρόσωπο της ελίτ της Νέας Ρώμης που αναδεικνύει όμως την ανάγκη για ηθικές και φιλοσοφικές βάσεις στην αναγκαία επερχόμενη αλλαγή . Η παρουσία του αν και δεν είναι τόσο κεντρική στην πλοκή αφήνει ένα ενδιαφέρον αποτύπωμα.
Η ταινία αντλεί από την πολιτική και ιστορική παρακμή της Ρώμης, δημιουργώντας παραλληλισμούς με την Αμερική του σήμερα. Το όραμα του Cesar για τη Megalopolis αντιπαρατίθεται με τη φασιστική ρητορική του Pulcher (Σία Λεμπέφ) - μάλιστα ο βασικός μπραβος πρώην στρατιωτικός που συντροφεύει τον επίδοξο φασίστα λαϊκιστή στην πορεία του προς την κατάληψη της εξουσίας και την επιδιωκόμενη καταστροφή του Cesar έχει στο μέτωπο του με τατουάζ τον μαύρο ήλιο! Το σύμβολο μετά τον Β' Παγκοσμίο Πόλεμο του διεθνούς Νεοναζιστικού / Νεοφααιστικού Underground που είχε και έχει ως στόχο την πλήρη επανεμφάνιση και κυριαρχία του Εθνικοσοσιαλισμού - που εκμεταλλεύεται τη φτώχεια και τη δυσαρέσκεια των μαζών για να προωθήσει με τη δύναμη του όχλου την δική του εξουσία! Η επικείμενη καταστροφή της Νέας Ρώμης από έναν παλιό σοβιετικό δορυφόρο λειτουργεί ως μεταφορά για την αποτυχία των μεγάλων συστημάτων και την αναγκαιότητα της αναγέννησης.
Οι χαρακτήρες του έργου εμπλέκονται σε ένα περίπλοκο δίκτυο σχέσεων. Η Julia (Nathalie Emmanuel), κόρη του Cicero, παίζει κεντρικό ρόλο, καθώς αναπτύσσει έναν αντιφατικό δεσμό με τον Cesar, γεφυρώνοντας τη σύγκρουση ανάμεσα στην αισιοδοξία και τον ρεαλισμό. Παράλληλα, η παρουσία της Wow Platinum (Aubrey Plaza) και του Hamilton Crassus (Jon Voight) προσθέτει διαστάσεις ίντριγκας και κριτικής στην αποδόμηση της ελίτ και των εξουσιαστικών σχέσεων. Η σχέση επίσης του Cesar με τη Julia Cicero, πρέπει να σημειωθεί ότι ενσωματώνει την ένταση μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος, μεταξύ λογικής και πάθους. Μαζί, η ικανότητά τους να σταματούν τον χρόνο μετατρέπεται σε ένα σύμβολο συλλογικής δημιουργίας και ελπίδας, ενώ το παιδί τους, η Sunny Hope, προμηνύει μια νέα εποχή, άγνωστη αλλά γεμάτη δυνατότητες.
Η ταινία κορυφώνεται με την κατασκευή του φιλόδοξου έργου "Megalopolis" μέσα από εμπόδια και ανατροπές. Ενώ η θεματική της υπερβατικότητας παραμένει ισχυρή, η ταινία κλείνει με έναν συμβολικό τόνο ελπίδας. Η νέα γενιά, που αντιπροσωπεύεται από τη Sunny Hope φαίνεται να κληρονομεί το μέλλον, επισημαίνοντας την ανάγκη για διαρκή ανανέωση των ιδεών.Η ταινία είναι σημαντικό ακόμη να αναφερθεί ότι τόσο στην ανάπτυξη της και σε συγκεκριμένες σεκάνς όπως αυτή του τέλους της , στη συμβολική περιγραφή της άρχουσας τάξης της πόλης αλλά και του έρωτα ως τελικής δύναμης Ένωσης και υπέρβασης των φραγμάτων και των εσωτερικών κοινωνικών και πολιτικών αντιφάσεων, αντλεί έμπνευση από την αρχιτεκτονική φουτουριστική φαντασία, παραπέμποντας στο Metropolis του Fritz Lang, ενώ η χρήση της τεχνολογίας Megalon ως υλικού δόμησης συμβολίζει την τεχνολογική ουδετερότητα: εργαλείο δημιουργίας ή καταστροφής ανάλογα με τον χρήστη του.
Το φιλμ συνιστά τέλος πρώτα από όλα μια συμφωνία αντίθετων, ένα διαλογισμό πάνω στη φύση του ανθρώπου. Όπως και η αρχιτεκτονική ως Παλιά και Νέα Πόλη που πρεσβεύει το δίπολο Cesar-Cicero, έτσι και το μήνυμα του Κόπολα δεν είναι μονοδιάστατο. Είναι ένας ύμνος στη δύναμη της φαντασίας, αλλά και μια προειδοποίηση για τους κινδύνους του μεγαλείου που υπερβαίνει το μέτρο.
Συνολικά, το Megalopolis είναι ένα αίνιγμα. Κάποιες στιγμές εκθαμβωτικό και άλλες χαοτικό, παραμένει ωστόσο ένα τολμηρό σχόλιο για τον κόσμο μας, τις φιλοδοξίες και τις ατέλειές μας.
Γιάννης Ραουζαίος
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα myfilm.gr