Η ζωή της συγγραφέως Καρόλ Ασάς όπως τη φαντάζεται η κόρη της, Μονά, αντλώντας έμπνευση από το πλούσιο προσωπικό αρχείο που άφησε πίσω της, μετά την αυτοκτονία της το 2016.
Το «Μικρό Θλιμμένο Κορίτσι» αποτελεί ένα αφηγηματικό πείραμα, το οποίο συνδυάζοντας μυθοπλασία με ντοκιμαντέρ επιχειρεί ν’ ανασυνθέσει τη ζωή της Καρόλ Ασάς. Η σκηνοθέτις, σεναριογράφος και ηθοποιός Μονά Ασάς, αναζητώντας πιθανότατα κάποιου είδους κάθαρση, αποφάσισε να κάνει μια ταινία για την αυτόχειρα μητέρα της όταν ανακάλυψε ένα πλουσιότατο αρχείο ημερολογιακού τύπου στο σπίτι της, αποτελούμενο από αμέτρητες κασέτες, πολλά οικιακά φιλμάκια, άπειρες φωτογραφίες και δεκάδες χειρόγραφα, την ύπαρξη των οποίων εκείνη αγνοούσε. Μπορεί ν’ ακούγεται ενδιαφέρον, όμως, όπως είχα σημειώσει στο παρόμοιου ύφους «Τέσσερις Κόρες» (2023), η meta αφήγηση του εγχειρήματος φλερτάρει έντονα με το θεατρικό (μονόλογο, εν προκειμένω), αλλά πάνω απ’ όλα με το… εξαντλητικό.
Η meta ιδέα που η Ασάς έχει συλλάβει για να παρουσιάσει το πορτρέτο της μητέρας της θέτει τον θεατή ενώπιον ενός υπό κατασκευή ντοκιμαντέρ, το οποίο μπαίνοντας στα χωράφια της μυθοπλασίας (από τη στιγμή που η Μαριόν Κοτιγιάρ καλείται να υποδυθεί το αντικείμενο μελέτης), αποκτά μορφή καθαρόαιμης βιογραφίας, μόνο που τέτοια ακριβώς δεν είναι διότι… πρόκειται περί ντοκιμαντέρ. Η προσέγγιση της Ασάς είναι ενδεχομένως θαρραλέα και σίγουρα πρωτότυπη ως σύλληψη, καθώς όμως τα λεπτά της διάρκειας περνούν (ομολογουμένως πολύ αργά), καθίσταται σαφές πως τούτος ο φόρος τιμής και συμφιλίωσης με μία μητρική φιγούρα που μάλλον ουδέποτε γνώρισε πραγματικά, θα έπρεπε να είχε μείνει στην προσωπική της σφαίρα μιας και αφορά αποκλειστικά την ίδια.
Για το ντόπιο κοινό, τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα εξαιτίας της (πιθανότατα σε μεγάλο βαθμό) άγνοιας περί της ταυτότητας της Καρόλ Ασάς. Από την ανασύνθεση της ζωής της, όπως την αφηγείται το alter ego της Κοτιγιάρ, πληροφορούμαστε πως πρόκειται για την κόρη της συγγραφέως και σεναριογράφου Μονίκ Λανζ (η οποία μεταξύ άλλων είχε συνεργαστεί με τους Ρομπέρτο Ροσελίνι και Ανρί-Ζορζ Κλουζό) και του ιστορικού Ζαν-Ζακ Σαλομόν. Μεγαλωμένη εντός περιβάλλοντος παριζιάνικης διανόησης, συναναστρεφόταν από τα εφηβικά της χρόνια προσωπικότητες όπως η Μαργκερίτ Ντιράς και ο Ζαν Ζενέ, για να βιώσει γρήγορα στο πετσί της τη σεξουαλική κακοποίηση (από τον ίδιο τον Ζενέ, όπως καταγγέλλει στα γραπτά της), την ώθηση στην πορνεία, την ψευδαίσθηση του Μάη του ’68, τη φυγή στη Νέα Υόρκη, τη χρήση ναρκωτικών ουσιών και την επιστροφή στη Γαλλία στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όπου χάρη στον γάμο της με τον Ζαν Ασάς και τη δημιουργία οικογένειας φάνηκε να μπαίνει σ’ έναν (κάπως) ίσιο δρόμο. Τα φαντάσματα του παρελθόντος, όμως, δεν την εγκατέλειψαν ποτέ, με την κατάθλιψη να είναι ο πλέον «πιστός» σύντροφός της, ωθώντας την τελικά στην αυτοκτονία.
Όσο βιογραφικά «τυπικά» μοιάζουν αυτά, άλλο τόσο πειραματικά εισπράττονται στο πανί. Οι ηχογραφημένες εξομολογήσεις της Καρόλ Ασάς εναλλάσσονται με προσωπικές της φωτογραφίες και home video, τα οποία ενίοτε λειτουργούν ως φόντο μιας υποτιθέμενης θεατρικής σκηνής όπου η Κοτιγιάρ έχει ανέβει για να προβάρει τον ρόλο της. Ατυχώς, η παράσταση την οποία έχει κληθεί να υπηρετήσει βρίθει ατελείωτων μονολόγων, που αποκαλύπτουν με τρόπο αδέξιο μια βαθιά τραυματισμένη ψυχή. Θα ήταν απείρως καλύτερο αν η Μονά Ασάς ακολουθούσε την οδό του παραδοσιακού ντοκιμαντέρ, καθώς το υλικό για κάτι τέτοιο όχι μόνο φαίνεται πως υπήρχε αλλά… περίσσευε κιόλας. Η επιθυμία της να κατανοήσει τις αιτίες μιας αυτοκτονίας αποκαλύπτει μια σειρά από περίπλοκες σχέσεις ανάμεσα σε γιαγιά, μητέρα και κόρη, εν τούτοις, όσο συναισθηματικό περιεχόμενο και να διαθέτει η ματιά της, παραμένει σταθερά στραμμένη προς την ίδια.
ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;
Εξαντλητικό αφηγηματικά πείραμα, οι εξομολογήσεις του οποίου θα έπρεπε να έχουν μείνει στις κούτες του προσωπικού αρχείου της Μονά Ασάς και της μακαρίτισσας μητέρας της. Από αυτά που είδα στο φιλμ συμπέρανα πως όσοι ενδιαφέρονται για την Καρόλ Ασάς, το αυτοβιογραφικό της βιβλίο με τίτλο «Fille De» είναι κατά πολύ ανώτερο τούτου του meta μυθοπλαστικού ντοκιμαντέρ. Κι ας μην διαθέτει το φιλμικό «δόλωμα» της Μαριόν Κοτιγιάρ.
Νίκος Παλάτος
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα freecinema.gr