Το εν λόγω κείμενο κριτικής γράφτηκε κατά τη διεξαγωγή του 30ού ΔΦΚ της Αθήνας “Νύχτες Πρεμιέρας”, υπό μια εκτάκτως διαμορφωμένη ανάλυση στη στήλη μου “The Heretic Look.”
Η ανάλυση περιελάμβανε κατηγοριοποίηση σε θετικά και αρνητικά στοιχεία ταινίας (όπου αυτά εντοπίζονταν). Και αφορούσε γενικώς, ταινίες του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος.
Η συγκεκριμένη τότε κριτική ασχολήθηκε από κοινού με τις ταινίες “Σύντομη Ιστορία Μιας Οικογένειας και “Armand.”
Ωστόσο, χάριν μιας πιο άμεσης προσέγγισης των αναγνωστών στο site της Π.Ε.Κ.Κ., το παρακάτω κείμενο αποτελεί τροποποιημένο απόσπασμα της δημοσιευμένης κριτικής, μόνο για την ταινία “Σύντομη Ιστορία Μιας Οικογένειας.”
Ανάλυση
-Θετικά Στοιχεία-
Η συγκεκριμένη ταινία του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος του 30ού Φεστιβάλ “Νύχτες Πρεμιέρας”, ανήκει σε εκείνες τις ταινίες οι οποίες έχοντας πεντακάθαρη καλλιτεχνική ωριμότητα, κατορθώνουν να είναι απόλυτα ισορροπημένες, σε όλη τη μελετημένη κινηματογραφική διάστασή τους!
Μάλιστα, η ταινία “Σύντομη Ιστορία μιας Οικογένειας” όχι μόνο διαθέτει απόλυτη ισορροπία κατά την ενδιαφέρουσα εξέλιξή της. Όχι μόνο παραμένει αφοσιωμένη μέσα στο -αρχικώς διπλής φύσης- κοινωνικοϊστορικό/μυθοπλαστικό θέμα της (μετάβαση από την εποχή της “πολιτικής του ενός παιδιού” στην Κίνα/αλλά και αθέμιτος ανταγωνισμός παιδιών ακόμη και μέσα σε ασφαλές συγκεκριμένο οικογενειακό, μέχρι πρότινος, κλειστό περιβάλλον). Μα επιπροσθέτως, η ταινία αυτή κατορθώνει να σε εισαγάγει μέχρι το τέλος στην επικίνδυνη, υπόκωφη αντιπαλότητα των δύο παιδιών, Γουέϊ και Σούο.
Ναι, μέσα από τον μυθοπλαστικό της χαρακτήρα η ταινία πράγματι αναφέρεται στην εποχή μετά από την εξαναγκαστική εφαρμογή της “πολιτικής του ενός παιδιού” (1979-2015) στην Κίνα. Με επίκεντρο θεματικής πλέον τα δύο παιδιά (χωρίς ειδικές προϋποθέσεις). Συγκεκριμένα, η ταινία μοιάζει να αναφέρεται κάπου μεταξύ 2015-2020 (καθότι μετά το 2021 επιτράπηκε σταδιακά να μπορούν να γεννιούνται όχι μόνο δύο, μα και τρία ή περισσότερα παιδιά στην Κίνα.) Αλλά έτσι όπως εξελίσσεται η πλοκή, μοιάζει σαν η ταινία να ακολουθεί στην αμεσότητά της την περίοδο της μεγάλης αυτής κοινωνιολογικής αλλαγής, από το ένα στα δύο παιδιά (δηλαδή κατά το διάστημα 2015-2016). Μπορούμε λοιπόν να την αποκαλέσουμε ως μια ταινία κοινωνικοϊστορικής-κοινωνικοπολιτικής κινηματογραφικής κατάθεσης και ταυτοχρόνως ως ένα καλλιτεχνικό έργο γοητευτικού μυθοπλαστικού χαρακτήρα!
Ιστορία και Μυθοπλασία συνυπάρχουν και τούτο συμβαίνει με μια σεμνή δυναμική, που όμως διογκώνει αποτελεσματικά την ένταση των καθοριστικών ολιγάριθμων περσόνων, μέσα στην ταινία. Και μάλιστα, η ματιά σκηνοθεσίας-σεναρίου βάζει μέσα και τον παράγοντα της υιοθεσίας από τους εύπορους γονείς τούτης της οικογένειας του γιου Γουέϊ. Ειδικότερα, θέλουν να πραγματοποιήσουν την υιοθεσία ενός συνομηλίκου του γιου τους. Του υποσχόμενου και καλλιεργημένου Σούο. Τούτο το έργο λοιπόν, τρέχει σε μια φαινομενικά αργή μυθοπλαστική, αλλά ουσιαστικά γρήγορη κοινωνικοϊστορική ταχύτητα ενημέρωσης για τον θεατή, εκ της οποίας καταδεικνύονται τα ψυχοκοινωνικά κατάλοιπα της παλιάς “πολιτικής του ενός παιδιού.”
Τα κατάλοιπα αυτά ανασύρουν εκείνη την προβληματική νοοτροπία που επέτρεπε ακόμα και παλιότερα δεύτερο παιδί σε Κινέζους πολίτες, μα μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όπως σε περίπτωση αναπηρίας του πρώτου τους παιδιού. Μόνο που εδώ, ως μορφή αναπηρίας αρχίζει να θεωρείται από τους επικριτικά αυστηρούς γονείς η τεμπελιά και ανυπακοή του γιου Γουέϊ, ο οποίος μολονότι γεννήθηκε μέσα σε εύπορο περιβάλλον, δεν προσπαθεί ιδιαίτερα για να βελτιωθεί. Τουλάχιστον όχι ακολουθώντας την ειδική βελτίωση που επιθυμούν οι γονείς του. Έτσι, οι γονείς του Γουέϊ έχουν ήδη γοητευτεί από τον διεκδικητή γνώσεων και πνευματικής καλλιέργειας, νέο γιο, Σούο.
Μέσα από αυτό το συγκλονιστικό, τελικά τριπλό φάσμα, κοινωνικοϊστορικών-κοινωνικοπολιτικών-μυθοπλαστικών δεδομένων, το έργο μάς εισαγάγει σε μια αισθητή αναφορά των ανάλογων χρόνιων εξελίξεων στην Κίνα. Όπως για παράδειγμα, το ότι μιλάμε διαρκώς για δύο αγόρια μέσα στην οικογένεια και αντιθέτως τα κορίτσια ως επιθυμία παιδιών δεν υπάρχουν καν στον ορίζοντα για τους γονείς του Γουέϊ και κάθε αντίστοιχους, αρνητικά επηρεασμένους γονείς. Παρόλα αυτά, η πιο διαπροσωπική σεναριακή-σκηνοθετική ματιά της μυθοπλασίας, μέσα στον αθέμιτο ανταγωνισμό των δύο αγοριών, Γουέϊ και Σούο, κερδίζει τον θεατή.
Παράλληλα, μία από τις πιο επιτυχημένες στιγμές στην ταινία αποτελεί η κομβική ενσυναίσθηση του πατέρα απέναντι στο κοινωνικά αδικημένο παιδί Γιάν Σούο. Η αφορμή της κλασικής μουσικής θα ενώσει σε μοντάζ και σενάριο το κόμπλεξ κατωτερότητας του πατέρα με την αρπαγμένη ευκαιρία μορφωτικής και οικονομικής επιβίωσης του αμείλικτου εφήβου Σούο.
Από εκεί και πέρα, η ανταγωνιστική συμπλήρωση του γιου Γούεϊ με την άρτια δομημένη είσοδό του στο σκηνοθετικό κάδρο, σαν σαφές μήνυμα σημαδεμένης περιοχής, καταρρίπτοντας έτσι το οικογενειακό εναλλακτικό τρίγωνο των γονιών με τον “εισβολέα” Σούο στην κορυφή του, είναι σπουδαία. Κορυφαία τοποθέτηση, διότι εδώ ενώθηκε η σκηνοθετική τεχνική με τη νοηματική απόδοση. Τόσο για τις σκοτεινές σκέψεις του ανταγωνιστικού Γουέϊ, όσο και για την οπτική του ουδέτερου θεατή!
Επιπλέον, γενικότερα υπάρχουν τόσο εκφραστικές εικόνες, με αρκετές ερμηνείες σε ίδιο φυσικά μήκος κύματος. Η ανάδειξη της πληρότητας στα πορτοκάλια μέσα στο σούπερ μάρκετ, με αργή απομάκρυνση της σκηνοθεσίας, ορίζει την οικογενειακή δυνατότητα πολυτέλειας και αγαθών, μα και τη γονιμότητα των δυνατοτήτων που διαβλέπει στον ψυχισμό της η μητέρα (φορά γυαλιά ηλίου), “μπροστά” στο “νέο” της παιδί. Η ακραία καχυποψία του Γουέϊ για την άγνωστη συμπεριφορά του Σούο εκφράζεται από την παρατήρηση ενός ψαριού, που ο δεύτερος άφησε σκοπίμως σαδιστικά να πεθάνει.
Τα γενέθλια, όπου ο θεατής νομίζει πώς θα αφορούν τον Γουέϊ και στον αντίποδα περιλαμβάνουν από το πουθενά τον Σούο, είναι μια απρόβλεπτη στιγμή συναισθηματικών εντάσεων! Μία στρατηγικά εξαιρετική πινελιά Μαύρου Χιούμορ, σε ταινία που όμως, σημειωτέον, δεν συνιστά σε κανένα της σημείο περιεχόμενο Μαύρης Κωμωδίας! Και όμως, ταιριάζει! Διότι προετοιμάζεται καταλλήλως το έδαφος για τη μετέπειτα αντίδραση του Γουέϊ, η οποία παγώνει το αίμα του θεατή.
Η ακόλουθη λευκότητα των ρούχων του Σούο τον δικαιολογεί με καλοσύνη νοσηλευτή και τον εξαφανίζει με ιατρική ακρίβεια από τον ρόλο του διεκδικητή. Είναι ίσως το μόνο σημείο της ταινίας, όπου δίνεται ξεκάθαρος ρόλος πρωταγωνιστή στον Γουέϊ και ανταγωνιστή στον Σούο. Αν και, ακόμη και στο φινάλε οι δύο ιδιότητες πάλι αντιστρέφονται και αμφισβητούνται, αφήνοντας δημιουργικούς προβληματισμούς.
-Αρνητικά Στοιχεία-
Αυτή η ταινία δεν φαίνεται να διαθέτει κανένα αρνητικό στοιχείο!
Γιάννης Κρουσίνσκυ
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα thelook.gr