Μενού

Η πολιτική στο σύγχρονο σινεμά

1334Το τρίγωνο της θλίψης

Με την είσοδο στον Φεβρουάριο περιμένουμε κινηματογραφικά  την απονομή των ΄Οσκαρ τον Μάρτιο, ενώ στην πολιτική ζωή  αναμένουμε τις εκλογές. Κι έτσι γεννιέται ένας ενδιαφέρον συνειρμός. Ποια είναι πλέον η σχέση του σύγχρονου  σινεμά με την πολιτική, πως διανέμεται αυτή στις μέρες μας και ποια είναι η νέα μορφή της; Δεν έχουμε πιά  φιλμ με απεργίες, εργατικές διεκδικήσεις, αλλά ο πολιτικός λόγος στηρίζεται αλλού. Είναι μια νέα δυναμική, πολύπλοκη, έμμεση, που εξετάζει την πολιτική μέσα από τον διαμοιρασμό της σε κοινωνικές αλλά και προσωπικές σχέσεις. Συναντάμε και διαδικασίες εργασίας, αλλά εκεί ιδίως εξετάζεται το θέμα της αλλοτρίωσης. Σε μια δυαδική κατάσταση όποιος έχει αποδεχθεί ως ακλόνητη τη σχέση  εξάρτησης αφεντικού – υπαλλήλου, ταυτόχρονα υποκύπτει  και σε μια κατάσταση υποτέλειας και εξάρτησης  που μπορεί να συνοδεύεται με φόβους και ανοχές. Το σχήμα λειτουργεί περίπου ως εξής: Φοβάμαι μήπως απωλέσω την εργασία μου, δηλαδή κινδυνέψει η επιβίωσή μου και ως εκ τούτου ανέχομαι τον άνωθεν.

Ταχτοποιήσεις δια του χρήματος

Στο «Τέλειο αφεντικό», την υπέροχη αυτή ισπανική ταινία, που κέρδισε το βραβείο της καλύτερης ευρωπαϊκής κωμωδίας, ανιχνεύονται εξαιρετικά κάποιες τέτοιες ταξικές τακτικές σχέσεις. Διακρίνεται η συναλλαγή, η ανταλλαγή, ακόμα και η «χρήση» του έρωτα, οι ταχτοποιήσεις  θλιβερών γεγονότων δια του χρήματος και γενικά οι ανισόρροπες επεμβάσεις του πλούτου στις σχέσεις.

Ένας Φερέρι 50 χρόνια μετά

Η βραβευμένη στις Κάννες ταινία του ΄Εστλαντ  «Το τρίγωνο της θλίψης» αντιμετωπίζει την πολιτική  και την κρίνει με όρους σκληρούς μεν αλλά παλαιομοδίτικους. Υπάρχουν εμετοί, σωροί κοπράνων, σκληρές αναφορές  στον καπιταλισμό, που για να κερδίσει πουλάει θανατηφόρα όπλα, στην ταξική εκμετάλευση, στις σχέσεις παραγωγής. ΄Ολα αυτά θυμίζουν  έντονα Φερέρι. Ωστόσο το ερώτημα είναι αν χρειαζόμαστε πιά,  μισό αιώνα μετά το «Μεγάλο φαγοπότι», «μαθητές» του Ιταλού ανατροπέα και ομοιώματα των αιρετικών ταινιών του.

Ο απόλυτος εκμαυλισμός

Αντίθετα, η βραβευμένη και στις Χρυσές Σφαίρες  δημιουργία του Τοντ  Φιλντ  «Tar», δικαιούται να χαρακτηριστεί ότι διανέμει την πολιτική με σύγχρονους όρους. Η ιστορία μιας διάσημης μουσικού  (Κέιτ Μπλάνσετ) γίνεται αφορμή για ένα πολλαπλό πολιτικό σχόλιο. Αν πολιτική είναι και  τρόπος που ο καθένας εκμεταλλεύεται την εξουσία του για να υποτάξει πολλαπλά τους άλλους, ίσως είναι η πιο σύγχρονη ταινία που αναφέρεται στον νέο πολιτικό λόγο. Η ηρωίδα είναι ένας χαμαιλέων, ισορροπίστρια, κυνική, γεμάτη ίντριγκες, συσχετισμούς, προδοσίες και απάτες, πλάνη και ψέματα. Μέσω της εξουσίας της ασκεί και εντονότατες σεξουαλικές παρενοχλήσεις.

Ο θρίαμβος του ναρκισσισμού

΄Όταν παρακολουθήσεις  το «Tar» προσεκτικά ανατριχιάζεις. Αναγνωρίζεις διπλανούς σου γνωστούς, φίλους, προϊσταμένους, άτομα που έχεις κοινωνικές συναναστροφές. Κάθε κίνηση της ηρωίδας είναι μελετημένη και στοχεύει σε όφελος, περαιτέρω άνοδό της , γκρέμισμα των πιθανών ανταγωνιστών. ‘ Όλα παίζονται με συσχετισμούς και οργανωμένα σχέδια σε μια  πρωτοφανή επίδειξη ναρκισσιστικής ισχύος. Ιδού η κορυφαία πολιτική στιγμή  του σινεμά του 2022 με κάποιες άλλες περιπτώσεις άξιες να συζητηθούν. Η ταινία «Η κυρία Χάρις πάει στο Παρίσι» του Άντονι Φαμπιάν, σε σενάριο από το βιβλίο του Πολ Γκαλίκο, που ανήκει στις δραματικές κομεντί, σίγουρα με τον τρόπο της προωθεί και έναν καθησυχαστικό πολιτικό λόγο. Η κυρία Χάρις είναι μια Βρετανίδα χήρα που εργάζεται σκληρά  για να επιβιώσει κάνοντας πάντα όνειρα εμπιστευόμενη στην τύχη (παίζει στις κυνοδρομίες, σε στοιχήματα αγώνων ποδοσφαίρου κτλ).

Από το τίποτα καλό και το λίγο

Η κορυφαία επιθυμία της  Χάρις είναι να μεταβεί στο Παρίσι και να αγοράσει ένα εξαιρετικό φόρεμα από τον οίκο Ντιόρ προκειμένου να το φορέσει σ έναν τοπικό χορό. Η σκηνοθεσία, με μαγικό ρεαλισμό, δείχνει όλη αυτή τη διαδικασία και επιβάλλει έναν καθησυχασμό. Ναι μεν καταφέρνει να οδηγήσει σε απεργία τις νέες εργαζόμενες γυναίκες υπό απόλυση στον οίκο στον οίκο Ντιόρ , αλλά στο τέλος συμβιβάζεται  με την ανεπάρκειά της. Δηλαδή περίπου η ταινία αναφέρεται σ΄ έναν καπιταλισμό με σκληρό πρόσωπο που μπορεί να μετατρέπεται σ΄ έναν «φωτεινό» καπιταλισμό. Δεν μιλάμε λοιπόν για ανατροπή, αλλά  για βελτίωση. Είναι μια ιδεολογική πρόταση, από το τίποτα καλύτερα κι ένα κομμάτι καλύτερης ζωής. Λέτε να είναι μια πρόταση για το τώρα μας άσχετα αν η ιστορία διαδραματίζεται στα 1957. Ποιος ξέρει; 

Αλέξης Δερμεντζόγλου
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes.wordpress.com

Smart Search Module