Μενού

Αντονιόνι - Μπέργκμαν: Οι αιώνιοι... σύντροφοί μας

1334

"Blow-up"

Κάποιες φορές για να μιλήσουμε με καίριο τρόπο για τον κινηματογράφο απαιτείται να κάνουμε κάποιες υποθέσεις εργασίας. Παρακολουθώντας τα σύγχρονα φιλμ, εύκολα μπορεί να διαπιστωθεί ότι αναφέρονται σε μία τεράστια δυσκολία στο θέμα των σχέσεων, που γίνονται ακόμα πιο προβληματικές όταν εντάσσονται σε μια κοινωνία δυστοπική, γεμάτη παγίδες, ανασφάλειες, απάτες, αλλοιωμένες ταυτότητες και βία. Ως ενδεικτικό παράδειγμα μπορώ να αναφέρω την  «Μαντλέν Κόλινς», που είδαμε στις αρχές αυτού του μήνα. Μια γυναίκα λοιπόν ζει στο Παρίσι και στη Γενεύη έχοντας διπλή ταυτότητα και βιώνοντας εναλλακτικές ζωές. Στο Παρίσι υπάρχει η πραγματική οικογένεια με τον σύζυγο και τους δύο γιους και στη Γενεύη το ομοίωμα της οικογένειας με έναν νέο άντρα και ένα μικρό κοριτσάκι. Αυτές οι εναλλαγές στη ζωή της  την τονώνουν, την ιντριγκάρουν και της δίνουν μια αίσθηση περιπέτειας και ανανέωσης.

Η ΣΙΝΕΦΙΛΙΑ

Την ταινία διακρίνει μια μεγάλη σινεφιλία με χαρακτηριστικές αναφορές στον Χίτσκοκ, αλλά και σε κλασικά αμερικανικά νουάρ μελοδράματα με πρωταγωνίστρια την Μπέτι Ντέιβις. Είδαμε φέτος και άλλες ανάλογες ταινίες που με το ένα πόδι  ακουμπάνε στην αλλοιωμένη πραγματικότητα και το άλλο στην φαντασία και στη σινεφιλία. Ακόμα και το ελληνικό σινεμά μας προσέφερε τέτοιες δημιουργίες. Από τις επανεκδόσεις του καλοκαιριού, τις  ταραγμένες διαπροσωπικές σχέσεις τις παρατηρήσαμε να καταγράφονται στο «Κάτω από το Ηφαίστειο» του Τζον Χιούστον, στο «Αφήνοντας το Λάς Βέγκας» του Μάικ Φίτζις, «Μαχαίρι στο Νερό» του Ρόμαν Πολάνκσι. Όσο για την τεράστια νοσηρότητα που συναντάει κανένας, έστω και τυχαία, ο Χίτσκοκ τα είπε όλα στον «Άγνωστου του Εξπρές» από το μυθιστόρημα της Πατρίτσια Χάισμιθ. 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Το Σάββατο στις 30 Ιουλίου συναντούμε μια θλιβερή επέτειο, μια και συμπληρώνονται ήδη 15 χρόνια από τότε που πέθαναν σχεδόν ταυτόχρονα οι προφήτες των αλλοτριωμένων σχέσεων Μικελάντζελο Αντονιόνι και Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Είναι καλό να κάνουμε μνημόσυνα, δεν κοστίζουν τίποτα, αλλά ο κίνδυνος είναι να  καταλήξουμε σε μια όμορφη και χωρίς νόημα φιλολογία. Να το θέσω λοιπόν απλά, ρεαλιστικά και σκληρά: Αν ζούσαν σήμερα οι δύο μεγάλοι δημιουργοί και είχαν γυρίσει τις περίφημες ταινίες τους ετεροχρονισμένα, θα άξιζε τον κόπο να τις δούμε και αν το κάναμε θα λέγαμε στο τέλος τη φράση: «Καλές, δυνατές, αλλά ξεπερασμένες, εκτός εποχής, σήμερα μας καίνε άλλα πράγματα».

ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΑΜΟ

Σε αυτή τη φάση λοιπόν αν θα έπρεπε να συζητήσουμε για την πλήρη αποτυχία του σύγχρονου αστικού γάμου, τα διαζύγια και την τρομερή βία μεταξύ των συζύγων πάμε να κάνουμε τα εξής. Θα προβάλαμε από τον Μικελάντζελο Αντονιόνι τη «Νύχτα» με την τραγική κατάσταση του ζευγαριού, που υποδύονται Μαρτσέλο Μαστρογιάνι και Ζαν Μορό και από τον ίδιο δημιουργό την πρώτη έγχρωμη ταινία του με τη Μόνικα Βίτι. Για τον Ίνγκμαρ Μπέργκμαν πάνω από όλα πρώτη επιλογή θα ήταν οι συγκλονιστικές «Σκηνές από ένα γάμο». Δεν θα μέναμε όμως εκεί, με αυτή την υπέροχη δημιουργία στην κορυφή, ο γράφων θα επέλεγε οπωσδήποτε το «Πρόσωπο με Πρόσωπο» με την τραγική ιστορία δύο συζύγων ψυχιάτρων, εκ των οποίων η γυναίκα Λιβ Ούλμαν παθαίνει νευρική κρίση και διαπράττει απόπειρα αυτοκτονίας. Οπωσδήποτε επιλέγεται και άλλη ταινία του Μπέργκμαν, το «Κραυγές και Ψίθυροι», ενώ φυσικά υπάρχουν και άλλες επιλογές.

ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΔΥΣΤΟΠΙΑ

Και φυσικά υπάρχει πληθώρα ταινιών και των δύο τους για να μιλήσουμε για τη συναισθηματική δυστοπία, αλλά και για  τα προβλήματα του χώρου, το οικιστικό πλαίσιο, την οικολογία, στην οποία σαφώς αναφέρεται η «Κόκκινη Έρημος» του Αντονιόνι με θέμα τη βιομηχανική ρύπανση. Ο Μπέργκμαν μας έδωσε μοναδικά φιλμ πάνω στη δυστοπία και πως η δυσαρμονία υπάρχει τόσο μεταξύ των τόπων όσο και του συναισθήματος. Αξιοποίησε πολύ με τα γυρίσματα των ταινιών του το αγαπημένο του νησί, Φάρο. Σημειώνουμε λοιπόν την «Ώρα του Λύκου», την «Ντροπή» και τη «Σιωπή» που έχουν σχέση με τον πόλεμο και ακόμα την εκπληκτική «Περσόνα», που ανατέμνει έξοχα πολλά σύγχρονα προβλήματα. Για να μην ξεχάσω και τον Αντονιόνι, αν δούμε τις ταινίες του, «Η Περιπέτεια» και  «Η Έκλειψη» και θα νιώσουμε πόσο μας αφορούν και είναι πολύ κοντά μας. Για το θέμα της σύγχρονης αποπροσωποίησης  υπάρχουν πάντα τα δύο έγχρωμα αριστουργήματά του, το «Blow Up» (που βλέπουμε φέτος σε επανέκδοση) και το  «Επάγγελμα Ρεπόρτερ».

Αλέξης Δερμεντζόγλου
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes.wordpress.com

Smart Search Module