Είναι μάλλον ανησυχητικό που τα τελευταία χρόνια η καταστροφή του πλανήτη ελκύει σε τόσο μεγάλο βαθμό και με μια ποικιλία παραλλαγών τον κινηματογράφο, οπότε ίσως θα έπρεπε να μας κάνει να ανησυχούμε λίγο περισσότερο. Εκεί πάντως, στην καταστροφή του κόσμου, βρίσκεται η καρδιά της τελευταίας ταινίας του Μεξικανού Αλεχάντρο Γκονζάλεθ Ινιαρίτου («Βαβέλ», «Η επιστροφή»).
Αγνώριστος κάτω από βαρύ μέικ απ που του προσθέτει καμιά δεκαπενταριά χρόνια, ο Τομ Κρουζ είναι ο ήρωας του τίτλου, ένας αλαζόνας Αμερικανός πετρελαιάς ονόματι «Ντίγκερ» (Σκαφτιάς) Ρόκγουελ ο οποίος μετά από μια σύντομη εισαγωγή που καθρεφτίζει το ποιόν του, θα βρεθεί αντιμέτωπος με την πιο τρομακτική κρίση της ζωής του: διαρροή μεθανίου σε ιδιοκτησία του στη Γροιλανδία, έχει προκαλέσει ρωγμή στο έδαφος και αποκόψει ένα τεράστιο, παγωμένο κομμάτι γης που κυκλοφορεί ανεξέλεγχτο.
Αν καταλήξει στην Ευρώπη όπου φαίνεται ότι κατευθύνεται, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές. Και το ίδιο καταστροφικές μοιάζουν να είναι οι τρόποι αντιμετώπισης της κρίσης. Γιατί από εκεί αρχίζει ένα ανεπανάληπτο θέατρο του παραλόγου, το οποίο θα μας κάνει να νιώσουμε ότι βρισκόμαστε στην πτέρυγα ανίατων περιπτώσεων φρενοκομείου.
Οπότε ο Ινιαρίτου θα αρχίσει τις απανωτές αναφορές στο πραγματικό σήμερα: ο Πρόεδρος των ΗΠΑ (Τζον Γκούντμαν) ουρλιάζει καθώς εκτός από την παγκόσμια κρίση, ο ίδιος έχει λίγο με τον καρκίνο να τον ταλαιπωρεί (στο πιο δυσάρεστο σημείο του ανθρώπινου σώματος που μπορεί κανείς να φανταστεί). Επιστήμονες με επικεφαλής έναν Ινδικής καταγωγής Αμερικανό (Ριζ Αχμέντ) αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν το θέμα με ψυχραιμία και κανείς δεν τους ακούει. Στρατιωτικοί και άλλοι σύμβουλοι του Προέδρου (Ρόμπερτ Τζον Μπερκ, Μάικλ Στούλμπαργκ, Κάλεν Μος κ.α.) θεωρούν ότι ο βομβαρδισμός του αποκομμένου εδάφους είναι η μόνη λύση του προβλήματος.
Ψηφίδες του χάους και της παράνοιας όπου ανθρωπόμορφα τέρατα έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο βομβαρδίζουν την οθόνη. Ο σκηνοθέτης κινηματογραφεί επίτηδες παραμορφωμένα τα πρόσωπα για να υπογραμμίσει το γκροτέσκο του όλου θέματος, ενώ η ομιλία του Ντίγκερ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ένα εκπληκτικό μονοπλάνο αρκετών λεπτών που από μόνο του αρκεί για να οδηγήσει τον Τομ Κρουζ στις υποψηφιότητες των Οσκαρ) είναι μια απευθείας κριτική για την γελειότητα της παγκόσμιας πολιτικής σκηνής των καιρών μας.
Κάποιοι πιθανόν να παραξενευτούν βλέποντας ότι ένα «άλλο» τμήμα της ταινίας είναι μια ξεκάθαρη παραπομπή του σκηνοθέτη σε μια προηγούμενη ταινία του, την «Birdman ή (Η απρόσμενη αρετή της αφέλειας)». Ο Ινιαρίτου φαίνεται να διασκεδάζει με την ιδέα ότι αυτό που βλέπουμε δεν είναι παρά οι πρόβες μιας θεατρικής παράστασης βασισμένης όμως σε πραγματικά γεγονότα, κάτι που μπερδεύει με γλυκό αλλά ουσιαστικό τρόπο την όλη κατάσταση.
Το γεγονός παραμένει. Ο «Digger» είναι μια από τις πιο παρανοϊκές, τις πιο «μαύρες» τις πιο απαισιόδοξες αλλά και τις πιο νοσηρά αστείες ταινίες που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια. Θα μπορούσες να πεις ότι όπως η προηγούμενη ταινία του Ινιαρίτου, «Bardo» ήταν το δικό του «8 ½», μια ξεκάθαρη αναφορά στην «αυτοβιογραφική» ταινία του Φεντερίκο Φελίνι, έτσι και το «Digger» είναι το δικό του «ΣΟΣ Πεντάγωνο καλεί Μόσχα». Αλλά αυτό σημαίνει ότι σε διαφορετικό πλαίσιο ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ πριν από 62 χρόνια είπε ακριβώς το ίδιο πράγμα. Και ότι από τότε τίποτα, ουσιαστικά, δεν έχει αλλάξει.
Γιάννης Ζουμπουλάκης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα tovima.gr