Όταν ο εξουσιαζόμενος πάρει ανάποδες στροφές ή όμοιες με των εξουσιαστών...
Ο Σακίμπ είναι ένας γνήσιος προλετάριος που, αναζητά καθημερινά το μεροκάματο της επιβίωσης, περιμένοντας κάθε πρωί να επιλεγεί από κάποιους ευκαιριακούς και μη εργοδότες. Μέχρι που, επιλέγεται για φύλακας από την παραγωγή μιας ταινίας. Εκεί θα χρησιμοποιηθεί για ένα μικρό ρόλο κομπάρσου, ενώ δε θ’ αργήσει να βρεθεί να υποδύεται ένα κεντρικό ρόλο στην ταινία. Η ταινία σχετίζεται με τον Χίτλερ και τον Β΄Π Πόλεμο. Ο Σακίμπ που, έχει χάσει σε σεισμό γυναίκα και παιδί, ζει στο περιθώριο, χωρίς σπίτι και σταθερή εργασία. Αισθάνεται ενοχές για την απώλεια της οικογένειάς του, ενώ βρίσκει στον δρόμο του μια εκδιδόμενη κωφάλαλη γυναίκα από την οποία έλκεται συναισθηματικά, αποφεύγοντας ωστόσο να το ομολογήσω ακόμη και στον ίδιο του τον εαυτό.
Ο Χουμάν Σεγιεντί φτιάχνει μια ταινία δραματική στα όρια της τραγωδίας καταφέρνοντας να συνδυάσει τις δύο μυθοπλασίες(ταινία στην ταινία) εξαιρετικά, αποφεύγοντας την επιτηδευμένη διανοητικότητα του ναρκισσισμού, που έχουμε συναντήσει σε ανάλογες ταινίες. Μας μιλά για τον Χίτλερ μόνο με τη δύναμη της εικόνας, αναδεικνύοντας κυρίως την γελοιότητά του, χρησιμοποιώντας τον ως έρεισμα να αφηγηθεί τη δική του ιστορία. Ενός ανθρώπου που, δεν έχει στον ήλιο μοίρα, αρπάζει τη δεύτερη ευκαιρία ζωής για να διορθώσει τα όποια λάθη του, παίζοντας κυριολεκτικά τα ρέστα του. Αναλαμβάνει να πληρώσει ένα υπέρογκο ποσό για τα μέτρα του, για να απελευθερώσει την Λαντάν από τον προαγωγό της. Από την άλλη οι συντελεστές της ταινίας( αυτής, εντός της ταινίας), παραγωγός, σκηνοθέτης και λοιποί βοηθοί, δείχνουν να ασκούν εξουσία περισσότερο σε αντιστοίχιση με την μορφή του μυθοπλαστικού-πραγματικού Χίτλερ και λιγότερο με το σκοπούμενο νόημα της αφηγούμενης ιστορίας.
Ο Χίτλερ ως ιστορικό πρόσωπο και κατ’ επέκταση στην ταινία είναι το παράδειγμα προς αποφυγή. Εντούτοις οι συντελεστές της ταινίας στη δεδομένη στιγμή συμπεριφέρονται έξω από τις νόρμες του Ουμανισμού, ταυτισμένοι με την εγνωσμένη έπαρση και κυνισμό της εξουσίας . Στον αντίποδα ο Σακίμπ κινείται ενστικτωδώς προς τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου με ανιδιοτέλεια ή έστω αξιοπρεπή ιδιοτέλεια. Αφού μπορεί να του προσάψει κανείς πως, πράττει το καλό για να κερδίσει την αγάπη της κωφάλαλης Λαντάν. Κάνει ωστόσο το καλό δίνοντας μέχρι και το μεδούλι του. Το σημαντικότερο όμως της αφηγούμενης ιστορίας του Σεγιέντι είναι η μεταστροφή του Σακίμπ. Το αρχικά φοβισμένο και ενοχικό «ανθρωπάκι» μετεξελίσσεται σε αδίστακτο τιμωρό. Και δεν είναι ο θεϊκός άγγελος με τη ρομφαία, αλλά ο εκδικητής με το αδίστακτο πρόσωπο, χωρίς έλεος , απελευθερωμένος από κάθε φόβο, με τη βεβαιότητα του χαμένου και του απελπισμένου. Κοντολογίς ο Σακίμπ μεταλλάσσεται σ’ έναν μικρό Χίτλερ. Εξάλλου και ο ίδιος ο ιστορικός Χίτλερ, πέρα από τα εγνωσμένα του εγκλήματα, όταν αυτοκτονεί στο καταφύγιό του στο Βερολίνο, συμπαρασύρει μαζί του φίλους και συνεργάτες, βλ. Εύα Μπράουν, Γιόζεφ Γκαίμπελς μετά τέκνων κλπ.
Εδώ έχουμε εκ νέου, πέρα από την αναμφισβήτητη έπαρση και τον κυνισμό της εξουσίας, το μήνυμα προς την εξουσία. Οι όποιοι εκμεταλλευόμενοι και καταπιεσμένοι, προλετάριοι και περιθωριοποιημένοι, έχουν όρια στις ανοχές και στις αντοχές τους. Ο κίνδυνος να πάρουν ανάποδες στροφές και να μεταλλαχτούν, υπαρκτός. Μπορεί ο Σεγιέντι να κάνει μιαν ακραία επιλογή για το τέλος της ταινίας του, αλλά όταν κάποιος πάρει ανάποδες στροφές υπό την επήρεια του θυμικού, η λογική πάει περίπατο. Εξάλλου, πόσο μπορεί να αντέξει η λογική απέναντι στον διαρκή παραλογισμό της εξουσίας; Για πόσο καιρό μπορεί κανείς να συναινεί στον εξευτελισμό του, με την ελπίδα να βρεθεί σε κάποιο ψηλότερο σκαλί της κοινωνικής σκάλας, ευελπιστώντας να γλιτώσει από τα συνεχή πυρά της εξουσίας ; Και κάποιες μικρές παρατηρήσεις.
Ο Σακίμπ μπορεί να ζει στην εξαθλίωση έχει στη διάθεσή του κινητό με ίντερνετ. Γίνανε τα κινητά απαραίτητα και για του πεινασμένους του καπιταλισμού. Καμία αλληλεγγύη ανάμεσα σε δύο εξαθλιωμένους, τον Σακίμπ και τον Χασάν, τουναντίον ανταγωνισμός . Ο Σεγιεντί μας κλείνει το μάτι, χρησιμοποιώντας τον Χίτλερ ως πηγή του κακού, δείχνοντάς μας μάλλον το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, αλλά γενικότερα της κάθε εξουσίας. Με σημαντική διαδρομή και βραβεία σε διάφορα φεστιβάλ, μεταξύ αυτών και στην Μόστρα της Βενετίας και την επίσημη υποψηφιότητα του Ιράν για όσκαρ . Με τον εξαιρετικό και βραβευμένο στον κεντρικό ρόλο Μόχσεν Ταναμπάντε, και τους καλούς Μαχσά Χετζάζι, Νέντα Τζεμπραεϊλί, Ναβίντ Νοσράτι . Πολύ καλή η φωτογραφία του Πεϊμάν Σαντμαφάρ.
Γιάννης Γκακίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes.wordpress