Όταν ο κινηματογράφος είναι ένα χάδι
Δεν είναι μόνον «Ένα σπίτι στην Πορτογαλία», όπως προδίδει ο αυθεντικός τίτλος, αλλά ένα ολάνθιστο μπουκέτο ανθρώπων το οποίο χρωματίζει τις εικόνες της Αβελίνα Πρατ, σ’ αυτήν την πολύ τρυφερή ταινία. Το φιλμ διακρίνεται από μια πρωτοτυπία που όμοιά της δεν θυμάμαι: πρώτοι και δεύτεροι ρόλοι, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, είναι όλοι, αυτό που λέμε, «καλοί άνθρωποι».
Με τις ανθρώπινες αδυναμίες, τις ανασφάλειες, τις αποτυχίες τους, όλοι δρουν, με ηρεμία και αλληλοκατανόηση. Ακόμη και στις παρανομίες τους (δύο από αυτούς έχουν υποκλέψει τις ταυτότητες νεκρών συνανθρώπων τους), δεν προδίδουν την αγάπη τους για τον άνθρωπο, δεν ευτελίζουν τις συμπεριφορές τους.
Πρώτος ο Φερνάντο, που γίνεται Μανοέλ, καθηγητής γεωγραφίας, με εξαφανισμένη τη σύζυγό του, βρίσκει φιλόξενο καταφύγιο σε μια φάρμα στην Πορτογαλία, και το σπίτι αυτό γίνεται μια ζεστή αγκαλιά. Έχοντας αλλάξει ταυτότητα, εργαζόμενος ως κηπουρός, αγκαλιάζει αυτός με τη σειρά του τη γη, της δείχνει όλη την αγάπη του. Από την άλλη, η ιδιοκτήτρια Αμάλια επιδεικνύει την ίδια επιθυμία για οικιακή θαλπωρή, όντας γεννημένη στην Αγκόλα της πορτογαλικής αποικιοκρατίας. Συγχρόνως, εμφανίζεται στο εγκαταλελειμένο σπίτι του Φερνάντο μια γυναίκα από τη Σερβία, τόπο καταγωγής της συζύγου του. Όλοι είναι με τον τρόπο τους εξόριστοι, όλοι ψάχνουν μια γη να την κάνουν πατρίδα, ακόμη κι αυτοί που συγκεντρώνονται γύρω από ένα τραπέζι χαρτοπαιγνίου. Εκεί όπου εκδηλώνονται ματαιωμένα όνειρα, νοσταλγικές αναπολήσεις.
Αυτή η ολότελα ανθρώπινη ανάγκη μοιάζει να ζεσταίνει τις καρδιές, να τους φέρνει όλους κοντά, να γίνουν αυτό το ανθρώπινο μπουκέτο, όπως το αναφέραμε. Η σκηνοθέτης Αβελίνα Πρατ γνωρίζει τον τρόπο να το κάνει πολύχρωμο και ευωδιαστό. Έστω κι αν προσπερνάει κρίσιμα ζητήματα, όπως της βάρβαρης αποικιοκρατίας, κάπως με νοσταλγική διάθεση. Ακόμη κι αν όλοι οι ήρωες κινούνται σε οικήματα μεγαλοαστικά, άνετα, που εύκολα μπορούν να χαρίσουν την απαιτούμενη ζεστασιά σ’ έναν άνθρωπο. Δεχόμαστε ότι δεν είναι υποχρεωμένο το σινεμά να εικονογραφεί μόνον δυστυχία ή προβλήματα, έχουν χώρο μέσα του και ανθρώπινες ιστορίες. Δεν πειράζει να μοιάζουν με παραμύθια. Έχει την άδεια η έβδομη τέχνη να γίνεται κι αυτή μια αγκαλιά για τους θεατές.
Βασίλης Κεχαγιάς
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα topontiki.gr