Λευκός, νέος και μόνος. Κυκλοφορεί στους δρόμους του ηλιοφωτου Αλγερίου. Γνωρίζει πρόσωπα, έρχεται σε σύγκρουση με Αραβες. Ενας φόνος. Η δίκη. Κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει την συμπεριφορά του νέου. Είναι ένας ξένος, παντού, με όλους, με όλα. Ξένος και με τον εαυτό του. Είναι ο Μερσό (Μπενζαμέν Βουασόν), ο κεντρικός (και μόνος) ήρωας του αριστουργηματικού μυθιστορήματος του Αλμπέρ Καμύ που επανήλθε στην μεγάλη οθόνη από τον Φρανσουά Οζόν μισό περίπου αιώνα μετά την – μάλλον ξεχασμένη – ταινία του Λουκίνο Βισκόντι που ανήκει στις πιο αδύναμες δημιουργίες του.
Ο Μερσό που δεν μιλάει ποτέ παρά μόνο αν πρέπει. Ο Μερσό που δεν ξέρει τίποτα αλλά και δεν ενδιαφέρεται για τίποτα. Ο Μερσό που δεν αγαπά τίποτα, ούτε όμως μισεί. Η κινηματογραφική «ανάγνωση» του «Ξένου» από τον Οζόν έχει μια «παζολινική» χροιά που σε σκλαβώνει. Το φιλμ, ασπρόμαυρο και εξαιρετικά λιτό, είναι μια κατάθεση γεγονότων, μέσα από την οποία αντλείται συναίσθημα. Όπως συμβαίνει και στο μυθιστόρημα του Καμύ. Και όλα αυτά αβίαστα, χωρίς εντάσεις, με μια κυνική απλότητα και με την κινηματογραφική μηχανή βωβό παρατηρητή των δρώμενων (το ασπρόμαυρο του διευθυντή φωτογραφίας Μανουέλ Ντακός είναι ίσως το πιο όμορφο ασπρόμαυρο που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια στο σινεμά).
Όπως συμβαίνει και στο μυθιστόρημα, το ποιος είναι ο Μερσό θα παραμείνει μέχρι το τέλος ένα μυστήριο – από κάποια στιγμή και μετά αντιλαμβάνεσαι ό,τι δεν έχει καν σημασία το ποιος στ’ αλήθεια είναι αυτός ο άνθρωπος. Ο Οζόν θέλει να μπει μέσα στο μυαλό του Καμύ, αφήνοντας τον θεατή, μόνο να επεξεργαστεί έννοιες όπως ο ρατσισμός, ο έρωτας και η δικαιοσύνη – έννοιες που ο ίδιος αγγίζει απαλά, διακριτικά, αδιόρατα και (κατά συνέπεια) ουσιαστικά. Η επιλογή του Μαρτσέλο Μαστρογιάνι στην ταινία του Βισκόντι υπήρξε μάλλον άστοχη. Ο Μερσό πρέπει να είναι «ένας μέσα στο πλήθος» και η μορφή του Μαστρογιάνι παραήταν έντονη για κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, εδώ, ο Μπενζαμέν Βουασόν, παρ ότι ένας Αδωνις, δείχνει πλασμένος για τον ρόλο. Κρατά καλά φυλαγμένες μέσα του τις (όποιες) υπαρξιακές αγωνίες του Μερσό και μας οδηγεί στην καρδιά της αγωνίας του..
Γιάννης Ζουμπουλάκης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα tovima.gr