Μπροστά στο θάνατο!
Ο Φαμπρίς Τουσέν, επιτυχημένος συγγραφέας, πηγαίνει με τη γυναίκα του στο νοσοκομείο για εξετάσεις μετά από κάποιο “ύποπτο” εύρημα. Εκεί γνωρίζεται με τον γιατρό Ογκιστέν Μασέ υπεύθυνο στο τμήμα παρηγορητικής ιατρικής. Δηλαδή στο τμήμα εκείνο που “βοηθά” τους ασθενείς να αντιμετωπίσουν το θάνατό τους.
Ο Τουσέν εντυπωσιασμένος από τα όσα του αποκαλύπτει ο Μασέ και μετά από πρόσκληση του τελευταίου, αποφασίζει να παρακολουθήσει από κοντά τη δουλειά του. Έτσι θα βρεθεί στο όριο μεταξύ ζωής και θανάτου, θα συναντήσει ασθενείς που πρόκειται να πεθάνουν, θα ανοίξει φιλοσοφικές και υπαρξιακές συζητήσεις με το γιατρό και θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει τους προσωπικούς του φόβους.
Οφείλω να ομολογήσω ότι η ταινία του Κώστα Γαβρά «Η τελευταία πνοή» (Le dernier souffle) δεν είναι μια εύκολη ταινία. Και όχι επειδή πρόκειται για δυσνόητο σινεμά, αντίθετα, είναι μια ταινία βατή, απλή κι αληθινή. Το δύσκολο είναι, στο πως μπορεί ο θεατής να διαχειριστεί το τεράστιο ζήτημα που διαπραγματεύεται ο σκηνοθέτης, πως μπορεί ο καθένας από εμάς να δει τον εαυτό του στη θέση των ασθενών του γιατρού Μασέ! Κάτι που δεν είναι καθόλου εύκολο.
Έχουμε δει στο παρελθόν ταινίες με θέμα την ευθανασία. Όμως εδώ δεν πρόκειται για ηθελημένη αναχώρηση, δεν πρόκειται για επιλογή, αλλά για μοιραία εξέλιξη. Της οποίας το τέλος είναι γνωστό κι αυτό που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι, πέρα από τον σωματικό πόνο, ο έμφυτος τρόμος των ανθρώπων μπροστά στο θάνατο. Το δικό τους θάνατο! Αλήθεια πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το διάστημα μέχρι τη στιγμή που το ρήμα “είμαι” θα παύσει να ισχύει;
Ο Κώστας Γαβράς μέσα από διαφορετικές περιπτώσεις ανθρώπων που βρίσκονται αντιμέτωποι με το Τέλος, προσπαθεί να ανιχνεύσει τις αντιδράσεις του καθενός από αυτούς. Πάνω απ’ όλα όμως αναδεικνύει την τόσο σημαντική αποστολή, το λειτούργημα που επιτελούν άνθρωποι σαν τον γιατρό Μασέ. Αναρωτιόμουν βλέποντας το συγκλονιστικό φιλμ του Γαβρά, πως μπορούν κάποιοι άνθρωποι να κάνουν αυτή τη δουλειά; Και την ίδια ώρα σκεφτόμουν το πόσο αναγκαία είναι τελικά αυτή η δουλειά. Το πόσο μεγάλη σημασία έχει για τους ανθρώπους που φτάνουν στο τέλος της ζωής τους να έχουν το δικαίωμα να πεθάνουν με αξιοπρέπεια.
Είναι συγκλονιστική ταινία «Η τελευταία πνοή». Σε αρπάζει και δεν σε αφήνει να ησυχάσεις. Σε κάνει να αναρωτηθείς, να κοιτάξεις κατάματα την αλήθεια του θανάτου αλλά και την αξία της ζωής την οποία οφείλουμε να αγαπάμε, να σεβόμαστε και να τη κάνουμε όμορφη ακόμη και πριν από το προδιαγεγραμμένο φινάλε.
Θαυμάσιες ερμηνείες από τους Ντενί Πονταλιντές (Τουσέν) και Καντ Μεράντ (Μασέ) αλλά και από το υπόλοιπο λαμπρό καστ δεύτερων ρόλων που περιλαμβάνει τους Σαρλότ Ράμπλινγκ, Άντζελα Μολίνα, Χιάμ Αμπάς, Γιώργο Χωραφά, Φρανσουάζ Λεμπρίν και Καρίν Βιάρ. Από εκεί και πέρα ο Γαβράς, που είναι γνωστή η αφηγηματική του δεινότητα, αναλαμβάνει τα υπόλοιπα σκηνοθετώντας μια ταινία που συγκλονίζει, συγκινεί και κάποιες φορές μπορεί και να διασκεδάζει.
«Ζούμε σε μια κοινωνία που γυρίζει την πλάτη της στον θάνατο -όταν είπα σε κάποιον για την ιδέα αυτής της ταινίας, οι άνθρωποι τρόμαξαν! Κι όμως, πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε αυτή τη στιγμή με αξιοπρέπεια», έχει δηλώσει ο Γαβράς σχετικά με την απόφασή του να γυρίσει την ταινία.
Ο 92χρονος σκηνοθέτης, άντλησε την ιδέα από το βιβλίο «Η τελευταία πνοή: Υποστηρίζοντας το τέλος της ζωής» (Le dernier souffle: Accompagner la fin de vie) του φιλόσοφου Ρεζίς Ντεμπρέ και του γιατρού Κλοντ Γκρανζ που κυκλοφόρησε το 2023.
Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com