ΣΥΝΟΨΗ: 1949, ο Γιάννης, γιος αντάρτη, ξεριζώνεται από τη θαλπωρή του σπιτιού του στο χωριό, γιατί η γιαγιά του πείθεται να τον παραδώσει στις Παιδοπόλεις της Βασίλισσας Φρειδερίκης µε την ελπίδα ότι το εγγόνι της θα µάθει γράµµατα. Σε αυτά τα ιδρύµατα, όπου χειραγωγούνται οι ιδέες και οι επιθυµίες, το παιδί περνάει έξι από τα πιο τρυφερά χρόνια της ζωής του. Εφιάλτες και σκοτεινά αισθήµατα για τον πατέρα του στοιχειώνουν την καρδιά του…
Ο πόλεμος δεν απονέμει ποτέ δικαιοσύνη. Ο πόλεμος καταλήγει να απονείμει δίκιο στον ισχυρότερο που θα επικρατήσει πάνω στα ερείπια. Και η Ελλάδα του 1949 μόλις που ξεπρόβαλε μέσα από τα ερείπια ενός σκληρού εμφύλιου σπαραγμού, μεγαλύτερα θύματα του οποίου υπήρξαν τα παιδιά που ξεριζώθηκαν από τις εστίες τους. Τόσο εκείνα που βρέθηκαν από την άλλη πλευρά των συνόρων στο τότε λεγόμενο σιδηρούν παραπέτασμα όσο και εκείνα που βρέθηκαν στο έλεος των νικητών, στοιβαγμένα στις περιβόητες Παιδοπόλεις της Βασιλικής Πρόνοιας. Αυτά τα κρατικά ιδρύματα, κάτι ανάμεσα σε ορφανοτροφεία και αναμορφωτήρια, ιδρύθηκαν και λειτούργησαν κατόπιν έμπνευσης της τότε Βασίλισσας Φρειδερίκης, μιας τουλάχιστον αμφιλεγόμενης προσωπικότητας (δεν ήταν τυχαίο το προσωνύμιο «Φρίκη») που επηρέασε αρνητικά με τις παρεμβάσεις της τη μεταπολεμική Ιστορία της Ελλάδας, είτε ως Βασίλισσα είτε ως Βασιλομήτωρ του τελευταίου βασιλιά της χώρας.
Η ιστορία αυτών των Παιδοπόλεων δεν είχε απασχολήσει σοβαρά μέχρι τώρα την Ελληνική κινηματογραφική μυθοπλασία, έτσι λοιπόν η νέα ταινία της Ελένης Αλεξανδράκη έρχεται να καλύψει ένα ιστορικό κενό μνήμης. Και το κάνει με σκηνοθετική μαεστρία, σεναριακή ευαισθησία (θαυμάσιο το σενάριο από την ίδια τη σκηνοθέτη και τον συγγραφέα και ντοκιμαντερίστα Παναγιώτη Ευαγγελίδη) και υψηλά καλλιτεχνικά στάνταρ που την κάνουν να ξεπερνά την εντοπιότητα της ίντριγκας, καθώς σταδιακά μετατρέπεται σε μια τρυφερή, πανανθρώπινη ιστορία παιδικής ωρίμανσης.
Και αυτό το πετυχαίνει τόσο μέσα από καίριες λεπτομέρειες της γραφής της όσο και με τη μοναδική καθοδήγηση τόσο του ερασιτεχνικού παιδικού καστ όσο και του εκλεκτού συνόλου ερμηνευτών στους περιφερειακούς ρόλους, φέρνοντας στο νου αντίστοιχες διεθνείς κλασσικές επιτυχίες.
Εξάλλου η υψηλή αισθητική της ταινίας χρωστάει πολλά τόσο στην πραγματικά Οσκαρική διεύθυνση φωτογραφίας του Διονύση Ευθυμιόπουλου όσο και στην υποβλητική αναπαράσταση της εποχής κόντρα στους οικονομικούς περιορισμούς μιας μικρής ανεξάρτητης παραγωγής (ένας άθλος για το καλλιτεχνικό τμήμα της ταινίας).
Θολός λοιπόν ο βυθός του πηγαδιού της ιστορικής μνήμης όπως θολές και οι αναμνήσεις ενός παιδιού που δεν πρόλαβε να ζήσει την παιδική του ηλικία όπως θα έπρεπε. Όπως θολές και οι αναμνήσεις τόσων χιλιάδων παιδιών απανταχού του κόσμου που είναι αθώα θύματα πολεμικών ενεργειών ακόμη και τώρα που μιλάμε. Αυτά τα παιδιά δεν πρέπει ποτέ να τα ξεχάσουμε. Κι αυτή η πολύτιμη ταινία είναι μια μικρή κιβωτός ανθρωπιστικών αξιών!
Να αναφέρουμε τέλος ότι πρόκειται για την αληθινή ιστορία του συγγραφέα Γιάννη Ατζακά που βασίζεται στα βιβλία του «Διπλωμένα Φτερά» και «Θολός Βυθός» των Εκδόσεων Άγρα.
Τάσος Ντερτιλής
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα grandmagazine.gr