Η Μουμπάι. Η πόλη των σκιών και των παραισθήσεων. Το φως της δεν ξεκινά από το φως, μα από το σκοτάδι – εκεί όπου οι γυναίκες της ταινίας ανασαίνουν, ζουν, ονειρεύονται. Η Prabha, η Anu, η Parvaty, τρεις μορφές, τρεις τόποι του ίδιου χάρτη.
Οι φωνές τους πλέκονται με τη βουή της πόλης, με τα μουσικά θέματα που δεν συνοδεύουν απλώς, αλλά διαλύονται και αναγεννιούνται μαζί τους. Η ταινία δεν είναι μόνο θέαμα· είναι ρυθμός, δόνηση, ψίθυρος.
Μια εικόνα, μια αναπνοή
Οι εικόνες μοιάζουν να έχουν ζυμωθεί με το βλέμμα του χρόνου. Ο φυσικός φωτισμός απαλύνει τη σκληρότητα της πραγματικότητας, επιτρέποντας μια ποιητική αναδίπλωση. Η κάμερα δεν αιχμαλωτίζει – αγκαλιάζει. Το νοσοκομείο γίνεται σκηνή θεάτρου, όπου οι γυναίκες εκφράζουν τη βουβή τους επιθυμία για φως.
Η μουσική δεν τις συνοδεύει. Τις οδηγεί, τις κυριεύει. Ο ήχος του sitar, η Τζαζ, μια φολκ ροκ κιθάρα, το ηλεκτρονικό σφυροκόπημα, η σιωπή· όλα είναι μέρος μιας παρτιτούρας που δεν χρειάζεται νότες, μόνο αναπνοές.Ανάμεσα στο όνειρο και τη ζωή
Η ταινία ζει στη ρωγμή μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Οι ήρωες δεν «είναι» – μεταμορφώνονται. Το βλέμμα της Prabha διασχίζει τη νύχτα, συναντά το δώρο του αποξενωμένου συζύγου, και μέσα σε αυτό βλέπει τη δική της αντανάκλαση: μια γυναίκα παγιδευμένη, που ακόμα θέλει να χορεύει. Η Anu, φαινομενικά η νεότερη και πιο ανυποψίαστη, φέρει τον πυρήνα της επανάστασης. Το νεανικό της σώμα αντιστέκεται, χορεύει στους δρόμους της Μουμπάι, αλλά η ψυχή της κοιτάζει αλλού – προς τη ζούγκλα, προς το άπειρο.
Η Parvaty, η χήρα που ο κόσμος θέλει να ξεχάσει, και η οποία απειλείται με έξωση, δεν ξεχνά. Μέσα από τις ρυτίδες της μιλά η φύση και ο καθημερινός της αγώνας για δεκαετίες. Αν η πόλη είναι το σώμα, η ζούγκλα είναι η ψυχή. Όταν το δεύτερο μέρος της ταινίας μας μεταφέρει εκεί, δεν είναι απλώς μια απόδραση. Είναι μια αναζήτηση για το αρχέγονο. Η ζούγκλα δεν θεραπεύει – αποκαλύπτει. Η Prabha, μπροστά στη θάλασσα και κοιτάζοντας τη στοχαστικά, κατανοεί ότι το φως που φαντάζεται δεν έρχεται από μακριά· ήταν πάντα εκεί, στον ίδιο της τον πυρήνα. Πλέον, καταλαβαίνει.
Οι γυναίκες και το ανδρικό βλέμμα
Η ταινία δεν είναι καταγγελία· είναι μια ήσυχη εξέγερση. Οι άνδρες υπάρχουν στη σκιά. Δεν είναι κακοί, ούτε καλοί – είναι απλώς μέρος μιας αόρατης μηχανής που θέτει κανόνες. Η Prabha κουβαλά το βάρος της προσδοκίας. Ο σύζυγός της επιστρέφει με ένα δώρο, όχι για να συμφιλιωθεί, αλλά για να επιβεβαιώσει την εξουσία του. Η Anu, νέα και άγρια, δεν μπορεί να το αποδεχτεί αυτό. Φέρνει την ανυποχώρητη ορμή της νεότητας, αντιστέκεται, μαθαίνει. Τολμάει να επιζητήσει έναν έρωτα που αμφισβητεί βολικές λύσεις και κοινωνικές συμβάσεις. Σε αυτόν δινεται ολόκληρη! Η Parvaty, με τη σιωπηλή της δύναμη, καταδεικνύει πως η ελευθερία δεν είναι ένας προορισμός – είναι η ίδια η πράξη του να ζεις.
Η πόλη και η φύση
Η Μουμπάι δεν είναι απλώς ένας τόπος. Είναι ένα σώμα, μια μηχανή που ρουφά και μεταμορφώνει. Οι στενοί δρόμοι, οι ήχοι, οι άνθρωποι που περνούν σαν φαντάσματα. Είναι η φωνή του σύγχρονου κόσμου, ένας τόπος που υπόσχεται τα πάντα και σου παίρνει το φως. Στη ζούγκλα, αντίθετα, η ησυχία είναι εκκωφαντική. Η θάλασσα γίνεται ο καθρέφτης όπου οι ηρωίδες βλέπουν όχι αυτό που είναι, αλλά αυτό που μπορούν να γίνουν.
Η ταινία δεν χαρίζει εύκολες απαντήσεις. Η φύση δεν προσφέρεται ως καταφύγιο· είναι το άλλο άκρο του ίδιου νομίσματος. Η Prabha, στην τελική της σκηνή μαζί με τις άλλες γυναίκες , δεν έχει επιλέξει ανάμεσα σε αυτά τα δύο. Έχει συμφιλιωθεί μαζί τους και έχει αφήσει τελειωτικά ότι πλέον αναγνωρίζει ότι πρέπει να αφεθεί πίσω της, ώστε να προχωρήσει . Η ζούγκλα και η πόλη είναι μέρος της. Το ταξίδι της δεν είναι απόδραση – είναι μια επιστροφή στον εαυτό.
Το φως ως μεταφορά
Η μουσική, οι εικόνες, οι φωνές – όλα συγκλίνουν σε μια αίσθηση φωτός που δεν είναι ποτέ απόλυτο. Η ταινία τολμά να προτείνει ότι το φως είναι η ίδια η διαδικασία της αναζήτησης. Το φως δεν λύνεται, ούτε φτάνει ποτέ στην τελειότητά του. Είναι οι ατέλειες της Prabha, οι αμφιβολίες της Anu, η ανθεκτικότητα της Parvaty. Το φως είναι αυτό που φανταζόμαστε· και αυτό, ίσως, είναι αρκετό.
Συμπέρασμα
Η “All We Imagine as Light” δεν είναι απλώς μια ταινία που συνιστά ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά έργα φέτος αλλά και τον κατά τη γνώμη μας αληθινό Χρυσό Φοίνικα των Καννων-όσο και εάν αγαπήσαμε το Anora! Πρόκειται για μια αισθητική εμπειρία μεγατόνων! Μέσα από την ποίηση της εικόνας την ισχύ των ερμηνειών και τον λυρισμό της μουσικής, η Payal Kapadia μας προσφέρει ένα έργο που κινείται ανάμεσα στο γήινο και το αιθέριο. Δεν μας δίνει απαντήσεις· μας προσκαλεί να αναρωτηθούμε. Τι είναι φως; Τι είναι ελευθερία; Και, ίσως, το πιο σημαντικό: πώς να ζήσουμε μέσα στις αντιφάσεις μας;
Οχι, η Kapadia δεν μας δίνει ούτε απαντήσεις ούτε θέλει να μας προσφέρει μια εύκολη κάθαρση. Αντίθετα, μας καλεί να αποδεχτούμε την πολυπλοκότητα της ζωής, να βρούμε φως μέσα στο σκοτάδι και να κατανοήσουμε ότι, τελικά, αυτό που φανταζόμαστε ως φως μπορεί να είναι η ίδια η δύναμή μας να ονειρευόμαστε και να ζούμε.
Γιάννης Ραουζαίος
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα myfilm.gr