φωτό: «Το ημερολόγιο της Βέριτι»
Αυτές τις ημέρες την προσοχή των σινεφίλ σίγουρα θα τραβήξει το σκοτεινό ψυχοπαθολογικό θρίλερ με έντονα ερωτικά στοιχεία «Το ημερολόγιο της Βέριτι». Το ενδιαφέρον των σινεφίλ θα κεντριστεί παραπάνω χάρις στους διάσημους στάρ, όπως την οσκαρική Αν Χαθαγουέι (τρίτη φετινή ταινία της), Ντακότα Τζόνσον και Τζος Χάρτνερ. Το σενάριο βασίζεται στο βιβλίο της 47χρονης Κόλιν Χούβερ που την «αγαπάει» ιδιαίτερα το σινεμά. Οι νουβέλες της διαβάζονται πολύ, αρέσουν αλλά είναι αμφιβόλου ποιότητας. Ο κινηματογράφος κέρδισε πολλά εισιτήρια κάνοντας τρία βιβλία της πρόσφατες ταινίες. Τις σημειώνω «Τελειώνει μ΄ εμάς» (2024), «Μετανοώντας για σένα» (2025), «’Οσα σε θυμίζουν» (2026).
Η εποχή του Πέιτον Πλέις
Όταν ο κόσμος έβλεπε σε πλειοψηφία τηλεοπτικά Πέιτον Πλέις, και ανάλογες μελοδραματικές σκηνές από τις ΗΠΑ, μεγάλης θεαματικότητας, τα στερεότυπα ήταν γνωστά. Από τα τέλη του ’50 τα σπίτια πλημμύριζαν από κακοποίηση, έρωτες, απιστίες, συγκρούσεις, διωγμούς, αποχωρήσεις. Το αμερικάνικο μελόδραμα ήταν εφάμιλλο των ιταλικών και ελληνικών ταινιών. Το θέμα και με την Κόλιν Χούβερ είναι ότι ανακυκλώνει φθαρμένα υλικά του παρελθόντος και απλά τα εξωραΐζει με το χρώμα, το life style, τα ωραία ντεκόρ, την ατμοσφαιρική φωτογραφία κα τα κουστούμια. Κατά τα άλλα, τα αφελή στερεότυπα γίνονται ακόμα πιο απλοϊκά, είναι να απορείς πως μεγάλο μέρος των θεατών κινηματογράφου επιλέγει αυτά τα φιλμ τα οποία είναι στην κυριολεξία απροκάλυπτα. Ορισμένες φορές το σενάριο (δηλαδή το βιβλίο της κυρίας) ξεπερνούν σε απιθανότητα και τον σουρεαλισμό.
Οι κακοποιημένες κυρίες
Η συγγραφέας εμπλουτίζει το βιβλίο της με στοιχεία που απασχολούν το σήμερα. Ηγετική προθήκη η κακοποίηση γυναικών, οι ερωτικές σχέσεις μεταξύ συγγενών, οι απίθανες απιστίες αλλά και οι απρόσμενες μορφές εκδίκησης. Τα φιλμ που προέκυψαν από τα βιβλία της Αμερικάνας κυρίας ουδεμία σχέση έχουν με τα φιλμ του γαλλικού σινεμά που κεντρώνεται γύρω από γυναίκες (π.χ το εξαιρετικό «Τρεις φίλες»). Κοινοτοπία, επαναλήψεις, αργοί ρυθμοί, πλατυασμοί, κυριαρχούν. Κάποιες φορές, όπως στο «Ημερολόγιο της Βέριτι» (τα στοιχεία του μυστηρίου, οι ανατροπές στην πλοκή) αποχτούν το ενδιαφέρον του τι θα γίνει μετά.
Και ξαφνικά ελλειπτικότητα
Ταχτικά συναντούμε την καλλιτεχνική πονηριά, όπως στο «Ημερολόγιο της Βέριτι», όπου δεν υπάρχει τέλος, δεν θα μάθουμε ποτέ ποιος υπήρξε ο ένοχος και έτσι πρέπει είτε να υποθέσουμε, χωρίς να παραβλέπω ότι ορισμένοι θεατές θα φύγουν εκνευρισμένοι επειδή δεν παρέλαβαν τις πληροφορίες που επιθυμούσαν. Υπάρχουν εικασίες που μόνον ίσως γιαυτό θεωρείται η ταινία διαφοροποιημένη. Αυτό όμως φανερώνει μια παράξενη αντίφαση. Ενώ λοιπόν οι άλλες τρεις ταινίες που έχουν αφελή φινάλε χάπι εντ με αρώματα, έρωτες, σιρόπια και μπιχλιμπίδια, εδώ περνάει στην έλλειψη.
Από την άλλη μεριά, η τόσο επιτυχημένη παρουσία των βιβλίων της Χούβερ, φανερώνει και το χαμηλό πνευματικό επίπεδο των σύγχρονων Αμερικανών, μια και τα βιβλία αυτά βρίσκονται σε επίπεδο ΄Αρλεκιν. Το ατού του κοσμοπολιτισμού δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι. ΄Ετσι προκύπτουν και ανάλογα φιλμ με νηπιακού τύπου ψυχαγωγίας. Βέβαια το αμερικάνικο σινεμά δεν είναι μόνον αυτό. Είναι και το άλλο που εκκινεί από ανεξάρτητες πηγές και φθάνει στα πιο ψηλά στρώματα, στα ανώτερα επίπεδα. Τώρα, το ότι αξιοποιούνται τα συγκεκριμένα βιβλία, αποδεικνύει αυτό που εδώ και δεκαετίες συζητούμε, δηλαδή την μεγάλη κρίση σεναρίων. Φυσικά υπάρχουν και βιβλία που γνώρισαν και γνωρίζουν ευτυχή διαχείριση αλλά δεν είναι σύνηθες φαινόμενο.
Να θυμηθούμε τον Ντάγκλας Σερκ
Από την άλλη πλευρά, ταχτικά θεατές μου λένε ότι έχουν ανάγκη από κωμωδίες και γενικά ψυχαγωγικό σινεμά. Ωστόσο, το τελευταίο δεν επιτρέπεται κατ΄ ανάγκη να επηρεάζει τα σύνορα της αισθητικής προάγοντας την αφέλεια και την τυποποιημένη σκηνοθεσία. Αυτά τα φιλμ, στο οποίο αναφέρθηκα, είναι απίθανο και απίστευτα παλαιομοδίτικο, πολύ πιο χαμηλά από τα κορυφαία χολιγουντιανά κλασικά μελοδράματα της δεκαετίας του ’30. Φυσικά το μελόδραμα, αν είναι κωδικοποιημένο κοινωνικά και ταξικά, τότε προκύπτουν υπέροχα κομμάτια.
‘Όταν συγκρίνεις τα φιλμ, από αυτά τα μυθιστορήματα, με τα τεχνοκολόρ του Ντάγκλας Σερκ, τότε η διαφορά είναι χαώδης. Και φυσικά οι σύγχρονοι Αμερικανοί δημιουργοί σκηνοθετούν ενίοτε τέτοια κοινωνικά μελοδράματα. Δειγματοληπτικά σας αναφέρω μόνον το «Κάρολ» με Κέιτ Μπλάνσετ, Ρούνι Μάρα, έτσι ως μια κορυφαία ταινία στο είδος. Κι ακόμα όταν έχουμε συνδυασμό μελοδράματος και φιλμ νουάρ, τότε το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό και καίριο. Δειγματοληπτικά θα αναφερθώ στον Ντέιβιντ Φίντσερ και «Το κορίτσι που εξαφανίστηκε». Ωστόσο, φαίνεται πως όλα αυτά αποτελούν τις καλές εξαιρέσεις. Όταν τα βιβλία και η «ηθική» της Χούβερ βρίσκονται τόσο ψηλά, η αισιοδοξία πέφτει στο κενό. Αλήθειες σκληρές αλλά τεκμηριωμένες.
Αλέξης Δερμεντζόγλου
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes.wordpress
