• Facebook Page: 285868921532586
  • Twitter: pekkgram
  • YouTube: pekkgram

Νύχτα Σιωπής

*Aνταπόκριση του μέλους μας, Νέστορα Πουλάκου από το 25ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, όπου εκπροσώπησε την ΠΕΚΚ ως μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου FIPRESCI.

Πρόκειται για ένα δράμα δωματίου με σαφείς κοινωνικοπολιτικές προεκτάσεις, όπως αυτές αναδύονται πολυπρισματικά μέσα από ένα μικρό χωριό στην ενδοχώρα της Τουρκίας και αντικατοπτρίζουν τα ήθη, τα έθιμα, τις παραδόσεις και την εν γένει κουλτούρα ενός λαού και συνολικά την ιδιοσυγκρασία της ανθρωπογεωγραφίας της περιοχής. Ο Ρέις Τσέλικ επιχειρεί στην τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του να καταδείξει τη φθορά όσο και την καταπίεση της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, καθώς αυτή παίρνει εντολές από άγραφους κανόνες και ρητές συνθήκες αλλοτινών εποχών που έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

 

Στη "Νύχτα Σιωπής", παρακολουθούμε επί 90 λεπτά, στιγμή-στιγμή, την κορύφωση ενός δράματος, που καταλήγει σπαρακτικά και αρκούντως συγκλονιστικά. Ένας άνδρας μέσης ηλικίας (άνω των 50 χρόνων), που μόλις έχει βγει από τη φυλακή για δεύτερη φορά, παντρεύεται έπειτα από προξενιό, ένα ανήλικο κορίτσι, το οποίο καλά-καλά δεν έχει ζήσει την εφηβική και νεανική ηλικία του. Η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται την πρώτη νύχτα του γάμου, όπου το νιόπαντρο αντρόγυνο θα πρέπει να κοιμηθεί για πρώτη φορά μαζί, να κάνει έρωτα δηλαδή, ώστε το ξημέρωμα, σύμφωνα με την τουρκική παράδοση, ο γαμπρός να απλώσει το σεντόνι με το αίμα της παρθένας νύφης έξω από το σπίτι, πυροβολώντας στον αέρα.

Τα δεδομένα για το ζευγάρι είναι τελικά και η καταπίεση τους. Όσο η ταινία προχωρά, τόσο η πίεση ξεχειλίζει και η έκρηξη προαλείφεται. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα γάμο που έγινε παρά τη θέληση και των δυο πλευρών, και μια ζωή που επιτάχτηκε ετσιθελικά. Ο μεν γαμπρός είναι ένας καταπιεσμένος άντρας που έζησε μια ζωή κάνοντας πάντα αυτά που του λέγανε η μητέρα του, ο θείος του, το σόι του. Η -κάθε φορά- υπόληψη της οικογένειας είναι αυτή που τον οδήγησε δυο φορές στη φυλακή. Μάλιστα, σε μια κορύφωση του έργου, αποκαλύπτεται ότι έχει σκοτώσει μέχρι και τη μητέρα του, καθώς του υποδείξανε ότι τους ατιμάζει και τους προσβάλλει πια.

Για το δε μικρό κορίτσι, αυτός ο γάμος γίνεται και η ταφόπλακα της μετέπειτα, προφανώς μεγάλης ζωής που απλώνεται μπροστά της. Οι γονείς της επιβάλλανε αυτό το γάμο κυρίως για λόγους κοινωνικής τάξης, αλλά και οικονομικούς. Το κορίτσι δεν ρωτήθηκε ποτέ για την επιλογή αυτή, την έντυσαν, τη στόλισαν, την έβαψαν, τη φόρτωσαν με προικιά και τη στείλανε να ζήσει με έναν πολύ μεγαλύτερο της άντρα, τον οποίο αφενός δεν τον αγαπά μια και δεν τον γνωρίζει, αφετέρου δεν την επιθυμεί όπως αποδεικνύεται και ο ίδιος. Πρόκειται για ένα γάμο συμφερόντων προκειμένου να ενωθούν οικογένειες και να αποφευχθούν μελλοντικές συγκρούσεις και βεντέτες.

Ο Ρέις Τσέλικ συνθέτει μια εξαιρετικής αισθητικής και σκηνοθεσίας μελέτη, μπορώ να την αποκαλέσω και σπουδή, πάνω στη σύγκρουση που προκαλεί μια κοινωνική παράδοση σε ένα μικρό τουρκικό χωριό. Πρόκειται για μια μελέτη πάνω στη διαχρονικότητα των εθίμων και το πως αυτά καταπιέζουν τον σύγχρονο άνθρωπο, αποφεύγοντας κάθε είδους κλισέ. Είναι μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία, που κλείνεται για ένα ολόκληρο βράδυ στους τέσσερις τοίχους ενός παραδοσιακού σπιτιού στην Τουρκία, με ένα τραγικό πρωινό να απλώνεται στο τέλος. Η κάμερα βγαίνει από την κάμαρα και δείχνει μια πανοραμική άποψη της περιοχής, στην ξαστεριά της αυγής, με τις γυναίκες του χωριού να φοράνε μαντήλες, προστρέχοντας στο σπίτι των νεόνυμφων. Ο πυροβολισμός που ακούγεται δεν είναι σίγουρα απόρροια της πρώτης νύχτας του γάμου αλλά η τελική λύση στο δράμα των δυο ηρώων, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Το ασαφές τέλος που μας δίνει ο Ρέις Τσέλικ επιτείνει την τραγικότητα της ιστορίας.