• Facebook Page: 285868921532586
  • Twitter: pekkgram
  • YouTube: pekkgram

18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: H Tέχνη της Zωής

Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ενηλικιώθηκε συμπληρώνοντας αισίως 18 χρόνια ύπαρξης, και για δέκα πανέμορφες ημέρες (11-20 Μαρτίου) έβαλε τους πάντες στο όμορφο κλίμα του. Του λόγου το αληθές μαρτυρούν οι δηλώσεις (live και βιντεοσκοπημένες) όλων των νικητών των βραβείων στην τελετή λήξης, οι εντυπώσεις των μελών της κριτικής επιτροπής της FIPRESCI, καθώς και οι γεμάτες με παλμό αίθουσες.

 

Ως αναμένετο, η προσφυγική κρίση κυριάρχησε ως θεματικό μοτίβο, μέσα από τις ταινίες του αφιερώματος «Πρόσφυγες: Απόδραση προς την ελευθερία;», χωρίς όμως να μονοπωλήσει ασφυκτικά το συνολικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ. Αν ήμασταν υποχρεωμένοι να δώσουμε τα εύσημα σε μία και μόνο πτυχή του φετινού Φεστιβάλ, θα επικεντρωνόμασταν στα δύο τιμώμενα πρόσωπα: Τα αφιερώματα στη φιλμογραφία του Δανού Γιον Μπανγκ Κάρλσεν και του Μαρκ Κάζινς από τη Βόρειο Ιρλανδία, υπήρξαν από τις πλέον εύστοχες επιλογές των τελευταίων ετών. Κινούμενος σε θολές γραμμές μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας ο πρώτος, φιλοτεχνεί ένα κράμα αλήθειας, ψέματος, χιούμορ και μελαγχολίας. Λυρικός και μεθυστικά καλαίσθητος ο δεύτερος, μας ταξιδεύει μέσα από μία μυσταγωγική παραβολή θραυσματικών εικόνων.

Από εκεί και έπειτα, στην ογκωδέστατη σοδειά των 72 (!) ελληνικών ντοκιμαντέρ της φετινής διοργάνωσης, παρακολουθήσαμε αρκετά ελληνικά ντοκιμαντέρ άρτιας και προσεγμένης παραγωγής, τα οποία ξέφευγαν τόσο από τα στενά πεπαλαιωμένα όρια της παράθεσης πληροφοριών, όσο και από το αυστηρά ελληνικό target group, αγγίζοντας επίπεδα ολοκληρωμένης κινηματογραφικής δημιουργίας. Σε αυτή τη μακρά και σχεδόν ατελείωτη λίστα ελληνικών ντοκιμαντέρ όμως, συναντήσαμε (σχεδόν αναπόφευκτα κατά μία άποψη) ουκ ολίγες προχειροδουλειές, οι οποίες περισσότερο έφερναν στο νου παρουσίαση μεταπτυχιακής εργασίας σε power point, παρά κινηματογραφική ταινία. Ουκ εν τω πολλώ το ευ, ως γνωστόν, και θα ήταν μάλλον απαραίτητο να θεσπιστούν κάπως πιο αυστηρά κριτήρια για τη συμμετοχή των ελληνικών ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ, και ιδίως για όσα εξ αυτών συγκαταλέγονται σε οποιοδήποτε διαγωνιστικό τμήμα.

Ας ψαχουλέψουμε όμως τα ενδότερα του διαγωνιστικού τμήματος των 22 ελληνικών ντοκιμαντέρ, που διεκδικούσαν το βραβείο της FIPRESCI: Το προσφυγικό - μεταναστευτικό δράμα, οι δεύτερες ευκαιρίες που αξίζουν όσοι βρίσκονται στο περιθώριο, οι οικολογικές - περιβαλλοντικές καταστροφές που συγκαλύπτονται λόγω ισχυρών συμφερόντων, οι ζυμώσεις αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας στην ελληνική κοινωνία της κρίσης, καθώς και μία σειρά από αθέατες, σπαρακτικές ανθρώπινες ιστορίες, ήταν οι θεματικές που κυριάρχησαν, αλλά δεν μονοπώλησαν τη φετινή φουρνιά των διαγωνιζόμενων ελληνικών ντοκιμαντέρ του Φεστιβάλ. Στο νικητήριο ντοκιμαντέρ «Τα Σημάδια του Ουρανού», η Μάρω Αναστοπούλου μας ταξιδεύει στο νησί της Αμοργού, εκεί όπου η μοίρα των κατοίκων είναι άρρηκτα δεμένη με αυτή του νησιού. Τα φυσικά σύνορα της θάλασσας, η αίσθηση της αποκοπής που συνορεύει τόσο με ένα υπαρξιακό φόβο όσο με μία απόλυτη ελευθερία, οι γέρικες φιγούρες που έχουν εγγραφεί στο σκληρό τοπίο του νησιού, λες και προϋπήρχαν αιώνια, όπως ο ήλιος και τα βράχια. Σε αυτό τον τόπο, το μόνο που μετρά όταν καταλαγιάσει η σκόνη, είναι ο κύκλος των εποχών, ο ατέρμονος κύκλος της ζωής και του θανάτου. Η αλήθεια είναι εκεί έξω, εκεί ψηλά για να ακριβολογούμε, και οι μετεωρολόγοι – προφήτες, δίνουν τους χρησμούς τους. Ο ουρανός υπαγορεύει τον καιρό και ο καιρός υπαγορεύει τη ζωή του νησιού στο ντοκιμαντέρ της Αναστοπούλου, που είναι γήινο και χειροπιαστό και ταυτόχρονα, αιθέριο και ανάλαφρο, συνεπές εν τέλει προς τον αγγλικό του τίτλο (Whispers of the Sky), αφού είναι σαν ένας ψίθυρος στον ουρανό.

Ως καταγραφή αθέατων γεγονότων ξεκινά ο «Σιωπηλός Μάρτυρας», πριν εξελιχθεί σε αποτύπωση αδιόρατων και θολών στιγμών, και απογειωθεί ως μία αλληγορία για την τεχνητή κατασκευή της ιστορικής μνήμης. Το ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου τρυπώνει στην έρημη φυλακή των Τρικάλων, που μετρούσε 110 χρόνια λειτουργίας και έκρυβε στα σωθικά και στις ρίζες της πάμπολλες πικρές ιστορίες. Επτά άνθρωποι φωτίζουν με τα λεγόμενά τους τον αληθινό μάρτυρα του ντοκιμαντέρ που στέκει σιωπηλός, απειλητικός κι απόμακρος. Ωσότου αποκαλύψει κι αυτός το μεγάλο του μυστικό. Η ιστορική μνήμη αφήνει στις απόμερες γωνιές του δρόμου όσα βαρίδια φορτώνονται στην καμπούρα της και συνήθως, κανείς δεν αποζητά αυτά τα απολεσθέντα που χάνονται στη σκόνη του χρόνου.

Τέλος, με μία περιήγηση στην ψευδαίσθηση/πραγματικότητα (ανάλογα με την οπτική του καθενός) μίας σύγχρονης Ουτοπίας, ο Απόστολος Καρακάσης στο ντοκιμαντέρ «Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία», αποπειράται μία καταβύθιση σε ένα κοινωνικό μετασχηματισμό που αποτόλμησαν οι εργάτες της ΒΙΟ.ΜΕ. μετά το κλείσιμο του εργοστασίου στη Θεσσαλονίκη. Δίχως δογματική αρτηριοσκλήρυνση, χωρίς πολιτικό μήνυμα επιπέδου πλακάτ και τσιτάτου, ο Καρακάσης παρουσιάζει τις πολυποίκιλες και συχνά αντικρουόμενες όψεις ενός τολμηρού εγχειρήματος. Διεισδύει στις διαδικασίες, αναλύει τις συνιστώσες, δεν παίρνει εμφανή θέση και ξεδιπλώνει τον χαρακτήρα όλων των εμπλεκομένων. Κι όπως προείπαμε, αφήνει με περισσή ελευθερία την τελική ετυμηγορία στον θεατή.

Τα βραβεία του 18ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, είχαν ως εξής:

ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΟΙΝΟΥ FISCHER 2016

Το Βραβείο Κοινού που αφορά σε ταινίες άνω των 45’ απονέμεται:

Για ελληνική παραγωγή στην ταινία «Argo Navis» σε σκηνοθεσία των Σουζάνε Μπάουζινγκερ και Στέλιου Ευσταθόπουλου (Ελλάδα, Γερμανία)

Για ξένη παραγωγή («Βραβείο Κοινού Πίτερ Ουιντόνικ») στην ταινία «Η Ορχήστρα της Ανακύκλωσης - Μια Συμφωνία του Ανθρώπινου Πνεύματος» σε σκηνοθεσία των Μπραντ Όλγκουντ και Γκράχαμ Τάουνσλι (ΗΠΑ, Παραγουάη, Νορβηγία, Βραζιλία)

Το Βραβείο Κοινού που αφορά σε ταινίες κάτω των 45’ απονέμεται:

Για ελληνική παραγωγή στην ταινία «Viktor Ullmann: Βιογραφία μίας Ηχογράφησης» σε σκηνοθεσία των Ιωάννη Γρηγορόπουλου και Μιχάλη Αριστείδου (Ελλάδα)

Για ξένη παραγωγή στην ταινία «Κλοντ Λανζμάν: Φαντάσματα του Shoah» σε σκηνοθεσία του Άνταμ Μπενζίν (Μεγάλη Βρετανία, Καναδάς)

ΒΡΑΒΕΙΑ FIPRESCI

Η φετινή κριτική επιτροπή της FIPRESCI απαρτίζεται από τους: Μελίς Μπεχλίλ–Πρόεδρος (Τουρκία) / Σάσγια Κουτσίερ (Ολλανδία) / Άννα Μπιλάκ (Πολωνία) / Σίλβεσταρ Μιλέτα (Κροατία) / Γιώργο Παπαδημητρίου (Ελλάδα), και απονέμει τα Βραβεία FIPRESCI:

Για ελληνική παραγωγή στην ταινία «Τα σημάδια του Ουρανού» σε σκηνοθεσία της Μάρως Αναστοπούλου (Ελλάδα)

Για ξένη παραγωγή στην ταινία «Αυτό που Έκανε» σε σκηνοθεσία του Γιόνας Πόερ Ράσμουσεν (Δανία)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑΣ

Η φετινή κριτική επιτροπή για το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας που απονέμεται σε ταινία της ενότητας «Ανθρώπινα Δικαιώματα» απαρτίζεται από τους: Ειρήνη Τσολάκη (Αντιπρόεδρος Ελληνικού Τμήματος Διεθνούς Αμνηστίας), Δρ. Ευτυχία Βουτυρά (Κοινωνική Ανθρωπολόγος, Καθηγήτρια Παν. Μακεδονίας), Γιάννη Γκίρμπα (Δημοσιογράφος, Μέλος Δ.Σ. ΠΟΕΣΥ), Μαριάννα Λεονταρίδου (Κριτικός Κινηματογράφου, Μέλος της Διεθνούς Αμνηστίας – Ομάδα Θεσσαλονίκης) και Ανδρέα Σιαδήμα (Σκηνοθέτης, Παραγωγός).

Το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας απονέμεται στο ντοκιμαντέρ «Εδώ Εξορία: Ημερολόγια από Παιδιά Πρόσφυγες» σε σκηνοθεσία Μάνι Γ. Μπεντσελάχ (Λίβανος, Ελβετία, Μεγάλη Βρετανία)

ΒΡΑΒΕΙΟ WWF

Η φετινή κριτική επιτροπή για το βραβείο της WWF που απονέμεται σε ταινία της ενότητας «Περιβάλλον», με θέμα το περιβάλλον και την αμφίδρομη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, απαρτίζεται από τους: Αμαλία Αλμπερίνι (Υπεύθυνη Επικοινωνίας Προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFΕ, WWF Ελλάς,) Βίκυ Μπαρμπόκα (Υπεύθυνη Επικοινωνίας Προγράμματος «Καλύτερης Ζωής», WWF Ελλάς), Ιάσονα Κάντα (Υπεύθυνος γραφείου Τύπου WWF Ελλάς) και Αλέξανδρο Κανδαράκη (Υπεύθυνος Ψηφιακής Επικοινωνίας WWF Ελλάς).

Το βραβείο της WWF απονέμεται στην ταινία «Ραγδαίος Αφανισμός» σε σκηνοθεσία Λούι Ψυχογιός (ΗΠΑ).

ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΞΙΕΣ»

Η Βουλή των Ελλήνων απονέμει φέτος, για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το βραβείο «Ανθρώπινες Αξίες» σε ταινία της ενότητας «Καταγραφή της Μνήμης». Την κριτική επιτροπή απαρτίζουν οι: Άρης Φατούρος (Σύμβουλος Προγράμματος και Αναπληρωτής Συντονιστής), Πάνος Κουάνης (Σύμβουλος Οικονομίας & Νέων Τεχνολογιών-Προϊστάμενος Τομέα Προγράμματος & Διοικητικής Υποστήριξης) και Βασίλης Δούβλης (σκηνοθέτης).

Το βραβείο της Βουλής των Ελλήνων απονέμεται στην ταινία «LUDLOW, οι Έλληνες στους Πολέμους του Άνθρακα», σε σκηνοθεσία Λεωνίδα Βαρδαρού (Ελλάδα)

ΒΡΑΒΕΙΟ DOCS IN PROGRESS

Το βραβείο Docs in Progress 2016 της Αγοράς του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης είναι χορηγία της εταιρίας post-production 2|35 Inc και μεταφράζεται σε υπηρεσίες post production αξίας 15.000 ευρώ. Την φετινή κριτική επιτροπή για το βραβείο απαρτίζουν οι: Πάμελα Μαρτίνεθ (Boulder Creek Int., Μεγάλη Βρετανία), Μίριαμ Κάρμπε (ZDF/ Arte, Γερμανία) και Νίκι Χέιμαν (POV, ΗΠΑ).

Το βραβείο απονεμήθηκε στην ταινία «Amal». Σκηνοθεσία /παραγωγή: Μοχάμεντ Σιάμ, Εταιρεία παραγωγής: ArtKhan, Συμπαραγωγή: Σάρα Μποκεμέγιερ (Detail Film), Αίγυπτος/ Γερμανία

Σκεπτικό επιτροπής:

«Tο Amal εκτυλίσσεται σε μια περίοδο πέντε ετών και μας συγκίνησε αυτή η σε βάθος χρόνου προσέγγιση της Αιγυπτιακής επανάστασης. Μας αρέσει η ιδέα του να βλέπουμε την Αμάλ να μεγαλώνει με φόντο την Αιγυπτιακή επανάσταση και να αναλογίζεται την πολιτική κατάσταση της χώρας της. Η Αμάλ είναι ένας δυνατός χαρακτήρας με τον οποίο συνδεθήκαμε, χάρη στην επιμονή και το ισχυρό πνεύμα της. Η εκ των έσω επαφή μαζί της αυτά τα πέντε χρόνια μας επιτρέπει ως θεατές να συνδεθούμε με όλες τις πτυχές της ζωής της καθώς εξελίσσεται. Ζει μέσα σε ένα κόσμο αντιθέσεων, χαράσσοντας τη δική της διαδρομή και ανοίγοντας χώρο για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς της. Μέσα από εξαιρετική κινηματογράφηση και μοντάζ, ανυπομονούμε να δούμε την Αμάλ να μεγαλώνει μέσα σε αυτή την ταινία!»

ΕΡΤ - ΒΡΑΒΕΙΟ DOC ON AIR

Η ΕΡΤ στο πλαίσιο ενίσχυσης της παραγωγής απονέμει το βραβείο DOC ON AIR στο καλύτερο project του Pitching Forum για διεθνή συμπαραγωγή του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ντοκιμαντέρ EDN, που κρίνεται από την επιτροπή του EDN, αντιστοιχεί σε χρηματικό έπαθλο 3.000 ευρώ και σε δικαίωμα της πρώτης μετάδοσης του ντοκιμαντέρ από την ΕΡΤ.

Το βραβείο απονέμεται στο project «DEBUT». Σκηνοθεσία: Αναστάσια Μιροσνιτσένκο Παραγωγή: Βόλια Τσαϊκούσκαγια, Λευκορωσία

ΒΡΑΒΕΙΟ EDN 2016

To ετήσιο βραβείο του Eυρωπαϊκού Δικτύου Ντοκιμαντέρ (EDN) στο πλαίσιο του Docs in Thessaloniki, απονέμεται σε έναν οργανισμό, ομάδα ή άτομο για την εξαιρετική συνεισφορά του στη διαμόρφωση της κουλτούρας του ντοκιμαντέρ. Το 12ο Βραβείο του EDN απονεμήθηκε στην Μαριάν Λεβί-Λεμπλόν, Υπεύθυνη των Παραγωγών Web and Transmedia του ARTE / Γαλλία, ως αναγνώριση της εξαιρετικής συνεισφοράς της στη διαμόρφωση της κουλτούρας των ταινιών τεκμηρίωσης, στο πεδίο του διαδικτυακού και διαδραστικού ντοκιμαντέρ.